Posts Tagged With: નાડી

ઓરા, કુંડલિની, નાડી, ચક્રો (૧૦) – જિતેદ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી
http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/
(jitpatwari@rediffmail.com)
Cell:7984581614

©️આ લખાણ લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

અત્યાર સુધીમાં આપણે મેટાફિઝિક્સ, ઓરા, કિર્લિયન ફોટોગ્રાફી, તેનો ઉપયોગ, જીવંત તથા નિર્જીવ તેમ તમામનો ઓરા, કુંડલિની, આપણી ક્ષમતા મુજબ તેનો જિંદગીભરમાં આંશિક જ ઉપયોગ, તેના વધુ ઉપયોગની સંભાવના, ત્રણ મુખ્ય નાડીઓ, ચક્રોનો અર્થ અને તેની સંખ્યા, દરેક વસ્તુ મૂળભૂત રીતે તો એનર્જી, મૂલાધારચક્ર, સ્વાધિષ્ઠાનચક્ર મણિપુરચક્ર, હૃદયચક્ર, બાઈનોરલ બિટ્સ, સોલ્ફ્રેજીઓ ફ્રિકવંસી વિગેરે વિષે ચર્ચા કરી. ચક્રયાત્રામાં વધુ ચઢાણ કરતાં પહેલાં થોડો વિરામ લઈએ અને વિચારોના વિશ્વમાં એક વૈજ્ઞાનિક વિહાર કરીએ કારણ કે હવેના ચક્રોમાં વિચારો અને લાગણીઓને વધુ સંબંધ છે. દરેક ચક્ર પર વિચારોની અસર છે પરંતુ હૃદયચક્ર અને તેનાથી ઉપરના ચક્રોમાં તો ખાસ. આ સિવાય જયારે આપણે એફર્મેશન્સ, NLP (NEURO LINGUISTIC PROGRAMMING) વિગેરે વિષે વાત કરીએ ત્યારે આપણા તાર્કિક મગજને થોડો વૈજ્ઞાનિક ખોરાક આપી દઈએ જેથી વિચારોની અને લાગણીઓની ચક્રો અને પરિણામે તનમન પર થતી અસર આપણે વધારે સારી રીતે સમજી શકીએ.

આ વિષે વધુ છણાવટ કરીએ તે પહેલાં ‘પાણી’ વિષે વાત કરીએ. જાપાનના ડો.મસારુ ઈમોટો ‘પાણીમાં ઘણા ઊંડા’ ઉતરી ગયા હતા. ૨૦૧૪માં દુનિયા છોડતાં પહેલાં એક અતિ મહત્ત્વની વાત તેઓ વિશ્વને સમજાવતા ગયા, દુનિયાભરના વૈજ્ઞાનિકોના ગળે ઉતારતા ગયા અને આત્મશાંતિ તેમ જ વિશ્વશાંતિના પ્રયાસોને માટે એક દિશા આપતા ગયા. પાણી પર શબ્દો અને વિચારોની ગહન અસર છે તે વાત તેમણે હજારો પ્રયોગો દ્વારા દુનિયાને સમજાવી. ‘H2O એટલે પાણી’ એવી આપણી સાદી સમજણને એમણે એક નવું જ પરિમાણ આપ્યું. ૨૦ વર્ષથી પણ વધુ એમણે એ પ્રયોગો કર્યા કે પાણીને જૂદાજૂદા પ્રકારના શબ્દો, વિચારો, અવાજ કે લાગણી આપવામાં આવે તો તેના પરમાણુ બંધારણ (Molecular Structure)માં શું ફેરફાર થાય છે. Magnetic Resonance Analysis Technology અને અત્યંત ઝડપી ફોટોગ્રાફ્સ દ્વારા તેમણે આ પ્રયોગો કર્યાં. સરળ ભાષામાં કહીએ તો એક જ સરખાં પાણીને તેમણે જૂદાજૂદા વિચારો/અવાજ/લાગણી વિગેરેથી પ્રભાવિત કર્યું, જેમ કે કોઈ પાણી પર અનેક લોકોએ ‘આભાર, હું તને પ્રેમ કરું છું’ વિગેરે વિચાર આપ્યા જયારે બીજા પાણી પર એવા વિચાર અપાવ્યા કે ‘ગેટ લોસ્ટ, હું તને મારી નાખીશ’ વિગેરે. આ પાણીને તેમની પ્રયોગશાળામાં એક ખાસ પ્રક્રિયા દ્વારા -૭ ઉષ્ણતામાન સુધી લઈ ગયા અને તેના ક્રિસ્ટલ્સના ફોટો પાડ્યા. આ પ્રકારના વિરોધાભાષી મનોભાવ દર્શાવતા શબ્દો પાણીની બોટલ પર ફક્ત ચીપકાવ્યા અને ત્યાર બાદના ક્રિસ્ટલ્સના ફોટો પાડ્યા, સાદા પાણીના ક્રિસ્ટલ્સના ફોટો પાડ્યા અને તે પછી તે જ પાણી પર પ્રાર્થના/ધ્યાન કરીને ફોટો પાડ્યા. એક પાણી પાસે બિથોવનનું પેસ્ટોરલ સંગીત વગાડ્યું, મોઝાર્ટની ૪૦ નંબરની સિમ્ફની (જે હૃદય પર સીધી અસર કરે છે) વગાડી અને તે પ્રકારનું જ પાણી બીજે મૂકીને ઘોંઘાટિયું સંગીત વગાડ્યું. મક્કાના પવિત્ર કૂવાનું ઝમઝમ પાણીના અને જ્યાં ધ્યાનશિબિરો ચાલતી હોય તેવી જગ્યા પરથી પણ પાણી લીધું અને તેના ક્રિસ્ટલ્સના ફોટો પાડ્યા. બધા ક્રિસ્ટલ્સના ફોટોસ આશ્ચર્યચકિત કરી દે તેટલા જૂદા આવ્યા. આ સાથેની તસ્વીરોમાં જોઈ શકાશે તેમ જ્યાં હકારાત્મક વિચારો હતા ત્યાં અત્યંત નયનરમ્ય અને સુરેખ, હીરા જેવા પાસાદાર ક્રિસ્ટલ્સ બન્યા. જ્યાં નકારાત્મક વિચારો આપવામાં આવેલા, ગુસ્સો/નફરત જેવી ભાવનાઓ આપવામાં આવેલી ત્યાં જોવા પણ ન ગમે તેવા ક્રિસ્ટલ્સ બન્યા. આવા અસંખ્ય પ્રયોગો દ્વારા ડો.ઈમોટોએ સાબિત કરી દીધુંકે શબ્દો, લાગણીઓ, વિચારો, સંગીત વિગેરેથી પાણી પ્રચુર માત્રામાં પ્રભાવિત થાય છે.

જો પાણી પર આટલી અસર થાય તો આપણા શરીર પર વિચારો અને શબ્દો કઈ રીતે અસર કરે તે વિષે વિચાર કરીએ. પૃથ્વીના ૭૦% ભાગમાં પાણી છે અને આપણા શરીરમાં પણ. એક બ્રાન્ડ ન્યુ બાળક જન્મે ત્યારે એક બટાકા જેટલું એટલે કે ૭૫% ભીનું હોય છે, ઉમર વધે તેમ સુકાતું જાય છે અને છતાં શરીરમાં ૭૦% તો પાણી જ છે. ભગવાનને આપણી જરુર થોડી ઓછી હોય ને પુષ્પક વિમાન મોડું મોકલે, દીર્ઘાયુના આશીર્વાદ આપ્યા હોય તો પ્રમાણ થોડું ઘટ્યું હોય પરંતુ ૬૦%થી તો ન જ ઘટે. હૃદય અને મગજમાં ૭૩% અને ફેફસાંમાં ૮૩% પાણી છે. શરીરમાં જે અબજો કોષો છે તેમાં પાણી ભરેલું છે. ઘણી બધી પાણીની કોથળીઓ ભેગી કરીને રાખી હોય તેવું આપણું શરીર છે. તો સાથે જે ચિત્રો મૂક્યાં તેમાં ધ્યાનથી જોઈ ઓળખવાના કે મારા વિચારો, શબ્દો, લાગણીઓ સામાન્ય રીતે કેવા છે અને મારા શરીરમાં કેવા ક્રિસ્ટલ બનાવશે. જો ચિત્તાકર્ષક ક્રિસ્ટલ્સ બનતા હોય તો આપણા વિચારો, શબ્દો, લાગણીઓ સાચા ટ્રેક પર છે. કોઈ જરૂર નથી આગળ વાંચવાની પણ. એમ ન હોય તો નક્કી મારે જ કરવાનું રહે કે મારે આવા ક્રિસ્ટલ્સ બનાવીને મારું આખું શારીરિક બંધારણ બગાડવા દેવું છે કે કાંઈ ફેરફાર કરવો છે. જો ફેરફાર કરવાની ઈચ્છા થાય તો શું કરી શકાય તે આગળ જોઈશું.

કોઈ પણ કાર્ય કરતાં પહેલાં તેનો વિચાર આવ્યો હોય – જાગૃત રીતે કે અજાગૃત રીતે. યુદ્ધ કરવું હોય તો પહેલાં વિચાર્યું હોય કે આપણે યુદ્ધ કરીએ, બતાવી દઈએ, દુશ્મનના દાંત ખાટા કરી નાખીએ. જો દુનિયાના મોટા ભાગના લોકોમાં એ સમજણ હોય કે આ વિચાર માત્રથી પહેલાં તો પોતાના જ દાંત ખાટા થઇ ગયા તો તે યુદ્ધનો નિર્ણય કદાચ બાજુ પર મૂકી દે. કોઈનું અપમાન કરીએ તો તેના શરીરના જળતત્વને તો નુકશાન થાય પણ પહેલાં પોતાના જ જળતત્વને.

આ તર્કના આધારે ડો.ઈમોટોએ એક મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ શરુ કર્યો જે છે Emoto Peace Project. હેતુ એ છે કે દુનિયાભરના લોકો અને ખાસ કરીને બાળકો શબ્દો અને વિચારોની કિંમત સમજે. એમના પ્રયોગોનું એક સચિત્ર પુસ્તક THE MESSAGE FROM WATER દુનિયાના તમામ બાળકો સુધી પહોંચે તેવા તેમના પ્રયત્નો હતા, ધ્યેય હતું કે આવનારી પેઢી, ભવિષ્યનો સમાજ પોતાના વિચારોને યોગ્ય દિશા આપે અને સમગ્ર વિશ્વ એક શાંતિપૂર્ણ સ્થળ કોઈ દિવસે – ૧૦ વર્ષે, ૨૦ વર્ષે, ૫૦ વર્ષે પણ – ભવિષ્યમાં બને. આ પ્રોજેક્ટ એમના મૃત્યુ પછી પણ પૂરજોષથી ચાલુ રહ્યો છે, લાખો લોકો તેમના કાર્યને આગળ ધપાવી રહ્યા છે. આ પ્રોજેક્ટ અંગે વધુ વિગત માટે

http://www.emotopeaceproject.net/

જોઈ શકો છો. તેમની પુસ્તિકા પણ

http://www.emotopeaceproject.net/picture-books/4584092537

પરથી વિના મુલ્યે ડાઉનલોડ કરી શકો છો અને મારું નમ્ર સૂચન છે કે આ પુસ્તિકા જરૂરથી મેળવી લેશો અને બીજાને પણ કહેશો. ૩૦ ભાષામાં ઉપલબ્ધ છે.

શબ્દો અને વિચારોનું માનસશાસ્ત્રમાં પણ ખૂબ જ મહત્વ છે અને હિપ્નોસીસ, એફર્મેશન, વિઝ્યુઅલાઈઝેશન, NLP વિગેરે જેવી સારવારની પદ્ધતિઓ શબ્દો અને વિચારોની મન અને શરીર પર થતી અસરોને ધ્યાનમાં રાખીને જ વિકસેલી છે. વિચાર આપણી જાત સાથે કરેલો સંવાદ જ છે ને?

હવે એ જોઈએ કે આપણા વિચારો અને શબ્દોને કઈ રીતે બદલી શકાય. વર્ષોની આદત એક પ્રકારની હોય તો તે બદલતાં થોડો સમય લાગે, સ્વાભાવિક છે. પરંતુ નીર્ધાર અને યોગ્ય પ્રયત્નનો સમન્વય થાય તો દિલ્હી દૂર નથી. ઈંગ્લીશમાં કહેવાય છે કે You can teach an old dog new tricks. શરીરમાંના દરેક કોષ આશરે બે મહિને બદલી જાય છે. એટલે વિચારોની દિશા અને પ્રકાર બદલાય તો આ કોષોનું ‘રિપ્રોગ્રામીંગ’ ચોક્કસ રીતે શક્ય છે.

૧) સૌથી પહેલાં જરૂરી છે વિચારોનું નિરીક્ષણ. એક ત્રાહિત વ્યક્તિની જેમ બહારથી વિચારો જોવાના – તેની સાથે જોડાયા વગર, કોઈ લાગણીઓના તંતુથી બંધાયા વગર. એક એલાર્મ ગોઠવી શકાય. દર એક કલાકે/ ૨ કલાકે જોવા માટે કે મારા વિચારો ક્યાં ચક્કર મારતાં હતાં. જેવી આ આદત કેળવાતી જશે તેમ સભાનતા વધતી જશે.

૨) દરરોજ રાત્રે શાંતિથી બેસી યાદ કરવાનું અને નોંધ કરવાની કે આજે દિવસમાં કેટલી વાર મેં મારા શરીરના જળતત્ત્વને નુકશાન કર્યું એટલે કે કેટલી વાર ગુસ્સો કર્યો, કેટલી વાર કોઈનું અપમાન કર્યું, કેટલી વાર વૈચારિક હિંસા કરી, કેટલી વાર જૂની જૂની વાતો યાદ કરી ને જાતને દુઃખ પહોંચાડ્યું વિગેરે. સીધો ફાયદો એ થશે કે આ વિષયની જાગૃતિ આવશે, આજે દિવસમાં ૧૦ વખત મારા જળતત્ત્વને નુકશાન કર્યું હશે તો કદાચ અઠવાડિયામાં એ આદત બદલીને ૬/૭ વખત નુકશાન પહોંચે તેવું થઈ શકે, એકાદ મહિનામાં એવું પણ બની શકે કે આ નુકશાન દિવસમાં ૧/૨ વખત જેટલું મર્યાદિત થઈ જાય અને કાળક્રમે આ નુકશાન કવચિત જ બની જાય.

૩) કહેવાય છે કે ‘મન મર્કટ છે’. ગમે ત્યાં કૂદાકૂદ કરે. કામના અને વ્યર્થ હજારો વિચાર લઇ આવે. ઘણી બધી ધારણાઓ કરાવે, વાર્તાઓ બનાવી કાઢે, કાલ્પનિક દુનિયામાં કૂદાકૂદ કરાવે. સંપૂર્ણ અંકુશ લેવો થોડો અઘરો પડે પણ તેને મેનેજ કરવાનું શીખી શકાય. ધ્યાન કરતા ન હોઈએ તો પણ ઝેન મેડિટેશનની એક ટ્રીક વાપરી શકીએ. જ્યારે આવી કાલ્પનિક દુનિયામાં એન્ટ્રી મારી દઈએ ત્યારે તેની સાથે વહેવાને બદલે સ્વને કહેવાનું કે ‘આ ફક્ત વિચાર છે’.

૪) વિચારો બદલી શકીએ તો મગજના જ્ઞાનતંતુઓ જુદી જ રીતે એક બીજા સાથે જોડાઈ શકે તે વૈજ્ઞાનિક રીતે સિદ્ધ થયેલી વાત છે. આ થીઅરીને ‘Rewriting of Brain’ કહેવામાં આવે છે. ન્યુરો વૈજ્ઞાનિકો એવું કહે છે કે “Neurons that fire together, wire together.” બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો નિર્દેશિત માનસિક ગતિવિધિઓ બહુ જ વ્યવસ્થિત રીતે મગજના કોષોને બદલે છે. હિપ્નોસીસ, વિઝ્યુઅલાઈઝેશન, NLP એ બધું આ જ થીઅરી પર આધારિત છે. આપણી જાત સાથેનો સંવાદ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. દા.ત. આપણી ભૂલ થાય તો કોઈ વાર જાત પર જ ગુસ્સો આવે. તેને બદલે એવું વિચારવું પડે કે “ભૂલ જિંદગીનો હિસ્સો છે, હવે હું આ ભૂલમાંથી શીખીશ અને તે ન ધાય તેનું ધ્યાન રાખીશ.”

૫) મનની પ્રકૃતિ છે કે ન ગમતા અનુભવો વધુ યાદ રાખે. હમણાં કોઈને કહીએ કે જિંદગીની દુઃખદ ઘટનાઓ વર્ણવો તો એક લાબું લિસ્ટ બની જાય. એમ કહીએ કે સુખદ ઘટનાઓ વર્ણવો તો મગજને કેટલું કષ્ટ આપ્યા બાદ થોડી યાદ આવે. મનોવિજ્ઞાનની ભાષામાં આને ‘Negative Bias’ કહે છે. દરેક સુખદ ઘટનાઓને નોંધી રાખવાની આદત આવા સમયે કામ આવે. નોંધ કરી, મતલબ એ ઘટના સાથે વધારે જીવ્યા. માટે જેવી દુઃખદ લાગણી બહાર આવે ત્યારે તે સુખદ ઘટના નજર સમક્ષ લાવવાની રહે અને બની શકે તો એ ડાયરી પણ વાંચી શકાય. આ આદત મગજના કોષોને બદલવામાં અતિ મહત્ત્વનો ભાગ ભજવી શકે.

અંતમાં; વિચારવાયુ, વિચારવમળ, વિચારવિહાર, વિચારવૃન્દાવન વિગેરે બધું જ બાજુએ મૂકી ચાલો આ શ્રાવણ પૂરો થાય તે પહેલા વિચારનિરીક્ષણની સાધના કરીએ અને એક પ્રયત્ન કરીએ કે પૃથ્વી પરથી વિચારપ્રદૂષણ ઓછું થાય.(વિચારોની અધિકતા – જે દિનબદિન વધી રહી છે – લીવરને ગરમી આપે છે જે પણ પૃથ્વીનું ઉષ્ણતામાન વધી રહ્યું છે તે માટેનું એક અતિ મોટું પરિબળ છે.)

હવેના રવિવારે ચક્રયાત્રા ફરી શરુ કરીશું, વિશુદ્ધિચક્ર વિષે સમજીશું.

(ક્રમશઃ)


(આ પોસ્ટ કોપી રાઈટ  આરક્ષિત હોવાથી તેના લખાણ માં કોઈ ફેરફાર ન કરવો)

[70 ગ્રુપ, 16000 જેટલા વાચકો નિજાનંદ અને માત્ર માતૃભાષાના પ્રસાર-પ્રચાર માટે ધબકતું, મારુ Limited 10 ✉  પોસ્ટ, મારી પોકેટ 📚 લાઈબ્રેરી]

જોડાઓ, અમારી સાથે
વોટ્સએપ: 07041143511
ટેલિગ્રામ:
https://t.me/limited10post

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , , , , | Leave a comment

ઓરા, કુંડલિની, નાડી, ચક્રો (૯) – જિતેદ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી
http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/
(jitpatwari@rediffmail.com)
Cell:7984581614

©️આ લખાણ લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

છેલ્લા લેખમાં હૃદયચક્રનાં લક્ષણો અને તેના અસંતુલન વિગેરે ચર્ચા આપણે કરી. હવે હૃદયચક્રની સંભાળ રાખવાના/સશક્ત કરવાના રસ્તા જોઈએ. ઊર્જા બગડે નહિ તેના પ્રયાસો અને સુધારા માટે જે કંઈ થઈ શકે તે. હવે એ તબક્કો છે કે શારીરિક કરતાં માનસિક પ્રયત્નો વધુ કામ કરશે.

આ ચક્રની ઊર્જા દૂષિત થવા માટેનું એક મોટું કારણ છે વિચારોનો પ્રકાર. બોસ પાસે રજા માંગવી છે, પહેલેથી મનમાં નક્કી હોય ‘રજા મળવી મુશ્કેલ છે, નહિ જ મળે’; ઇન્ટર્વ્યુ આપવા એ વિચાર સાથે જ જઈએ કે બીજા મજબૂત ઉમેદવારો છે, આપણો વારો ક્યાંથી આવશે? બહાર ગયેલું કુટુંબીજન ઘરે પાછું ફરવામાં મોડું કરે અને વિચાર શરુ થાય કે ટ્રાફિક બહુ હોય છે, શું થયું હશે? શરીરમાં એક નાની ગાંઠ થાય ને તરત બીક પેસે ‘કેન્સર તો નહિ હોય ને?’ (અરે યાર, એમ કંઈ કેન્સર રેઢું પડ્યું છે? કેટલાં પુણ્ય કર્યાં હોય ત્યારે મોટા ડોક્ટર પાસે જઈ શકાય!) આ પ્રકારના વિચારોની આદત હૃદયચક્રને નબળું પાડે અને નબળું પડેલું હૃદયચક્ર ફરીથી આવા વિચારો કરાવે. અંતે અભિમન્યુના કોઠા જેવું વિષચક્ર બને. અમસ્તું નથી કહ્યું કે ‘રોતો જાય ને મૂવાના ખબર લાવે.’ જેમ Law of Gravity છે તેમ Law of Attraction પણ છે, એટલો વિસ્તૃત વિષય જેના પર PHD પણ થઈ શકાય. એનો પાયાનો સિદ્ધાંત એ છે કે ‘જે વિચારને ઊર્જા આપીએ તે ઘટના અંતે ઘટીને રહે’. (અને પછી કહીએ કે જો હું કહેતો’તો/કહેતી’તી ને, એમ જ થયું ને). અહીં જરૂર રહેશે વિચારોનું સભાન અવલોકન અને જાગૃતિપૂર્વક અનાવશ્યક વિચારોથી દૂર રહેવા માટેનો અડગ નિર્ધાર અને પ્રયત્ન.

ગયા લેખમાં આપણે ચર્ચા કરી કે સામાન્ય રીતે સ્ત્રીઓનું હૃદયચક્ર વધારે અસંતુલિત હોય છે. વિરોધાભાસ એ છે કે હાર્ટ એટેક સામાન્ય રીતે પુરુષોને વધારે આવે. એમ કેમ? દિપક ચોપરાજી કહે છે “The less you open your heart to others, the more your heart suffers.” બસ તકલીફ અહીં છે. સ્ત્રી પોતાનું હૃદય પિયરમાં ખાલી કરે, પાડોશમાં ખાલી કરે, બહેનપણીઓ પાસે ખાલી કરે, છેલ્લે આંખથી ખાલી કરે (કોઈ વાર મોટી અને લાલ કરીને, કોઈ વાર ગંગાજમુના દ્વારા) – ક્યાંક રસ્તો કાઢે. પુરુષો? ‘ન બોલવામાં નવ ગુણ’ એમ માનીને ચૂપ રહે, ચૂપ રહ્યા અને જવાબ ન આપ્યો તેના માટેનો ગુસ્સો ફરીથી સહન કરે અને છેલ્લે આવું શબ્દબાણોથી ચારણી થયેલું અને છતાં તાળું મારેલું હૃદય સર્જન ખોલે. નાનપણના મિત્રો સાચવી રાખેલા હોય તો જરૂર પડે હૃદય ખોલવામાં કામ લાગે, આપણી છઠ્ઠી જાણતા હોય; ત્યાં ખોલવામાં અચકાટ ઓછો થાય. આમ ખૂલે તો હૃદયચક્ર ઓછું બગડશે ને બગડેલું હશે તો સુધરશે. હૃદયચક્રમાં તાત્કાલિક પાટાપિંડી થઈ જાય આવા સમયે.

સ્ત્રીઓના સંદર્ભમાં એક બીજી વાત. માતા સંતાનની કાળજી લે ત્યાં સુધી બરાબર છે પણ સતત તેના વિષે જ વિચાર્યા કરે અને ચિંતા કર્યા કરે તો માતા-સંતાન બંનેનું હૃદયચક્ર દૂષિત થાય છે. અમારા ગુરુદેવ બહુ વિસ્તાર સાથે આ વાત સમજાવીને કહે છે કે “આવા સંજોગોમાં માતા સંતાનને અજાણતાં જ ‘લલ્લુ’ અથવા ‘લલવણ’ બનાવે છે. પગમાં લાકડું બાંધેલી ગાય જે રીતે ધીરેધીરે ચાલતી હોય તે રીતે આ સંતાન જીવનમાં ધીરેધીરે વિકાસ કરે છે.”

સ્ત્રીવર્ગ. એમનું હૃદયચક્ર સામાન્ય રીતે થોડું વધારે માવજત માંગે તેવું હોય અને માટે જ કદાચ આપણા પૂર્વજોએ ગોઠવણ કરેલી હશે કે હૃદયચક્રના સ્થાન પાસે સ્પર્શ થાય તે રીતે સુવર્ણ રાખવું એટલે કે મંગળસૂત્ર અથવા સોનાની ચેઇન પહેરવી. સુવર્ણનો સ્પર્શ ચક્ર પર થાય તેના ચોક્કસ ફાયદાઓ છે. માટે ચેઇન એટલી લાંબી પહેરવી જોઈએ( આ ગમશે). બહાર દેખાય તેમ નહિ પણ શરીરને સ્પર્શ થાય તેમ પહેરવાની હોય (આ નહિ ગમે, થોડો વટ ઓછો પડે). ફાયદો એ થાય કે કોઈ ખેંચી જાય તેવી શક્યતા ઘટે. હૃદયચક્રને ફાયદો તો ખરો જ.

Solfeggio Frequency નામનું એક ખાસ પ્રકારનું સંગીત રોમન કેથોલિક દેવળોમાં લગભગ ૮૦૦ વર્ષ પહેલાંથી વગાડવામાં આવતું. ચર્ચમાં સંગીતને એક ખાસ સ્થાન છે અને ગોવાના, યુરોપના દેવળોમાં ઊંચા ઝરુખાઓ જોયા હશે જેમા ઊભા રહીને ગિટાર વિગેરે વાજિંત્રો વગાડવામાં આવતાં. આ સંગીતની નોટ્સ જુદી જુદી ફ્રીક્વન્સી પર વગાડવાથી વિવિધ ફાયદા થાય. ૬૩૯ HZ ફ્રીક્વન્સી હોય તો હૃદયચક્ર પર અત્યંત સારી અસર થાય. પરસ્પર સંબંધો અને વાતચીત એટલે કે કૉમ્યૂનિકેશન સુધારવામાં, પ્રેમ, ધીરજ, સમજણ વધારવામાં આ ફ્રીક્વન્સી ઘણી ઉપયોગી છે. વૈજ્ઞાનિક રીતે શરીરના કોષો અને વાતાવરણ વચ્ચે તાદાત્મ્ય લાવવામાં આ ફ્રીક્વન્સી લાભદાયી સાબિત થઈ છે. આ ફ્રીક્વન્સીની એક લિંક અહીં મૂકું છું.

‘યં’ મંત્રોચ્ચાર શારીરિક હૃદયને અને હૃદયચક્ર – બન્ને માટે ફાયદાકારક. આ લિંક ચેક કરી શકો છો.

પતંજલિ કે રામદેવબાબા નજર સામે તરવરે તો અમુક આસાન કરી શકાય જેમ કે ઊષ્ટાસન, ચક્રાસન, સેતુબંધાસન, વીરભદ્રાસન, ભુજંગાસન, ધનુરાસન, મત્સયસન, ઉર્ધ્વમુખશ્વાનાસન.

ખોરાકમાં કોઈ પણ પ્રકારના લીલોતરીવાળા શાકભાજી લાભદાયક રહેશે. આંખો સમક્ષ લીલોતરી એટલે કે ઘરમાં/ઓફિસમા છોડ રાખવાથી, બારીમાંથી ઝાડપાન દેખાતા હોય તે વારેવારે જોવાથી, હરિયાળીમિશ્રિત કુદરતી દૃશ્યોના વોલ પેપર/ફોટો રાખવાથી પણ હૃદયચક્રને મઝા પડી જશે.

કુદરતના ખોળે ફરવા નીકળી પડીએ. “ભોમિયા વિના મારે ભમવા’તા ડુંગરા, જંગલની કુંજ કુંજ જોવી હતી; જોવી’તી કોતરો ને જોવી’તી કંદરા” એવું લખવા કે વિચારવાની સાથેસાથે એ કાર્ય કરી પણ લઈએ.

ફરી આંતરિક બદલાવ પર આવીએ. લાગણીઓને મુક્ત રીતે વહેવા દેવી જરૂરી છે. આ વાતનું મહત્ત્વ સમજીને યેલ /ઈલિનોઈસ જેવી વિશ્વની ખ્યાતનામ યુનિવર્સીટીઓમાં ખાસ કોર્સ શરૂ થયા છે.

કોઈ પણ લાગણી વ્યક્ત કરવાના અનેક રસ્તા છે – શબ્દો, સ્પર્શ, આંખ કે સંજોગો મુજબ યોગ્ય હોય તેવી કોઈ પણ રીત. ઓશીકું રડવા માટે પણ કામ આવી શકે, મુક્કા મારવા માટે પણ અને એમાં મોઢું (પોતાનું) ફસાવીને ચીસો પાડવા માટે પણ. અત્યંત શક્તિશાળી સારવાર છે આ. કોઈ પણ લાગણી દબાવી રાખવાથી નુકસાન આપણું જ છે.

‘પ્રેમ’ આ ચક્રના પાયામાં છે. બીજા પ્રત્યે પ્રેમ તો જ ઉદ્ભવે જો સ્વ પર પ્રેમ હોય. કપમાં ચા ભરી હોય તો ચા ઢોળાય અને કોફી ભરી હોય તો કોફી ઢોળાય. અંદર પ્રેમ ભર્યો હોય તો એ બહાર આવે અને ગુસ્સો કે નફરત હોય તો એ. એક કામ કરીએ. દરરોજ સવારે અરીસા સામે ઊભા રહી પોતાની જ આંખમાં આંખ પરોવી વારંવાર કહીએ કે “I love you, I accept you as you are, I love your whole being”. આ ધારીએ છીએ તેટલું સહેલું ન પણ હોય. મારી પાસે કાઉન્સેલિંગ કરાવેલી એક યુવતીએ ખૂલ્લે મને કબૂલેલું કે તેના માટે આ અત્યંત મુશ્કેલ હતું અને આ પ્રક્રિયા દરમ્યાન એ ખૂબ જ રડેલી.

એક બીજી રીત. પોતાની જાતને પ્રેમપત્ર લખવાનો. કોઈને પત્ર લખવા કરતાં આ કદાચ થોડું અઘરું છે. આ માટે એક અથવા વધુ વાર શાંતિથી બેસવું પડે. પોતાને લગતી બધી જ સારી વાતોને યાદ કરી નોંધ કરવાની રહે. જરૂર પડે તો બીજાની મદદ પણ લઇ શકાય – એ જાણવા માટે કે ‘મારામાં શું શું સારું’ છે. આ નોંધ થઈ જાય બાદ મારે મને જ પ્રેમપત્ર લખવાનો રહે અને તેમાં આ બધા મુદ્દા આવરી લેવાના રહે. અને પછી એ પત્ર કોઈ નજીકની વ્યક્તિ પાસે (અથવા કોઈને કહેવામાં અચકાટ અનુભવાતો હોય તો પોતે જ) પોતાને દરરોજ પોસ્ટ/મેઈલ કરવાનો રહે. અર્ધજાગૃત મન થોડા સમયમાં જ જાદુ કરશે, ભીતરની લાગણીઓ ફેરવી નાખશે.

એક ડાયરી રાખીએ. દરરોજ એમાં થોડાં નામ ટપકાવીએ કે જેનો આભાર માની શકાય. આ નામો વ્યક્તિના/ઋતુના/વસ્તુના/અંગના એમ કોઈ પણ હોઈ શકે. બની શકે તો શરમાયા વગર કોઈને આભારનો સંદેશ મોકલીએ. વૈજ્ઞાનિક રીતે સાબિત થયેલી વાત છે. છેક ૧૭૮૯થી અમેરિકામાં નવેમ્બરના ચોથા ગુરૂવારને ‘Thanks Giving Day’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે અને તે દિવસે જાહેર રજા રાખવામાં આવે છે.

માફી માંગવામાં અચકાઈએ નહિ. ઘણી વખત એવું બન્યું હોય કે વાંક આપણો હોય તેવું જે તે પ્રસંગ વખતે નહિ તો પછી લાગ્યું પણ હોય પણ વટના કટકા થઈને ચૂપ રહ્યા હોઈએ. એ યાદ કરી ફોન કરીને કે SMS દ્વારા પણ માફી માંગી લઈએ. આમાં ફાયદો આપણો જ છે. આ પણ વૈજ્ઞાનિક રીતે પ્રતિપાદિત વાત છે.

બીજું શું થઈ શકે?

સંગીત: ખુશી ફેલાવે તેવાં ગીતસંગીત સાંભળવાં જોઈએ. ગાવાનો શોખ હોય તો અતિ ઉત્તમ. થોડું ધ્યાન એ રાખવાનું કે વિષાદભર્યું ગાયન અને સંગીત ઉદાસીનતા જન્માવે જે હૃદયચક્માં તકલીફ ઊભી કરી શકે. કરુણરસથી શક્ય તેટલા દૂર રહીએ તો સારું. મીનાકુમારી અને દિલીપકુમાર વિષાદભર્યા રોલ કરીને ડિપ્રેસનમાં જતાં રહ્યાં હતાં તે વાત તો જગજાહેર છે.

હગ થેરાપી, મુન્નાભાઈ MBBS વાળી જાદુ કી જપ્પી – જ્યાં શક્ય અને યોગ્ય હોય ત્યાં (અને પોતાની વિવેકબુદ્ધિ અનુસાર). હકારાત્મક કેમિકલ બદલાવ આવે, તાત્કાલિક રીતે ઓક્સિટોસિનનું લેવલ વધી જાય જે ગુસ્સા અને એકલતાની લાગણી દૂર કરે અને અને થોડી લાંબી જપ્પી સિરોટોનિનનું લેવલ વધારે કે જે મૂડ સારો કરી દે.

સુખાંતવાળી પ્રેમકથાઓ વાંચીએ ને એવા ચલચિત્રો જોઈએ.

લીલાં કપડાં પહેરીએ. રંગ બહુ પસંદ ન હોય તો આ રંગના રૂમાલ અથવા આંતરવસ્ત્રોમાં તેનો ઉપયોગ કરીએ.

જાતને અને બીજાને માફ કરતા શીખીએ. ‘અંદરનું’ વજન ઓછું થઈ જશે, હળવા થઇ જવાશે. If your heart is a volcano, how shall you expect flowers to bloom? આવું ખલિલ જીબ્રાને કહેલું.

કઈં પણ ‘દાન’ કરીએ, જરૂરી નહિ કે આર્થિક. સમયદાન, શ્રમદાન, વિદ્યાદાન કે અન્ય કંઈ પણ – કોઈ પણ પ્રકારની ચેરિટી. કોઈને શાંતિથી સાંભળીએ તો એ પણ એક પ્રકારે કરેલી મદદ છે જેને કારણે સામેની વ્યક્તિ હળવી થઈ.

એફર્મેશન ખૂબ જ ફાયદો કરશે. બાથરૂમના અરીસા પરચોંટાડીને રાખી શકાય અને લેપટોપના સ્ક્રીન પર પણ, જેથી વારંવાર નજર પડે. સાથેના ચિત્રમાં આ ચક્રને લગતાં એફર્મેશન આપેલાં છે.

પેઈન્ટિંગ્સ દ્વારા પણ હૃદયચક્ર પર વાઈબ્રેશન મળી શકે. આ સાથે એવું એક ચિત્ર છે જે જેકલીન રીપ્સ્ટેઇનનું અતિ પ્રસિદ્ધ આર્ટ ‘Heaven to Earth’ છે જેની રેપ્લિકા અમેરિકાની વિવિધ હોસ્પિટલ્સમાં પણ જોવા મળે છે.

રોઝ ક્વાર્ટઝ જેવા ક્રિસ્ટલથી ફાયદો થાય છે.

અને અંતે ધ્યાન. નિર્વિવાદ રીતે સર્વોપરી રસ્તો. આધુનિક ચિકિત્સા પદ્ધતિ પણ વર્ષોથી સ્વીકારે છે કે ધ્યાનના ફાયદોઓ અનેક છે. મારા બૉસે જયારે ૨૦૦૬માં બાયપાસ સર્જરી કરાવી ત્યારે એપોલો હોસ્પિટલમાં તેમના પ્રિસ્ક્રિપશનમાં દવાઓ સાથે ‘રેગ્યુલર મેડિટેશન’ પણ લખાઈને આવેલું. ધ્યાન માટે થોડાં સૂચનો છે.

આરામદાયક અને બને તેટલાં ઓછાં કપડાં પહેરવાં જોઈએ. ઓછાં એટલા માટે કે કપડામાં આપણા વિચારોની ઊર્જા રહેલી હોય છે.

‘ફાવે તેમ’ બેસવાનું. પદ્માસન કરીને બેઠાં પછી ૫ મિનિટમાં તકલીફ પડી જાય તો ધ્યાન બાજુએ રહી જાય.

સ્થાન એવું કે જ્યાં કોઈ ખલેલ ના પહોંચાડે.

જ્યાં સુધી ટેવાઈએ નહિ ત્યાં સુધી સંગીત સાથે ધ્યાન કરવામાં સરળતા રહેશે.

શક્ય હોય તો સમય અને સ્થળ એક જ રાખીએ.

અને અંતમાં ઓશોને યાદ કરીએ તો ”Meditation is the ultimate in luxury.”

(ક્રમશઃ)


(આ પોસ્ટ કોપી રાઈટ  આરક્ષિત હોવાથી તેના લખાણ માં કોઈ ફેરફાર ન કરવો)

[70 ગ્રુપ, 16000 જેટલા વાચકો નિજાનંદ અને માત્ર માતૃભાષાના પ્રસાર-પ્રચાર માટે ધબકતું, મારુ Limited 10 ✉  પોસ્ટ, મારી પોકેટ 📚 લાઈબ્રેરી]

જોડાઓ, અમારી સાથે
વોટ્સએપ: 07041143511
ટેલિગ્રામ:
https://t.me/limited10post

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , , , , | Leave a comment

ઓરા, કુંડલિની, નાડી, ચક્રો (૮) – જિતેદ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી
http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/
(jitpatwari@rediffmail.com)
Cell:7984581614

©️આ લખાણ લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

આ પહેલાંની ચર્ચા થોડી યાદ કરીએ તો અત્યાર સુધીમાં આપણે મેટાફિઝિક્સ, ઓરા, કિર્લિયન ફોટોગ્રાફી, તેનો ઉપયોગ, જીવંત તથા નિર્જીવ તેમ તમામનો ઓરા, કુંડલિની, આપણી ક્ષમતા મુજબ તેનો જિંદગીભરમાં આંશિક જ ઉપયોગ, તેના વધુ ઉપયોગની સંભાવના, ત્રણ મુખ્ય નાડીઓ, ચક્રોનો અર્થ અને તેની સંખ્યા, દરેક વસ્તુ મૂળભૂત રીતે તો એનર્જી જ, મૂલાધારચક્ર, સ્વાધિષ્ઠાનચક્ર તથા મણિપુરચક્ર, બાઈનોરલ બિટ્સ વિગેરે વિષે ચર્ચા કરી. આપણી ચક્રયાત્રા હવે મઝધારે પહોંચી. એવું ચક્ર આવ્યું હવે કે જે નીચેનાં ૩ અને ઉપરનાં ૩ ચક્રોને જોડે છે.

કવિઓ અને બૉલીવુડ જે ચક્રની આસપાસ બહુ ફર્યા કરે છે તેવા ચક્ર એટલે કે હૃદયચક્ર / અનાહતચક્ર / હાર્ટ ચક્રની વાત હવે કરીએ. કોઈ વાર એવું લાગે કે બૉલીવુડ આખું આ ચક્રથી જ મોહિત થઇ ગયું છે. “દિલ ચીઝ ક્યા હૈ” તે રેખા સમજાવે અને અમિતાભ કહે કે “કભી કભી મેરે દિલમેં ખયાલ આતા હૈ”; દિલીપકુમાર દુઃખી હૃદય (ચક્ર)થી કહે કે “દિલ તડપ તડપ કે કહ રહા હૈ આ ભી જા” તો નવા જમાનાનો દિલીપકુમાર પાછો એમ કહે કે “દિલ તો પાગલ હૈ”, બ્રહ્મચારીમાં શમ્મીકપૂર તો દિલમાં ઝરૂખો રાખીને પાછો રાજશ્રીની યાદોને એમાં બેસાડવાની ખ્વાહિશ ધરાવે – સાલું ગૂંચવાઈ જઈએ આ બધામાં. એક અર્થ નીકળે જો કે. કયો? એમ જ કે સારી અને નરસી, કડવી અને મીઠી બધી લાગણીઓનું સ્ટોર હાઉસ અહીં જ છે. બીજો અર્થ એ પણ નીકળે કે આ ચક્ર થોડું તકલાદી હશે, તૂટી જાય વારેઘડીએ. હૃદયભંગ થાય, એક કરતાં વધું વાર પણ થઈ શકે, હાર્ટ એટેક પણ આવી જાય. એક અર્થ એ પણ નીકળે કે આ ચક્રની કેપેસીટી અપાર, ગમે તેટલી યાદો અને વ્યક્તિઓને ભરી શકે એમાં. જો સારી ભરી હોય તો વ્યક્તિ પ્રેમાળ ને નહીંતર કડવી ઝેર. અને જે ભરેલું હોય એમાં એ જ પાછું બહાર આવે ને! એટલે તે વ્યક્તિની સામાજિક સ્વીકૃતિ પણ એ મુજબ. જે આપીએ તે મેળવીએ. કોઈ વાર લોકો જીવનસાથીની ઓળખાણ ‘બિટર હાફ’ તરીકે કરાવે. બેન્કના એક ઓફિસરે પોતાના પત્નીની ઓળખાણ મારી સાથે આ રીતે કરાવેલી અને કમનસીબે એ સાચું હતું ને પરિણામ એ હતું કે એ કડવીબાઈને બિચારાને ઓપન હાર્ટ સર્જરી કરાવવી પડેલી. હાલમાં જો કે એ બહેન હયાત નથી. સમજવાનું એ કે કડવી યાદો ભરી રાખવાથી હૃદય ચક્ર દૂષિત થાય છે.

નામ મુજબ જ આ ચક્રનું સ્થાન હૃદય એટલે છાતી પાસે છે. વાયુ તત્ત્વ સાથે સંકળાયેલું ચક્ર. શરીરમાં સૌથી વધુ વાયુ/હવા ક્યાં હોય? ફેફસામાં એટલે કે છાતીની આસપાસ. વરસાદ પડી ગયા પછી ધરતીએ જે લીલીછમ ઓઢણી ઓઢી હોય તેવો લીલો રંગ આ ચક્રનો. બીજ મંત્ર છે ‘યં’. શારીરિક રીતે થાયમસ ગ્રંથિ સાથેનું ચક્ર. એવી ગ્રંથિ જેનું કદ નાનપણમાં મોટું હોય અને પછી નાનું. રોગપ્રતિકારક શક્તિ સાથે સંકળાયેલ આ ગ્રંથિ.

પહેલા લેખમાં આપણે જોયેલું કે પૃથ્વીનાં પણ ચક્રો છે. બ્રિટનમાં આવેલ ગ્લાસનબરી (ચિત્ર જુઓ) નામના સ્થળ પરથી જે અત્યંત શક્તિશાળી લે લાઇન્સ પસાર થાય છે તેને કારણે આ સ્થળને પૃથ્વીનું હૃદયચક્ર ગણવામાં આવે છે. દુનિયાભરના કોસ્મિક ઊર્જા સમજનારા અને રસ લેતા લોકો તથા હિલર્સ અહીં એકત્રિત થાય છે.

જો આગળનાં ચક્રો ઠીકઠાક થઈ ગયાં હોય તો શું થયું હોય? મૂલાધારનું તત્ત્વ ‘ભૂમિ’ છે તે સ્થિર અને ‘ગ્રાઉન્ડેડ’ હોય, સ્વાધિસ્થાન ચક્રનું જલતત્ત્વ રચનાત્મકતા લાવ્યું હોય અને મણિપુરચક્રના અગ્નિએ તે રચનાત્મકતાને સકારાત્મક કાર્ય કરીને દિશા આપી હોય. Fire in the belly રંગ લાવ્યો હોય તો હવે અહીં વાયુ તત્ત્વ છે જે આ બધી જ વસ્તુઓને પ્રેમ, કરુણા, આનંદ જેવી આધ્યાત્મિક લાગણીઓમાં મિશ્રિત કરીને આગળ ધકેલે. વાયુ તો અત્ર-તત્ર-સર્વત્ર છે, પ્રેમની જેમ જ.

હૃદયચક્રનાં લક્ષણો જરા વિસ્તૃત રીતે જોઈએ.

૧) અન્યો પ્રત્યે પ્રેમ -રોમાન્ટિક કે પ્લેટોનિક – જન્મે આ ચક્રમાંથી. સેલ્ફ લવ એટલે કે પોતાની જાત પ્રત્યેનો પ્રેમ પણ અહીંથી જ ઉદ્ભવે.

૨) કરુણા, સહાનુભૂતિ, પોતાને સામેની વ્યક્તિની જગ્યાએ મૂકીને તે પ્રમાણે તેની સાથે વ્યવહાર કરવાની ક્ષમતા અને આદત આ ચક્રને આભારી. અને જો એમ હોય તો ચોક્કસ એ વ્યક્તિનું વ્યક્તિત્વ પણ ચુંબકીય હોય.

૩) આ ચક્રની યોગ્ય સ્થિતિ પોતાની જાત માટે અને અન્ય લોકો માટે માન જન્માવે છે.

૪) આ ચક્રને એક હીલિંગ સેન્ટર કહી શકાય કારણ કે ક્ષમાની ભાવના અહીંથી વિકસે છે.

હૃદયચક્ર અસંતુલિત હોય ત્યારે શારીરિક અસર તો થાય જ પણ સાથેસાથે લાગણીઓમાં ઉથલપાથલ થઈ જાય. જો પોતાની જાત અને અન્ય સાથે પણ સંબંધ સુધારવાની થોડી પણ અભિલાષા હોય તો આ ચક્ર સુધારવું અને સંતુલિત કરવું ફરજીયાત છે.

એલર્જી, દમ, સ્તન કેન્સર, બ્લડ સર્ક્યુલેશન, બ્લડ પ્રેસર, હૃદયને લગતી બીમારીઓ, ઓછી રોગપ્રતિકારક શક્તિ એટલે કે Immunity , શ્વાસનળીનો સોજો એટલે કે બ્રોન્કાઇટીસ, કફ, થાક, ઇન્ફ્લૂએન્ઝા , ન્યુમોનિયા, શ્વાસોચ્છવાસની સમસ્યાઓ કે ફેફસાને લગતા અન્ય રોગો,નીચેના હાથમાં દુઃખાવો, ધ્રુજારી, ઊંઘને લગતી સમસ્યાઓ, ધુમ્રપાનની આદત, ટૂંકા શ્વાસ, નખ કરડવા – આ બધું જ હૃદયચક્રના વાંધાવચકાઓને આભારી. આયુર્વેદમાં પણ હૃદયને લગતી બીમારીઓને વાયુજન્ય રોગ ગણેલ છે.

કોઈ પણ ચક્ર ઓછું કાર્ય કરતું હોય તો તેનો અર્થ થયો કે ત્યાં અવરોધ છે અથવા તો ઊર્જાનો પ્રવાહ ત્યાંથી બરાબર આગળ વધતો નથી. જો હૃદયચક્રમાં આવું થતું હોય તો આપણી Overall Well Being એટલે કે એકંદર સુખાકારી જોખમાય; શારીરિક તકલીફો તો ખરી પણ સાથેસાથે લાગણીઓ પણ તકલીફ કરે. કોઈ વાર ‘દુઃખી મન મેરે’ જેવી સ્થિતિ રહે, મનોમન આપણી જાતને અને બીજાને પણ કોસતાં રહીએ, ‘કોઈ મને બોલાવશો નહિ’ એવો અવાજ મનમાંથી ઊઠ્યા કરે. જિંદગીમાં સૌથી મહત્ત્વની લાગણી એટલે કે પ્રેમનું બેન્ક બેલેન્સ ઓછું થઈ જાય – બીજા પ્રત્યેનો પ્રેમ તથા મૂળભૂત રીતે તો પોતા પ્રત્યેનો. પરિણામ એ આવે કે વ્યક્તિ ન તો બીજા પર વિશ્વાસ કરી શકે, ના ખુદ પર. કોઈ બીજાના વર્તન સાથે પોતાની ખુશી/નાખુશી ને જોડી લે, બીજા પર અંકુશ લેવાની કોશિશ પણ કરે અને માલિકીહક્ક જતાવે એટલે કે Possessive બની જાય.

ત્રણ પ્રકારની લાગણીઓ સાથે આ ચક્ર બહુ રમ્યા કરે. પ્રેમ, ભય અને નફરત. બધું એક સાથે અસ્તિત્વ ધરાવે તેમ પણ હોય. પરંતુ જે લાગણી આગળ થઈ જાય તે બીજીને દબાવી દે. પ્રેમ આગળ થાય તો ભયને અને નફરતને પાછળ ફેંકી દે. નફરત વધી જાય તો પ્રેમ અને ભય ને પાછળ ધક્કો મારી દે. અને જો ભય હૃદયને ઘેરી વળે તો પ્રેમ અને નફરત બંને સંતાઈ જાય. શું આગળ હોવું જોઈએ તે આપણે નક્કી કરવાનું.

વધારે પડતાં કાર્યરત હૃદયચક્રનાં લક્ષણો શું?

  • બીજા પર આધારિત
  • પોતાની લાગણીઓને ભોગે બીજાનું ધ્યાન રાખવાની આદત
  • સ્વ-અસ્તિત્વને બાજુએ મૂકવાની ટેવ
  • સંબંધોમાં યોગ્ય હદ ન જાળવી શકે.
  • પોતાના શારીરિક/માનસિક કે અન્ય કોઈ પણ પ્રકારના નુકસાનના ભોગે અને અનિચ્છાએ પણ ‘હા’ કહેવાની આદત.
  • તમામ હદ પાર કરીને મદદ કરવાની ટેવ.

આપણી સ્થિતિ જાણવી હોય તો એકાંતમાં જઈ એકદમ શાંત થઈ, થોડા ઊંડા શ્વાસ લઈ નીચેના પ્રશ્નોના પ્રામાણિક જવાબ ‘અંદરથી’ જાણવાની કોશિશ કરી શકાય

૧) શું હું ભૂતકાળના (હવે પૂરા થઈ ગયેલા) સંબંધો સતત યાદ કાર્ય કરું છું?

૨) શું હું જૂની અદાવતો અને જૂના ઘા ગળે વળગાડીને ફર્યા કરું છું?

૩) કોઈનો પણ વિશ્વાસ કરવાનું મારે માટે બહુ અઘરું છે?

૪) શું હું બહુ શરમાળ છું?

૫) મારી લાગણીઓને એક બંધ પટારામાં તાળું મારીને સદા રાખી મૂકું છું? કોઈ સાથે એ વિષે વાત કરવામાં મને તકલીફ પડે છે?

૬) બહુ ફૂંકી ફૂંકીને હું સંબંધ બાંધું છું? નવા સંબંધ બનાવવામાં મને ખચકાટ થાય છે?

૭) શું ચિંતા / માનસિક તાણ મારા વ્યક્તિત્વનું અવિભાજ્ય અંગ બની ગયા છે?

૧૦) શું મને ટેવ પડી છે કે મારી ઘવાતી લાગણીઓને ભોગે પણ બીજાને જ આગળ જવા દઉં અને હું છેલ્લે જ રહું?

મોટાભાગે જવાબ ‘હા’ હોય તો સમજવાનું કે હૃદયચક્રમાં સુધારાની જરૂર તો ખરી.

એક સામાન્ય અવલોકન છે. બધાને નહિ પણ કદાચ મોટા ભાગનાં ને લાગુ પડી શકે. સ્ત્રીઓનું હૃદયચક્ર સામાન્ય રીતે થોડું વધારે અસંતુલિત જોવા મળે છે. ઘા’ તો બધાને લગતા હોય પણ લાગણીશીલ સ્વભાવને કારણે સ્ત્રીઓમાં વધુ ઊંડે સુઘી ઊતરી ગયા હોય અને પછી વર્ષો જૂના ભાડુઆતની જેમ ઘર ખાલી કરતાં ન હોય તેવું કદાચ હોય છે. માટે જયારે આ ચક્રનું ધ્યાન દ્વારા અથવા બીજી કોઈ પણ રીતે હીલિંગ થાય ત્યારે ’સુખમાં એ આંસુ , દુઃખમાં એ આંસુ’ વાળી સ્થિતિ સ્ત્રીઓમાં વધુ ઉદ્ભવે છે તેવું જોવા મળ્યું છે. પરંતુ જે થાય તે સારા માટે. આ આંસુ તો શુદ્ધિકરણની પ્રક્રિયાના હોય છે. આયુર્વેદમાં જેમ પંચકર્મ દરમ્યાન શરીરની અશુદ્ધિઓ બહાર આવે તેમ.

આનાથી વિરુદ્ધ, કોઈ વાર હાસ્ય અને અટ્ટહાસ્ય પણ બહાર આવે છે. એક દાખલો. ભાવનગરમાં એક ધ્યાનશિબિર બાદ એક બહેન ૨/૩ દિવસ સુધી હસતાં જ રહ્યાં અને એમના પતિ મૂંઝાઈ ગયા. મને વાત કરી. મેં જયારે એ બહેન સાથે વાત કરી ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો કે અત્યંત રૂઢિચુસ્ત રીતે તેમનો નાનપણમાં ઉછેર થયેલો જ્યાં એમને કહેવામાં આવેલું કે “છોકરીઓએ બહુ હસાય નહિ, મર્યાદામાં રહેવાય”. વિગેરે. જિંદગીભરની હાસ્યની લાગણીઓ એમણે મનમાં કોઈ અગોચર ખૂણે દબાવી રાખેલી કે જે ધ્યાન દરમ્યાન કૂદીને બહાર આવી. હૃદયચક્રના શુદ્ધિકરણ દરમ્યાન લાગણીઓ એ રીતે બહાર આવે જેમ આપણા અંકુશ બહાર છીંક અને ઉધરસ આવે. આ વિષે પછી ચર્ચા કરીશું.

બીજા ચક્રોની જેમ હૃદયચક્રની શુદ્ધિના પણ અનેક રસ્તાઓ છે જે આ પછીના લેખમાં આવરી લઈશું.


(આ પોસ્ટ કોપી રાઈટ  આરક્ષિત હોવાથી તેના લખાણ માં કોઈ ફેરફાર ન કરવો)

[70 ગ્રુપ, 16000 જેટલા વાચકો નિજાનંદ અને માત્ર માતૃભાષાના પ્રસાર-પ્રચાર માટે ધબકતું, મારુ Limited 10 ✉  પોસ્ટ, મારી પોકેટ 📚 લાઈબ્રેરી]

જોડાઓ, અમારી સાથે
વોટ્સએપ: 07041143511
ટેલિગ્રામ:
https://t.me/limited10post

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , , , , | Leave a comment

ઓરા, કુંડલિની, નાડી, ચક્રો (૭) – જિતેદ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી
http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/
(jitpatwari@rediffmail.com)
Cell:7984581614

©️આ લખાણ લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

મેટાફિઝિક્સ, ઓરા, કિર્લિયન ફોટોગ્રાફી, તેનો ઉપયોગ, જીવંત તથા નિર્જીવ તેમ તમામનો ઓરા, કુંડલિની, આપણી ક્ષમતા મુજબ તેનો જિંદગીભરમાં આંશિક જ ઉપયોગ, તેના વધુ ઉપયોગની સંભાવના, ત્રણ મુખ્ય નાડીઓ, ચક્રોનો અર્થ અને તેની સંખ્યા, દરેક વસ્તુ મૂળભૂત રીતે તો એનર્જી જ, મૂલાધારચક્ર અને સ્વાધિષ્ઠાનચક્ર વિષે થોડી વિગતવાર ચર્ચા વિગેરે આપણે આ લેખમાળાના પહેલા ૬ ભાગમાં કરી અને ૭માં ભાગમાં મણિપુર ચક્રનું સ્થાન, કાર્ય, મહત્ત્વ પોતાનું ચક્ર સંતુલિત છે કે નહિ તે જાણવાની રીત, બાઈનોરલ બિટ્સ ફ્રિકવંસી વિગેરે જોયું. ધારો કે એમ લાગ્યું કે મારું ચક્ર થોડું સંતુલિત કરવાની જરૂર તો છે તો શું કરવું તે હવે સમજીએ. અને મન હોય તો જરૂરથી માળવે જવાય.

૧) રોજબરોજની ઘરેડમાં થોડો બદલાવ લાવીએ. ચર્ચિલજી તો ક્યારના કહેતા હતા કે “To improve is to change; to be perfect is to change often.” અને જે બદલાવ નથી લાવી શક્યા તેવા કોડાક, નોકિયા, HMT વિગેરેનું શું થયું તે આપણે જાણીએ જ છીએ. આપણે પણ કંઈ નવું કરીએ. એકદમ સામાન્ય લગતી વસ્તુ પણ કરી શકાય. દરરોજનો રસ્તો બદલીએ, નવી જગ્યાએથી ખરીદી કરીએ, જૂદું સંગીત સાંભળીએ; ટૂંકમાં કંઈક નવું અથવા જૂદું જે નવી ઊર્જાનો સંચાર કરશે.

૨) આળસ થોડી ખંખેરીએ. સિદ્ધિ તેને જઈ વરે જે પરસેવે ન્હાય. કમ સે કમ ૧૦ કામની યાદી બનાવીએ અને એક નક્કી કરેલી સમય મર્યાદામાં પૂરા કરીએ. જે કામ હાથમાં લીધું તે પૂરું કરીને જ રહીએ. આરંભે શૂરા અને પછી બેસૂરા એવું થતું હોય તો સભાનતાપૂર્વક એ ટાળીએ. સામાન્ય જણાતાં કાર્યથી પણ આ થઈ શકે જેમ કે કોઈ પુસ્તક વાંચવું, વહેલાં ઊંઘવું કે જાગવું, શારીરિક વ્યાયામ કરવો, લિફ્ટને બદલે દાદરો વાપરવો, ચાલવાની ઝડપ થોડી વધારવી, જમવાના સમયમાં નિયમિતતા લાવવી, સાંજે વહેલું જમી લેવું. યાદી ઘણી લાંબી થઇ શકે છે. ‘Doing nothing is hard, you never know when you’re done.’

3) પેટને ઓછો ભારે પડે એવો હળવો ખોરાક; હળદર, આદુ, તજ, જીરુંનો વધુ ઉપયોગ; લીંબુ, કેળાં, પીળાં કેપ્સિકમ, અનાનસ વિગેરે પીળા રંગના ફળો વિગેરે ફાયદો કરશે. યાદ રાખીએ કે ‘જેને કોઇ ન પહોંચે તેને તેનું (આ) પેટ પહોંચે.’

4) સૂર્યપ્રકાશ શરીરને મળે તે અત્યંત લાભદાયક રહેશે. સૂર્યના કોમળ તડકામાં ચાલવું કે બાલ્કની અથવા અગાસીમાં સૂર્યપ્રકાશ મળે તે રીતે બેસવું તેનો કોઈ વિકલ્પ નથી. વિટામિન ડી તો મળશે જ પણ સાથે સાથે આ ચક્રનું તત્ત્વ એટલે કે અગ્નિ તત્ત્વ પણ સંતુલિત થશે. ઓછા અગ્નિથી રસોઈ ન થાય અને વધારે અગ્નિ બધું જલાવી દે. બધું સંતુલિત સારું.

૫) ઊંડા શ્વાસની આદત કેળવીએ. ભલે થોડા ઓછા લેવાય. શ્વાસ ગણેલા છે, જલ્દી લઈશું તો જલ્દી જઈશું.

6) ભરી રાખેલો ગુસ્સો એટલે કે ભારેલો અગ્નિ બહાર કાઢી નાખીએ અને એ પણ તાત્કાલિક. આ ગુસ્સાની સીધી અસર લીવર પર છે અને ઘાતક છે. હાથમાં ગરમ કોલસો રાખીને બેસીએ તો શું થાય? ગુસ્સો બહાર કાઢવાનો કદાપિ અર્થ એ નથી કે જેના માટે ગુસ્સો ભરી રાખ્યો હોય તેની સાથે ઝઘડો કરવો. એ આપઘાતનો (કે સંબંધઘાતનો) રસ્તો છે. અનેક રસ્તા બીજા છે. શક્ય હોય તો નૃત્ય, એરોબિક કસરત, સંગીત, લેખન, રુદન, એકલાં એકલાં બંધ ઓરડામાં ચીસો પાડીને, ઓશિકા પર મુક્કા મારીને – એમ કોઈ પણ રીતે કાઢી શકાય છે. કાગળ પર બધા ગુસ્સામિશ્રિત વિચારોને લખી એ કાગળ બાળી નાખવો એ પણ એક અસરકારક રીત છે. આ પ્રકારે ગુસ્સો બહાર નીકળતાં જ નવી ઊર્જા ગ્રહણ કરવાના દ્વાર ખુલી જશે. મન મોટું રાખીએ તો મગજ ઠંડું રહેશે.

7). હવે થોડું અઘરું, માનસિક કસરત છે એટલે. કરીએ તો ફાયદો થશે. ઓસ્કાર વાઈલ્ડ જરા પણ ખોટા નહોતા જયારે કહેતા હતા કે “I am the only person in the world I should like to know thoroughly.” વિચારીએ કે કઈ વસ્તુ માટે/સાથે જીવનમાં સદા સંઘર્ષ રહે છે? શેનો સદા ડર રહે છે? ક્યા અણગમતા સંજોગો વારંવાર સામે આવે છે? થોડું વિચારીએ તો ખ્યાલ આવશે કે આપણી ઊર્જામાં લીકેજ ક્યાંથી છે. એક વાર એ ખ્યાલ આવે પછી નક્કી કરવાનું રહેશે કે મારે શું જતું કરવું જોઈએ? શેનો વિરોધ બંધ કરવો જોઈએ? શું સમજવું જોઈએ કે જેનાથી મારી રૂંધાયેલી ઊર્જાના દ્વાર ખુલ્લા થાય?

8) એક બીજા પ્રકારની માનસિકતા હોય છે. શહાદતની માનસિકતા. ખુદની જરૂરિયાતોને અવગણીને એવા માણસો માટે હંમેશા દોડતા રહેવું કે જેમને એ મદદની કોઈ કિંમત નથી અને પછી એવું વિચારવું કે ‘મેં કેટલું બધું કર્યું તેના માટે, તેને કોઈ કિંમત નથી’ અને આવો વિચાર કરીને દુઃખી થવું તે આ માનસિકતા છે, નાભિચક્ર માટે નુકશાનકારક જ છે. શહાદતનો માર્ગ શૂરાનો ખરો પણ આમ નહિ.

૯) કોઈ પણ પ્રકારના માનસિક જોડાણ એટલે કે એટેચમેન્ટ ઘણી વખત ઊર્જાના પ્રવાહને બ્લોક કરે છે. જોડાણો વ્યક્તિ સાથેના, ખ્યાલો/માન્યતાઓ, યાદો, ભય, અપેક્ષાઓ,જગ્યાઓ, વસ્તુઓ કે ઈચ્છાઓ સાથેના. ઘણી વખત આપણે જૂનું ઘર છોડી શકતા નથી, જૂના કાગળોનો સંગ્રહ કરીએ છીએ, જૂનું વાહન જાનથી પણ પ્યારું હોય છે, જૂનું રાચરચીલું બદલવાની હિંમત કરતા નથી, સ્વર્ગવાસી સ્નેહીજનની યાદ ભૂલી શકતા નથી, જૂનાં કપડાં પણ કબાટમાં ભરી રાખીએ છીએ. આ દરેક સંજોગોમાં નાભિચક્ર કોઈ ને કોઈ રીતે દુષિત થાય છે, ઊર્જા અટકે છે. થોડી જ હિમ્મતની જરૂર છે, એક વખત ફક્ત જૂના કાગળો ફાડીને કે કબાટમાંથી ૧/૨ વર્ષથી પહેર્યા ન હોય તેવા કપડાંનો નિકાલ કરીને પણ જોઈએ તો ખ્યાલ આવશે કે કેવી તાજગી અનુભવાય છે. આવા એટેચમેન્ટ ઊર્જાને શરીરમાં અને મનમાં અવરોધે છે, ઘણી વાર એટલા મોટા અવરોધો ઉત્પન્ન કરે છે જે વ્યસન અથવા તો કુંઠિત વિચારધારામાં કે આદતમાં પરિણામે છે. સંઘર્યો સાપ ક્યાંક બીજે કામ આવતો હશે, અહીં તો કરડી જાય. પૂછીએ ખુદને જ કે “આ માન્યતા/ યાદ/ ઈચ્છા/ વસ્તુ ખરેખર મારા માટે જરૂરી છે?” બસ જેવો આ પ્રશ્નનો જવાબ મળશે, બાકીની પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ શરુ થશે.

૧0) સ્વાભિમાન (અભિમાન નહિ) આ ચક્રની આધારશિલા છે. જયારે આપણે પોતાના તન, મન, આત્માની કાળજી લેતા થઈશું ત્યારે કુદરતી રીતે જ ઊર્જા સંતુલિત થઇ જશે. ફરી એક વાર આત્મમંથન કરવું આવશ્યક છે કે મારા જીવનમાં શું બદલાવ લાવવો જરૂરી છે? શું મારે મારી વધુ સંભાળ રાખવાની જરુરુ છે? શારીરિક/માનસિક/સામાજિક કે આધ્યાત્મિક રૂપે. બધું જ જરૂરી છે. મુકેશભાઈ અંબાણીને બીજા નંબરે ઉતારી દઈએ એટલા પૈસા ભેગા કરી લઈએ અને પછી દરરોજ દવાખાનાનાં ચક્કર કાપતાં હોઈએ તો? અબજો રૂપિયા હોય, ઘોડા જેવી તબિયત હોય અને ડિપ્રેશનમાં ઉતરી ગયા હોઈએ, જીવન ઝેર જેવું લાગતું હોય તો? આ બધું જ બરાબર હોય ને સમાજમાં વિજયભાઈ માલીયાની જેમ આબરૂના ચીંથરાં ઉડતાં હોય તો? આ બધું પરરરરરરરફેક્ટ હોય અને એવા વિચાર ઝબકે કે સાલું કંઈખૂટે છે, પરભવનું ભાથું તો કઈ બાંધ્યું જ નહિ તો ? બધું જ સંતુલિત હોવું જોઈએ ને? રુંધાયેલી ઊર્જા કોઈ ને કોઈ રીતે પરેશાન કરશે, ક્યાંક દુઃખાવો કરશે, ક્યાંક જીવન ઢસડાતું હોય તેવી લાગણી આપશે, કાયમ થાકની ફરિયાદ કરાવશે, દુઃખદ ઘટનાઓને ફરી ફરીને નજર સમક્ષ ને મનમાં લાવશે – જાતે જ શોધવાનું રહેશે કે ક્યાં બદલાવ લાવવો જરૂરી છે. આ થઇ જાય તો બીજો તબક્કો નિર્ધારનો છે – જરૂરી પગલાં ભરવા માટેના. એ પણ થઇ ગયો તો ૯૦% કાર્ય થઈ ગયું, હવે તો સાચે જ પગલાં ભરવાના અને એક સુખદ બદલાવ રાહ જોતો હશે. આ પગલાંઓ આપણી જાત પ્રત્યેનો પ્રેમ અને સન્માન દર્શાવે છે અને સ્વયંથી વધુ સ્વયંનું કોઈ ધ્યાન રાખી શકે નહિ તે નિર્વિવાદ છે.

૧૧) ભુજંગાસન, સલભાસન, ધનુરાસન, નૌકાસન, ચક્રાસન, શ્વાનાસન જેવા યોગાસન કરીએ. ભલે થોડો પરસેવો પડે કે વહે.

૧૨) એફર્મેશન: ‘હું કરી શકું છું, હું કરીશ, મારામાં એ શક્તિ છે, હું હિંમતવાન અને મજબૂત છું, હું મારી જાતને પ્રેમ કરું છું, મારી જિંદગીની જવાબદારી મારી છે.’ આ એફર્મેશન જેટલાં રિપીટ થશે એટલાં આ વિચારો અર્ધજાગૃત મનમાં રોપાશે અને અંતે અંકુરિત થશે. અને આ વૈજ્ઞાનિક રીતે પ્રતિપાદિત વાત છે.

૧૩) વિઝ્યુઅલાઈઝેશન એટલે કે ધારણા: શાંતિ થી બેસીએ. સૂતાં સૂતાં પણ કરી શકાય (ઊંઘતાં ઊંઘતાં નહિ). થોડા શાંત થઈએ. ઊંડા શ્વાસ લઈએ થોડા. આંખ બંધ અને આ પહેલાના લેખમાં આપેલ ટ્રેક સાંભળતાં સાંભળતાં નાભિચક્ર પર ધ્યાન લઇ જઈએ. ઊર્જાનો અનુભવ અલગ અલગ રીતે થઇ શકે. ઉષ્ણતાનો અનુભવ થાય, કઈ સળવળાટ થતો હોય, પેટના સ્નાયુઓ અંદર ખેંચાતા હોય એવું કઈ પણ થઇ થાકે. માનસિક નોંધ લઈએ કે શું થઇ રહ્યું છે. ધારણા કરીએ કે નાભિચક્ર મોટું ને મોટું થઇ રહ્યું છે, સોનેરી પીળા કલરથી આવૃત થઇ રહ્યું છે. ધીરે ધીરે આ અનુભવ પીઠ પાછળ પણ થશે, માનસિક રીતે આ ઊર્જાને શરીરમાં ફેરવવાની કોશિશ કરીએ. બે-ચાર વખતના પ્રયાસમાં જ થોડી સફળતા મળશે જે વધુ પ્રયાસ કરવા માટે પ્રેરણા આપશે, અને જો તેનાથી પ્રેરણા લીધી તો પછી બેડો પાર.

૧૪) ‘રં’ મંત્રનો જાપ કરી શકાય. એક લિંક મુકું છું. એકાંતમાં સાંભળતાં સાંભળતાં તેની સાથે ધ્યાન થઈ શકે. https://youtu.be/QXAxn4iMnnU

૧૫) આ સિવાય પણ ઘણા રસ્તાઓ સર્જનાત્મક રીતે વિચારીને લોકો લે છે, જેમ કે સૂર્યનું ટેટુ નાભિચક્ર પર કરાવીને, ઘરમાં કોઈ નાનુંમોટું ફર્નિચર આ ચક્રના મંત્ર સાથે કરાવીને, બીજમંત્રનું ચિત્ર તરત નજરમાં આવે તેમ રાખીને. આ સાથેના ચિત્રોમાં એ જોઈ શકશો.

આ બધામાંથી જે ફાવે અને ગમે તે પગલાં લઈ શકાય. અને તો જ કામનું. કોઈ દિવસ ના કર્યું હોય તો પણ કરાય. Better late than never બધે લાગું પડે (ખાલી આપણા બોસને ન કહેવાય, નહીંતર એ ભડકે.) કોઈ પણ  જ્ઞાનની સાચી કિંમત તો ત્યારે જ છે ને કે જે જાણીએ તેમાંથી થોડોઘણો પણ અમલ થાય.

હવે પછીના લેખમાં અનાહત/હૃદય ચક્ર અંગે આપણી ચર્ચા રહેશે.


(આ પોસ્ટ કોપી રાઈટ  આરક્ષિત હોવાથી તેના લખાણ માં કોઈ ફેરફાર ન કરવો)

[70 ગ્રુપ, 16000 જેટલા વાચકો નિજાનંદ અને માત્ર માતૃભાષાના પ્રસાર-પ્રચાર માટે ધબકતું, મારુ Limited 10 ✉  પોસ્ટ, મારી પોકેટ 📚 લાઈબ્રેરી]

જોડાઓ, અમારી સાથે
વોટ્સએપ: 07041143511
ટેલિગ્રામ:
https://t.me/limited10post

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , , , , | Leave a comment

ઓરા, કુંડલિની, નાડી, ચક્રો (૬) – જિતેદ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી
http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/
(jitpatwari@rediffmail.com)
Cell:7984581614

©️આ લખાણ લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

મણિપુરચક્રમાં પ્રવેશ કરતાં પહેલાં અત્યાર સુધી જે ચર્ચા કરી તે જરા યાદ કરી લઈએ. મેટાફિઝિક્સ, ઓરા, કિર્લિયન ફોટોગ્રાફી, તેનો ઉપયોગ, જીવંત તથા નિર્જીવ તેમ તમામનો ઓરા, કુંડલિની, આપણી ક્ષમતા મુજબ તેનો જિંદગીભરમાં આંશિક જ ઉપયોગ, તેના વધુ ઉપયોગની સંભાવના, ત્રણ મુખ્ય નાડીઓ, ચક્રોનો અર્થ અને તેની સંખ્યા વિગેરે આપણે જાણ્યું. એ પણ જોયું કે દરેક વસ્તુ મૂળભૂત રીતે તો એનર્જી જ છે. મૂલાધારચક્ર અને સ્વાધિષ્ઠાનચક્ર વિષે થોડી વિગતવાર ચર્ચા કરી. તો હવે એક કદમ આગળ ચાલીએ.

હવે આવ્યું મણિપુરચક્ર. નીચેથી ત્રીજું ચક્ર. નાભિચક્ર તરીકે પણ ઓળખાય કારણકે નાભિથી થોડે જ ઉપર એનું સ્થાન. ઇંગ્લિશમાં Solar અથવા Navel Plexus કહેવાય. સ્વાદુપિંડ એટલે કે Pancreas સાથે સંબંધિત ચક્ર. પાંચ મહાભૂતમાંનું એવું તત્ત્વ જે કદી અશુદ્ધ ન થાય તેવું અગ્નિતત્ત્વ તે આ ચક્રનું તત્ત્વ. રંગ પણ અગ્નિનો જ એટલે કે પીળો. રત્નોમાં પોખરાજ સાથે દોસ્તી. પોખરાજ પહેરો તો ફાયદો કરે. નાસપતિની, લવન્ડરની સુગંધ પસંદ કરે. કેળાં, મકાઈ, દ્રાક્ષ, લીંબુ, અનાનસ એ બધું ગમે.

પૂરા શરીરમાં ઊર્જા પહોંચાડવાનું કાર્ય આ ચક્ર કરે છે. સત્તા, ઊર્જા, આત્મબળ, આનંદ, આંતરિક સંતુલન, જાતનો સ્વીકાર, તાકાત, કાર્ય, પૈસા, સામાજિક અસ્તિત્વ, જીવનશક્તિ( vitality ) બધું જ આ ચક્રની સ્થિતિ પર અવલંબે છે. સંતોષ એટલે કે તૃપ્તિની લાગણી સાથે સંકળાયેલ આ ચક્ર છે. પૂરા વિશ્વનું ઐશ્વર્ય હોય અને છતાં અસંતોષ હોય તો ચોક્કસ આ ચક્રમાં વાંધો છે. પતિ-પત્નીના સંબંધો પણ આ ચક્રની સ્થિતિ પર મહદઅંશે આધારિત છે.

ચેતાતંત્રનું એટલે કે નર્વસ સિસ્ટમનું એક બહુ જ મોટું જંક્શન એટલે મણિપુરચક્ર. અનેક જ્ઞાનતંતુઓ આડાંઅવળાં થઈ અહીં ભેગા થાય. તેમાંથી મોટા ભાગના ઓટોનોમસ નર્વસ સિસ્ટમના એટલે કે સ્વાયત ચેતાતંત્રના. અહીંથી પછી જુદી જુદી શાખાઓ પડે જે અલગ અલગ સ્નાયુઓ અને ગ્રંથિ તરફ ફંટાય. કુદરતની કરામત કેવી છે કે ઓટોનોમસ સિસ્ટમ પોતાની રીતે ચાલ્યા કરે ને કેટલાં બધાં પર નિયંત્રણ રાખે! હૃદયના ધબકારા, પાચનતંત્ર, શ્વાસોચ્છ્વાસ અને બીજું ઘણું બધું. અમુક સ્વયંસંચાલિત ક્રિયાઓ જેવી કે ઉધરસ, છીંક વિગેરે પણ આ સિસ્ટમના અંકુશમાં. જાતીય ઉત્તેજના પણ આના પર આધારિત. બહારથી આવતી ઊર્જાનું ફિલ્ટરિંગ અને શુદ્ધિકરણ જેવા અતિ મહત્વના કાર્ય પર પણ આ ચક્રનો ઈજારો.

શું એવું લાગે છે કે મારામાં ગજબનો આત્મવિશ્વાસ છે, સ્વાભિમાન છે (અભિમાન નહિ) જિંદગીની કોઈ પણ લડાઈ જીતી જ લઈશ એવો માનસિક ભાવ છલોછલ ભરેલો છે? કોઈએ મને પ્રોત્સાહિત કરવાની જરૂર નથી પડતી પણ હું અનેકને પ્રેરણારૂપ બનું છું અને પ્રોત્સાહિત કરું છું? દરેક સંબંધોમાં હું એક તંદુરસ્ત મર્યાદા જાળવી શકું છું. મારું પાચનતંત્ર પણ પરફેક્ટ છે, પથરા પણ પચાવી લઉં છું. જો આવું બધું હોય તો જંગ જીત્યો રે મારો કાણિયો. સમજવાનું કે મારું મણિપુર ચક્ર ચોખ્ખુંચણાક, એકદમ સંતુલિત અને તંદુરસ્ત છે અને પોતાની ફરજ નિષ્ઠાથી બજાવી રહ્યું છે.

આવું બધું કદાચ ન પણ હોય, સામાન્ય રીતે તો નથી હોતું. ઘણા કારણો હોઈ શકે. અમુક આદતો, વધારે પડતી શિસ્તવાળું બાળપણ, માનસિક, શારીરિક કે જાતીય ત્રાસ સહન કર્યો હોય, આપણી શક્તિઓને રોકે તેવા શબ્દો નાનપણથી સાંભળ્યા હોય, આમ જ કરવું જોઈએ અથવા ન જ કરવું જોઈએ એવું સજ્જડ કંડિશનિંગ થયું હોય એવા સંજોગોમાં શક્ય છે કે નાભિચક્રમાં તકલીફ હોય.

સુખ અને દુઃખ બંને તો એક જ સિક્કાની બે બાજુઓ છે, બંને પ્રકારની ઘટનાઓ જિંદગીનો હિસ્સો છે અને બધા એમાંથી પસાર થયાં જ હોઈએ, કોઈ વાર આને કારણે નાભિચક્ર દૂષિત પણ થાય, એને કરવાનું છે એટલું કામ બરાબર કરે નહિ, આળસુ થઈને બેસી જાય – જેમ આપણે પણ ઘણી વાર કેટલાં બધાં કામ બાકી હોય તો પણ સોફા પર ધબ કરીને બેસી જઈએ છીએ. આમ હોય તો પણ કંઈ વાંધો નહિ. દરેક વખતે આદર્શ પરિસ્થિતિમાં જ હોઈએ એવું ન પણ બને. તેના માટે પ્રયત્ન તો કરી જ શકીએ, સૌથી પહેલાં તો ઇચ્છાશક્તિ હોવી જોઈએ. કોઈ બદલાવ રાતોરાત ન આવે. ચક્રને બગડતાં પણ વર્ષો લાગ્યાં છે. સુધારવામાં થોડો સમય તો લાગે ને ! પણ સુધારો થાય જરૂર જો આપણે કટિબદ્ધ હોઈએ જરૂરી પગલાં લેવાં માટે.

મોટેભાગે તો આ ચક્ર થોડેઘણે અંશે સુધારો માંગતું જ હોય. માટે ધ્યાન આપવું અત્યંત જરૂરી. જો નાણાકીય વ્યવસાય જેવા કે બેન્કિંગ સાથે જોડાયેલા હોય તો વધારે. બેન્કના કેશિયરે ખાસ ખ્યાલ રાખવાનો. જે કરન્સી આપણા હાથમાંથી પસાર થતી હોય તેના વાઈબ્રેશન હોય, કેવા ભાવ સાથે અને કોના હાથમાંથી છુટ્ટી પડી છે તે મુજબના દોષ એ ગ્રહણ કરે અને આગળ ધકેલે. દા.ત. કકળતી આંતરડીએ ગરીબ માણસે વકીલને કે ડોક્ટરને એ પૈસા આપ્યા હોય તો એ વાઈબ્રેશન્સ પણ એમાં હોય. કોઈ સાચા સંતે એક 10 રૂપિયાની નોટ પણ આશીર્વાદ સાથે આપી હોય તો એ મેળવનારની જિંદગી ફરી ગઈ હોય તેવું પણ બને. હવે સમજાય છે કે આપણા વડીલો બોણી આપવા માટે નવી જ નોટોનો આગ્રહ શા માટે રાખતા? કારણ કે બોણી થકી આપણે શુભેચ્છાઓ આપવા માંગતા હોઈએ, ખરાબ વાઈબ્રેશનને આગળ ધપાવવાનો જરા પણ ઈરાદો ન હોય.

ચક્રનું અસંતુલન બે પ્રકારનું હોઈ શકે. ચક્ર વધુ અથવા ઓછું કાર્ય કરતું હોય.

જો ચક્ર ઓછું કાર્ય કરતું હોય તો વ્યક્તિ ઊર્જાવિહિન, વધુ પડતી ધીમી, નિષ્ક્રિય હોય, પોતાના વિચારોને યોગ્ય રીતે અથવા યોગ્ય જગ્યાએ અભિવ્યક્ત ન કરી શકતી હોય, આત્મવિશ્વાસની કમી હોય, પોતાની જાતને જ પ્રેમ ન કરી શકતી હોય, પોતાના જ શરીર અને સ્વભાવ પ્રત્યે અણગમો હોય, સાચી અથવા કાલ્પનિક આર્થિક મુશ્કેલીઓ હોય, ‘મારી સાથે જ આમ કેમ’ એવી લાગણી – ઇંગ્લિશમાં જેને વિકટીમ સાઇકોલોજી કહે છે તે હોય.

શારીરિક રીતે જોઈએ તો ભૂખ ઓછી લગતી હોય, લીવર-પેટ-બરોળ-પિત્તાશય એટલે કે ગોલ બ્લેડર એમ પેટ અને પાચનતંત્ર સાથે સંબંધિત કોઈ અવયવમાં વાંધાવચકા હોય, આયુર્વેદની ભાષામાં કહીએ તો મંદાગ્નિ હોય. ભારત દેશનો અને તેમાં પણ ગુજરાતનો ખાસ એવો મહારોગ ડાયાબિટીસ પણ આ ચક્રની અશુદ્ધિને આભારી છે.

જો નાભિચક્ર વધારે પડતું કાર્યશીલ હોય એટલે કે અગ્નિ અતિશય પ્રબળ હોય તો તોછડાઈ, અભિમાન, આક્રમકતા, ગુસ્સો, પ્રતિક્રિયાત્મકતા ( Reactiveness ), વ્યાકુળતા વિગેરે જે તે વ્યક્તિને ભેટમાં મળેલ હોય, વ્યક્તિત્વ બહિર્મુખી હોય. આપણા ઉપરી અધિકારી સાથે વધુ પડતો સંઘર્ષ રહેતો હોય, કાયદાના ઢાંચામાં રહેવામાં તકલીફ પડતી હોય તો સમજવું કે ક્યાંક આ ઊર્જા અટકે છે. સ્વપ્રેમ પણ વધારે પડતો રહે છે, ઇંગ્લિશમાં જેને Narcist કહે તેવું વ્યક્તિત્વ રહે છે, અરીસામાં વારેવારે જોવાનું મન થાય છે, શારીરિક રીતે જોઈએ તો ભૂખ અતિશય લાગે – આયુર્વેદ જેને તીક્ષ્ણાગ્નિ કહે છે તે સ્થિતિ, એસીડીટી કે અલ્સર જેવા રોગ હોય શકે.

એકાંતમાં શાંતિથી બેસીને થોડું વિચારીએ અને પૂરતું ધ્યાન આપીને ફક્ત માનસિક નહિ પણ કાગળ પર પણ નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ પ્રામાણિક રીતે હા/ના લખીને નોંધીએ. આ સમયે ઉદ્ભવતી લાગણીઓ અને શારીરિક સંવેદનાઓની પણ નોંધ લઈએ.

૧) શું મને ભૂખ લગતી નથી અથવા તો વારેવારે ભૂખ લાગે છે?

૨) શું વધુ પડતી નબળાઈ અનુભવું છું?

૩) શું કોઈ પણ પ્રકારના નાનાંમોટાં વ્યસનનો ગુલામ છું?

૪) શું મારું શરીર વધારે પડતું ઠંડું અથવા ગરમ રહે છે?

૫) પેટ ફૂલીને ગોળો થઇ ગયું છે, પાચનતંત્રના રોગો મારા દોસ્ત છે?

૬) આત્મવિશ્વાસના નામે ધાંધિયા છે?

૭) મારું સ્વાભિમાન તળિયે બેઠું છે?

૮) મારી વાત ભારપૂર્વક કહેવામાં મને અચકાટ થાય છે એટલે કે શું હું Assertive નથી?

૯) મને અસુરક્ષિતતાની લાગણી છે?

૧૦) જે કાર્ય કરું તેમાં હંમેશ કોઈના અનુમોદનની અપેક્ષા રાખું છું?

૧૧) બીજા પર અંકુશ લઈ લેવાની મારી વૃત્તિ છે?

૧૨) મારા હિત માટે બીજાનો ઉપયોગ કરી લેવાની વૃત્તિ છે?

૧૩) કોઈની હાંસી ઉડાવવાનું મન થાય છે?

૧૪) દરેક વસ્તુમાં મને ટીકા કરવાનું મન થાય છે?

૧૫) ‘હું જ સાચો/સાચી’ એવી મનોવૃત્તિ છે?

૧૬) કોઈએ આપેલો તટસ્થ ફીડબેક પણ મને પચાવવો અઘરો લાગે છે?

૧૭) શું હું Angry Youngman ( અથવા Angry Oldy )ની કક્ષામાં આવું છું?

જો ઘણાબધા જવાબ હકારાત્મક હોય તો સમજવાનું કે નાભિચક્રને વ્યવસ્થિત કરવાની જરૂર છે. બીજું કઈ નહિ તો શારીરિક રીતે તો કરવું જ જોઈએ ને! પહેલું સુખ તે જાતે નર્યા (બાકી જીવતા જ મર્યા). વ્યવસ્થિત કરવું મતલબ તેને પૂરું ખોલવાનું છે, શુદ્ધ કરવાનું છે, સંતુલિત કરવાનું છે. પહેલાં નિદાન થાય અને પછી ઉપચાર કરવા માટેનો વિચાર અને યોગ્ય પગલાં લેવાં માટેની ઇચ્છાશક્તિ હોય તો દરેક વસ્તુ સરળ છે. અનેક રસ્તાઓ છે.

આ તબક્કે થોડી વાત ‘Binaural Beats’ નામની સાઉન્ડ થેરાપીની કરી લઈએ. આ એક વિશિષ્ટ પ્રકારની થેરાપી છે જેમાં જમણો અને ડાબો કાન બે સહેજ જુદા જુદા આવર્તન સાંભળે છે અને તેનું રૂપાંતર એક જ સ્વરમાં કરે છે. 1000 હર્ટ્ઝ (Hz) કરતાં ઓછી ફ્રિક્વન્સી હોવી જોઈએ તે જરૂરી છે. એક દાખલો લઈએ. એક કાનમાં ૨૦૦ Hz ફ્રિક્વન્સી સાંભળે અને બીજો ૨૧૦ Hz. તો આ બંનેનો તફાવત એટલે કે ૧૦ Hz મગજમાં નોંધાય. વિદેશોમાં ધ્યાનના ફાયદાઓ બહોળી રીતે પ્રચલિત થયા બાદ મગજ પર તેની કઈ રીતની અસર છે તેનો અભ્યાસ કરી તેના લાભ લોકગ્રાહ્ય રીતે લેવા માટે આ પ્રકારનું સંગીત અનેક પ્રયોગો બાદ તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. જ્યાં કોઈ ખલેલ ના પહોંચે તેમ હોય ત્યાં અને ત્યારે અને હેડફોનના ઉપયોગ સાથે બાઈનોરલ બિટ્સ સાંભળવા જોઈએ. કોઈ મહેનત વગર ધ્યાનના ફાયદા ઉઠાવી લેવાની આ રીત છે, સરળતાને કારણે ઘણાને આ વધુ માફક આવે.

જુદાજુદા હર્ટઝના અવાજના કંપન એટલે કે Frequency વિવિધ ચક્રો પર અસર કરે. 528 HZ ફ્રિક્વન્સી હોય તો મણિપુર ચક્ર પર લાભદાયી અસર થાય. આ જ ફ્રિક્વન્સીથી DNA રીપેરીંગ પણ થાય. સદીઓ પહેલાં પણ યુરોપનાં દેવાલયોમાં આ ફ્રિક્વન્સી પ્રચલિત હતી પરંતુ હાલમાં માયામી, અમેરિકાના ડો. લિઓનાર્ડ હોરવિત્ઝ દ્વારા વિશ્વભરમાં આ ફ્રિક્વન્સી પર ધ્યાન ખેંચાયું છે. એક લિંક આપું છું જેનો સહારો લઈને ધ્યાન કરી શકાય. રેકોર્ડિંગ તો લાંબું છે પરંતુ પૂરો ફાયદો ઉઠાવવા માટે કમ સે કમ ૨૦ મિનિટ અથવા થોડું વધુ સાંભળવું જોઈએ. હેડ ફોન સાથે. વાહન ચલાવતી વખતે નહિ.

આ સિવાય પણ ખૂબ જ ઊંચા વાઈબ્રેશન્સ ધરાવતી એક લિંક મૂકું છું, આશરે ૪ મિનિટનું રેકોર્ડિંગ છે, બંધ આંખે સાંભળ્યા બાદ માથાના તાળવા પર ધ્યાન કરવાની / નજર ત્યાં રાખવાની કોશિશ કરવાની છે, આંખ બંધ જ રાખવાની છે, જ્યાં સુધી અનુકૂળ હોય અને ફાવે ત્યાં સુધી કરી શકાય. શરીરમાં જે થાય તે થવા દેવાનું છે, જો હાસ્ય કે રુદનની લાગણી બહાર આવતી હોય તો તે પણ આવવા દેવાની છે. ટૂંકમાં કહીએ તો જાતે કંઈ કરવાનું નથી નથી ને આપમેળે જે થાય તે રોકવાનું નથી. https://www.youtube.com/watch?v=uZfFkFQwRPY

આ ચક્રના સંતુલન માટે બીજું શું કરવું જોઈએ, કઈ રીતે કરવું જોઈએ? આવતા લેખમાં એ વાત કરીશું.


(આ પોસ્ટ કોપી રાઈટ  આરક્ષિત હોવાથી તેના લખાણ માં કોઈ ફેરફાર ન કરવો)

[70 ગ્રુપ, 16000 જેટલા વાચકો નિજાનંદ અને માત્ર માતૃભાષાના પ્રસાર-પ્રચાર માટે ધબકતું, મારુ Limited 10 ✉  પોસ્ટ, મારી પોકેટ 📚 લાઈબ્રેરી]

જોડાઓ, અમારી સાથે
વોટ્સએપ: 07041143511
ટેલિગ્રામ:
https://t.me/limited10post

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , , , , | 1 Comment

ઓરા, કુંડલિની, નાડી, ચક્રો (૫) – જિતેદ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી
http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/
(jitpatwari@rediffmail.com)
Cell:7984581614

©️આ લખાણ લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

લેખમાળાના આ પહેલાંના ચાર ભાગમાં આપણે એ જાણ્યું કે Metaphysics માં શાનો સમાવેશ થાય, ઓરા કોને કહેવાય, તેના ફોટોઝ કઈ રીતે લઈ શકાય, તેનો ઉપયોગ શું થાય, જીવંત તથા નિર્જીવ તેમ તમામનો ઓરા હોય, કુંડલિની શું છે, સામાન્ય રીતે આપણે તે ઊર્જાનો આંશિક ઉપયોગ જ કરીએ છીએ અને તેનો વધુ ઉપયોગ થઇ શકે, ઈડા, પિંગળા, સુષુમ્ણા નાડીઓ એમ મુખ્ય ત્રણ નાડીઓ, ૭ ચક્રો વિગેરે. એ પણ આપણે જોયું કે દરેક વસ્તુ મૂળભૂત રીતે તો એનર્જી જ છે. છેલ્લા લેખમાં મૂલાધાર ચક્ર વિષે થોડી વિગતથી ચર્ચા કરી.

ચક્રયાત્રાને આગળ વધારીએ. મૂલાધારથી તરત ઉપરનું ચક્ર એટલે સ્વાધિષ્ઠાન ચક્ર – ઇંગ્લીશમાં કહીએ તો Sacral Plexus. જાતીય અવયવોથી થોડાં જ સેન્ટિમીટર ઉપર, પેડુ એટલે કે pelvis પાસે તેનું સ્થાન છે. તમામ પ્રકારના દુન્યવી આનંદો સાથે સંકળાયેલું ચક્ર તે આ ચક્ર. ઊર્જાને અહીંથી ઉપર જવામાં થોડો સમય લાગે અને માટે સમાજનો એક મોટો વર્ગ જેની આસપાસ જિંદગીભર રમ્યા કરે કે રમવાનું પસંદ કરે તે આ ચક્ર. પ્રજનનતંત્ર અને કામભાવના જેના પર આધારિત છે તે આ ચક્ર. જિંદગીની દરેક વસ્તુઓનો ‘સ્વાદ’ લેવાનું ચક્ર એટલે સ્વાધિષ્ઠાન ચક્ર.

નાનાં હતાં ને નારંગી રંગની નાની નાની પીપર આવતી, બહુ ગમતી, યાદ છે? રંગ પણ બહુ ગમતો અને એનો સ્વાદ લીધા જ કરવાનું મન થતું. યાદ કરીએ તો અત્યારે પણ મોઢામાં પાણી આવી જાય. બસ એ રંગ એટલે કે નારંગી રંગ આ ચક્રનો. અને જે તત્ત્વ આપણું જીવન છે તેમ કહીએ છીએ તે તત્ત્વ એટલે કે જળ આ ચક્રનું તત્ત્વ છે અને મંત્ર છે ‘વં’. આપણા *શરીરમાં આશરે ૭૦% હિસ્સો પાણીનો એટલે કે જળતત્ત્વ છે. આ ચક્રનું મહત્ત્વ તેના પરથી સમજી શકાશે.

આ લેખમાળામાં પહેલાં આપણે એ જોઈ ગયા કે ચક્ર ઢાલનું કામ કરે છે ને તે શક્ય હોય ત્યાં સુધી સ્થૂળ શરીરને બચાવે અને એક હદ આવે ત્યારે હાથ ઊંચા કરી દે. કોઈ પણ જાતનું વ્યસન, કમરની નીચેના ભાગમાં દર્દ, વારંવારના ગર્ભપાત, કિડનીને લગતા રોગ, માસિકધર્મને લગતા રોગ, પ્રોસ્ટેટ, ગર્ભાશયને લગતા રોગ, અંડાશયને લગતા રોગો વિગેરે તમામ ઉપદ્રવો સૂચવે છે કે સ્વાધિષ્ઠાન ચક્ર થોડું વધારે થાકી ગયું છે, રમવાની ના પડે છે.

જો સ્વાધિષ્ઠાન ચક્ર સંતુલિત હોય તો વ્યક્તિ એકદમ તેજસ્વી, આઝાદ પંખી જેવી, સર્જનાત્મક શક્તિથી ભરેલ અને ખુશ હશે, પોતાની જાતનો અને બીજાનો પણ ખુલ્લા મને સ્વીકાર કરતી હશે, પરિવર્તનને હસતાં હસતાં આવકારતી હશે, સ્વસુધારણા માટે પણ તૈયાર હશે અને તેની અભિવ્યક્તિ પણ સારી હશે.

હવે આગળની વાત કરીએ એ પહેલાં ‘કન્ડિશનિંગ’ વિષે થોડું સમજીએ. નાનપણથી સાંભળીએ કે ‘આ સારું કહેવાય-આ ખરાબ. આ સાચું ને આ ખોટું.’ અરરર, આવું કરાય? કેવું કર્યું એણે તો? માતા-પિતા, વડીલો, શિક્ષકો, પાડોશીઓ અને બીજા ઘણા પાસેથી જુદી જુદી વાતો અને બોધ સાંભળીએ. બહુ જ નાની ઉમરથી સાંભળ્યું હોય કે ખુલીને બોલાય નહીં, લાગણીઓ અમુક હદ સુધી જ વ્યક્ત કરી શકાય, છોકરો હોય તો તે રડી ના શકે (આસપાસમાં ઘણી વખત સાંભળવા મળશે કે માતા કે પિતા દીકરાને કહેતા હોય કે ‘રડે છે શું, છોકરો છે કે છોકરી?’) અને ભૂખ-તરસ જેટલી જ કુદરતી બીજી શારીરિક જરૂરિયાત એટલે કે કામેચ્છા વિષે તો વાત થતી હશે? છી છી છી છી છી ! અજ્ઞાત મન આ બધું રેકોર્ડ કરે જેની અસર પછી જિંદગીભર રહે, આપણા નિર્ણયો એના પર આધારિત રહે, આપણે દરેક વાત અને વ્યક્તિની સ્વયંની મુલવણી એના પરથી કરતા રહીએ, સાચું-ખોટું, સારું-ખરાબ એવા તારણ પણ એના પર કાઢતા રહીએ. . આને કહેવાય ‘કન્ડિશનિંગ’ કે જેની અસર સ્વાધિષ્ઠાન ચક્ર પર થાય, થાય અને થાય જ.. દબાયેલી લાગણીઓ અને ઈચ્છાઓ સ્વાધિષ્ઠાન ચક્રની ઊર્જાને પ્રભાવિત કરે અને કરી મૂકે તેને અસંતુલિત.

જ્યારે આ ચક્ર પર જાગૃત રીતે કામ કરીએ એટલે કે તેને સંતુલિત કરવાના પ્રયત્નો કરીએ ત્યારે તૈયાર રહેવાનું કે અનેક દબાયેલી લાગણીઓ બહાર આવશે, અપરાધ ભાવના એટલે કે guilt અને શરમ પણ બહાર આવશે. પરંતુ જે થાય તે સારા માટે, આપણું સાચું અને સંપૂર્ણ વ્યક્તિત્વ બહાર આવશે અને એક અનેરી શાંતિ મળશે જે ચહેરા પર પણ દેખાઈ આવશે, લોકો પૂછવાનું ચાલુ કરશે કે “બોસ/મેમ, શું છે, ચમકો છો આજકાલ તો.”

ખબર કેમ પડે કેમ મારું સ્વાધિષ્ઠાન ચક્ર કેવું છે? થોડા મુદ્દા આ માટે ચકાસવાના. એકાંતમાં જઈ, શાંત થઈ પોતાની જાતને જ થોડા પ્રશ્નો પૂછવાના અને જવાબ મેળવવાની કોશિશ કરવાની. એક વારમાં જવાબ ના મળે તો થોડા દિવસ દરરોજ એ જ પ્રશ્ન ખુદને કરવાના. શું હું સર્જનાત્મક છું એટલે કે એક ઢાંચાની બહાર (Out of the box ) વિચારી શકું છું? સ્વપ્રેરિત એટલે કે સેલ્ફ-મોટીવેટેડ છું? મારી જાતીય ઈચ્છાઓ તંદુરસ્ત છે (અતિશય વધુvઅથવા તો અતિશય ઓછી નહીં)? મારી જાતને પૂરતું – ના વધુ, ના ઓછું – મહત્ત્વ આપું છું? જિંદગીના બધા સ્વાદ કોઈ પણ પ્રકારની અપરાધ ભાવના વગર માણી શકું છું? મારી લાગણીઓ મને વારંવાર ગૂંચવતી નથી ને? કોઈ મને ચાહતું નથી અથવા તો મારો સ્વીકાર કરતું નથી એવી લાગણીથી ઘેરાયેલ છું?

છેલ્લા બે પ્રશ્નોના જવાબ ના અને બાકીનાના જવાબ હા હોય તો સબ સલામત. નહીંતર પછી આ ચક્રને સંતુલિત કરવા કોઈ પ્રયત્ન કરવા છે કે નહીં તે જાતે જ નક્કી કરવાનું. પ્રયત્ન ના કરીએ તો ચાલે પણ પછી પરિણામો માટે તૈયાર રહેવાનું.

જયારે આ ચક્ર નબળું હોય ત્યારે જાતીય શક્તિ ઘટી જાય, હોર્મોન્સનું ઉપ્તાદન ઘટી જાય અને એક તબક્કે જાતીય જીવન પ્રત્યે ઉદાસીનતા એટલે કે frigidity અથવા તે માટેની અશક્તિ એટલે કે impotence આવી શકે. માનસિક રીતે જિંદગી રસવિહીન બની શકે, વ્યક્તિ પોતાને ‘નકામી’ ગણવા માંડે. જો આ ચક્ર વધું કાર્યરત હોય તો જાતીય ગ્રંથિઓ વધું માંગણીઓ કરે, વળગાડ એટલે કે obsession જેવી સ્થિતિ આવી શકે, પરિણામે હતાશા પણ જન્મી શકે, વ્યક્તિ મોટા ભાગે કાલ્પનિક દુનિયામાં જીવતો થઈ જાય અને તેના વિચારો આ દિશામાં ફંટાયા જ કરે.

જો એમ લાગે કે આ ચક્રને સુધારવાની થોડીઘણી જરૂર છે અને ચાલો થોડા પ્રયત્નો કરીએ તો સર્વ પ્રથમ તો પોતાની જાતની પૂરી સંભાળ લેવાની રહેશે. એ યાદ રાખવું પડશે કે સ્વના શરીર અને મન સિવાયનું કોઈ પણ અંત સુધી સાથે નહીં હોય. પૂરતી ઊંઘ, યોગ્ય માત્રામાં આરોગ્યપ્રદ ખોરાક અને થોડા લાંબા સ્નાન ઘણા મદદરૂપ રહેશે. કોઈ કોઈ દિવસ સ્પામાં જઈએ તો પણ ખોટું નહીં, ભલે કોઈ દિવસ ગયા ના હોઈએ કે મોંઘું લાગે. જળતત્ત્વ સાથે સંકળાયેલ ચક્ર છે માટે પાણી તમામ રીતે ફાયદો કરશે – વધુ પીવાથી, નદીકિનારે કે સમુદ્રકિનારે ટહેલવાથી કે સ્નાન માટે પૂરતો સમય આપવાથી. સર્જનાત્મકતા બહાર આવે તેવી કોઈ પણ પ્રવૃત્તિ ચોક્કસ રીતે ફાયદો કરશે. સંગીત-નૃત્ય વિગેરે પણ બેશક ફાયદાકારક છે. જાતને પ્રેમ કરવો જોઈશે અને તો જ કોઈને પણ પ્રેમ કરી શકીશું. ન ખુદની ટીકા, ન બીજા કોઈની. પોતાની અને બીજાની સારી વસ્તુના/વાતના વખાણ થઈ શકે તો અતિ ઉત્તમ. એક પ્રયત્ન ખુબ લાભદાયક છે. એક વાર શાંતિથી બેસીને પોતાના જ તમામ સારા ગુણોને એક નોટબુકમાં લખીએ. અચંબિત થઈ જવાય એટલું લખાશે. એ પછી પોતાને જ પ્રેમપત્ર લખીએ. લખતી વખતે જ અનેક ભાવનાઓ બહાર કૂદી આવશે. બની શકે તો કોઈ વિશ્વાસુ નજીકની વ્યક્તિને કહીએ કે એ પ્રેમપત્ર દરરોજ આપણને મોકલે (જેથી આ પ્રક્રિયા વારંવાર થાય અને અચેતન મન પર તેનું રેકોર્ડિંગ થાય).

તંત્ર શબ્દને સમાજમાં ઘણી ખોટી રીતે લેવાયેલ છે અને એ વિષય વિસ્તૃત ચર્ચા માંગી લે તેવો છે. વધુ વાત એ અંગે નથી કરવી પરંતુ એટલું જરૂર કહેવું છે કે તાંત્રિક સેક્સ – પોતાના જોડીદાર સાથે કે ફક્ત એકલા (હા, એકલા પણ આ શક્ય છે)- આ ચક્રને સંતુલિત કરવામાં અત્યંત અસરકારક છે. આ ચક્રને જ નહિ પરંતુ કોઈ પણ અસ્તિત્વને સંપૂર્ણ બનાવવા માટે તંત્રની પ્રક્રિયાઓ અત્યંત અસરકારક છે.

લેખ ૪માં જણાવેલું તેમ વિઝ્યુઅલાઈઝેશન, એફર્મેશન્સ, EFT ( Emotional Freedom Technique ), RET ( Rapid Eye Technology ), ક્રિસ્ટલ થેરાપી, પ્રાણિક હીલિંગ, રેકી, કલર થેરાપી વિગેરે ઘણી પદ્ધતિઓ પણ છે. Reflexology મુજબ પગનાં તળિયાના સૌથી નીચેના ભાગથી થોડે ઉપર (લેખ ૪માં ચિત્ર આપેલ છે) આ માટેનો પોઇન્ટ છે.

શીર્ષાસન, સર્વાંગાસન, ચક્રાસન વિગેરે યોગાસનો જેમાં ઊર્જાનો પ્રવાહ ઊલટો થઈ ઉપરનાં ચક્રો તરફ જાય છે તે અને તે સિવાય ભુજંગાસન, સુપ્તબદ્ધ કોણાસન, ત્રિકોણાસન, નટરાજાસન, હનુમાનાસન વિગેરે યોગાસનો અને ઊંડા શ્વાસ પણ લાભદાયક છે જ. અને નિર્વિવાદ રૂપે નિયમિત ધ્યાન તો પૂરી દુનિયા બદલી શકે છે.

એક રસ્તો છે જાતીય શક્તિનો સર્જનાત્મક અને આધ્યાત્મિક શક્તિમાં રૂપાંતર કરવાનો. આપણા તંત્રયોગમાં, ચીનના તાઓશાસ્ત્રમાં આ માટેની પદ્ધતિઓ છે કે જેથી આ શક્તિ ઉપરના ચક્રોમાં પહોંચી અસ્તિત્વના ઊંચા શિખરો સર કરાવી શકે. નીચે મુજબ પ્રયોગ કરી શકો છો. એક વાર યાદ અપાવી દઉં કે સાતત્ય આ માટે આવશ્યક છે.

૧)કોઈ શાંત જગ્યાએ બેસો. ધ્યાન માટેનું સંગીત પણ ચાલુ કરી શકો છો. આ ચક્ર માટે અહીં એક લિંક મૂકું છું. એ અથવા બીજું કોઈ પણ હળવું ધ્યાનને યોગ્ય સંગીત વગાડી શકો છો. આ બાઈનોરલ બિટ્સ નામનું એક વિશિષ્ટ સંગીત છે જેનો સાચો લાભ લેવા માટે હેડફોનનો ઉપયોગ જરૂરી છે. https://youtu.be/19Uj5cFkuQA

૨) આંખ બંધ કરી, બે-ચાર ઊંડા શ્વાસ લઇ સ્વાધિષ્ઠાન ચક્રના સ્થાન પર માનસિક રીતે નજર લઇ જાઓ.

૩)બંધ આંખે નજર/ધ્યાન એ જ જગ્યા પર કેન્દ્રિત કરો.

૪) થોડી સમય પછી એ જગ્યા પર ઉષ્ણતાનો અનુભવ થશે અથવા કંઈ સળવળાટ થતો જણાશે.

૫) ધારણા કરો કે એક પાઇપ દ્વારા એ ઊર્જા ઉપર ચડી રહી છે. પ્રયત્ન કરો કે એ ઊર્જા આગળના ભાગમાંથી તથા કમરના ભાગમાંથી એક સાથે ઉપર ચડી રહી હોય.

૬) ધીરે ધીરે એક એક ઇંચ સુધી ધ્યાન ઉપર લો, ખ્યાલ આવશે કે ઊર્જા ઉપર ચડી રહી છે, ક્યાં ફરી રહી છે. એવી ધારણા પણ કરી શકો છો કે સ્ટ્રો દ્વારા એ ઊર્જાને તમે ઉપર ખેંચી રહ્યા છો.

૭) ગળા અથવા ડોક પાસે ઊર્જા થોડી રોકાશે, ત્યાંથી ઉપર કદાચ શરૂઆતમાં નહીં જાય કારણ કે પ્રાણશરીરની જે ઇલેક્ટ્રિક સર્કિટ છે તે બે જગ્યાએ કપાય છે, એક મૂલાધાર અને સ્વાધિષ્ઠાન વચ્ચે ને ત્યાર બાદ વિશુદ્ધિ ચક્ર એટલે કે ડોક પાસે. કશો વાંધો નહીં. જો બે-ચાર વખતના પ્રયત્નોમાં પણ આ પ્રમાણે ઊર્જાનો પ્રવાહ અનુભવ કરી શકાય તો એ મોટી સિદ્ધિ છે.

૮) આ પ્રકારની ક્રિયા અનુકૂળ હોય તે રીતે દિવસમાં એક થી વધું વખત પણ કરી શકાય.

અંતમાં સૌથી મહત્ત્વની વાત. જો સભાનપણે અને ધીરેધીરે એ ખ્યાલ મગજમાં ઉતારી શકીએ કે ‘કઈ સારું નથી કે ખરાબ નથી, કઈ સાચું નથી કે કઈ ખોટું નથી; ફક્ત એ મતમતાંતર છે, રામને જે સારું લાગે તે શ્યામને ખરાબ લાગતું હોય તો તે ફક્ત અલગ મત છે, તો આપણે સમયાંતરે તમામ કન્ડિશનિંગમાંથી બહાર આવી શકીશું જેની સ્વાધિષ્ઠાન પર લાભદાયી અસર જ રહેશે, અનેક પ્રકારના માનસિક દ્વંદ્વમાંથી આપણે કદાચ બહાર નીકળી જઈશું.

હવે પછીના લેખમાં મણિપુર ચક્ર અંગે આપણી ચર્ચા રહેશે.


(આ પોસ્ટ કોપી રાઈટ  આરક્ષિત હોવાથી તેના લખાણ માં કોઈ ફેરફાર ન કરવો)

[70 ગ્રુપ, 16000 જેટલા વાચકો નિજાનંદ અને માત્ર માતૃભાષાના પ્રસાર-પ્રચાર માટે ધબકતું, મારુ Limited 10 ✉  પોસ્ટ, મારી પોકેટ 📚 લાઈબ્રેરી]

જોડાઓ, અમારી સાથે
વોટ્સએપ: 07041143511
ટેલિગ્રામ:
https://t.me/limited10post

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , , , , | Leave a comment

ઓરા, કુંડલિની, નાડી, ચક્રો (૪) – જિતેદ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી
http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/
(jitpatwari@rediffmail.com)
Cell:7984581614

©️આ લખાણ લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

આ પહેલાના લેખોમાં આપણે એ સમજ્યા કે Metaphysics માં શાનો સમાવેશ થાય છે, ઓરા શાને કહેવાય, તેના ફોટોઝ કઈ રીતે લઈ શકાય, તેનો ઉપયોગ શું થાય, જીવંત તથા નિર્જીવ તેમ તમામનો ઓરા હોય, કુંડલિની શું છે, આપણે તે ઊર્જાનો આંશિક ઉપયોગ જ કરી શકીએ છીએ, ઈડા, પિંગળા, સુષુમ્ણા નાડીઓ એમ મુખ્ય ત્રણ નાડીઓ વિગેરે. એ પણ આપણે જોઈ ગયા કે દરેક વસ્તુ મૂળભૂત રીતે તો એનર્જી જ છે. છેલ્લા લેખમાં ચક્રો શું છે અને કુલ ૭ ચક્રો છે વિગેરે જાણ્યું. પશ્ચિમમાં હવે ચક્રો વિષે એટલી જાગૃતિ આવી ગઈ છે કે લોકો ચક્રોના ટેટૂઝ (ચિત્ર આપેલ છે) પણ કરાવે છે. આ ચક્રોને એક પછી એક થોડી વિગત સાથે સમજીશું.

શરૂઆત કરીએ મૂલાધાર ચક્રથી.

સૌથી નીચેનું એટલે કે પાયાનું ચક્ર એટલે મૂલાધાર ચક્ર એટલે કે Root Chaka. મૂળ+આધાર=મૂલાધાર. સ્થૂળ શરીર અને પ્રાણશરીર બંનેનો આધાર આ ચક્ર છે. અત્યંત જરૂરી છે કે આ ચક્ર સંતુલિત અને યોગ્ય માત્રામાં ઊર્જા ગ્રહણ કરતું હોય કારણ કે નબળા પાયા પર મજબૂત ઇમારતનું અસ્તિત્વ શક્ય નથી. અને દરેક ભૌતિક (આર્થિક સહિત) વસ્તુઓ પણ આ ચક્ર સાથે જ સંકળાયેલ છે. માટે આ ચક્રની સ્થિતિ પર આપણી ભૌતિક સ્થિતિનો પણ આધાર રહેશે. બોન મેરોને ઊર્જા આ ચક્ર આપે છે, લોહીનું બનવું અને તેની ક્વોલિટી પણ આ ચક્ર પર આધારિત છે, શરીરમાં જે કંઈ આંખોને દેખાઈ શકે તેવું છે તે બધાં જ પર આ ચક્રનો અંકુશ છે.

જ્યાં સ્થૂળ શરીરમાં બે પગ મળે છે તે ભાગ એટલે કે ગુદાદ્વાર અને જનનેન્દ્રિયની વચ્ચેનો ભાગ (જ્યાંથી જરાસંઘના બે ફાડીયાં કરેલાં તે), જેને સીવની, અંગ્રેજીમાં Perenium કહે છે તે ભાગમાં (પ્રાણશરીરમાં) મૂલાધાર ચક્રનું સ્થાન છે. આ પહેલાં આપણે જે જોઈ ગયાં તે નાડીઓ પણ અહીંથી જ નીકળે છે. કુંડલિની શક્તિનું સ્થાન પણ અહીં જ છે. હઠયોગમાં પણ મૂલબંધ નામની એક અતિ મહત્ત્વની ક્રિયા છે જેમાં આ ભાગના સ્નાયુઓને ઉપર ખેંચવાના હોય છે.

દરેક ચક્રોનો એક રંગ હોય છે, મૂલાધાર ચક્રનો રંગ લાલ છે. પૃથ્વી તત્ત્વ  સાથે સાંકળયેલું આ ચક્ર છે

દરેક ચક્રનો એક બીજ મંત્ર હોય છે, આ ચક્રનો મંત્ર लं છે. આ સાથેના ચિત્રમાં બધા ચક્રના મંત્ર આપેલ છે. ઓવરી અને ટેસ્ટિકલ્સ સાથે જોડાયેલું આ ચક્ર છે અને આ બંને ભાગ પર મૂલાધાર ચક્રની સીધી અસર છે.

જો આ ચક્ર ઊર્જા બરાબર ગ્રહણ કરતું હોય તો મનુષ્યમાં એક વિશ્વાસની લાગણી જન્માવે છે, બીજા પર તે જલ્દી વિશ્વાસ કરી શકે છે, સમાજમાં પણ બધા સાથે તે સહજતાથી હળીમળી શકે છે. જો આ ચક્ર સંતુલિત હોય તો વ્યક્તિમાં મજબૂત ઇચ્છાશક્તિ, ,આત્મવિશ્વાસ અને એક જુદા જ પ્રકારની ઊર્જા રહે છે અને એ ઊર્જાને કારણે તેની મજબૂત ઇચ્છાશક્તિની જેમ જ કાર્યશક્તિ પણ ઉચ્ચ રહે છે. પરિણામે જિંદગીમાં સાર્વત્રિક સફળતા મળે છે જે આત્મવિશ્વાસને ફરી વધારે છે.

આનાથી વિરુદ્ધ, જો આ ચક્રમાં તકલીફ હોય તો વ્યક્તિ બીજા પર જલ્દી વિશ્વાસ કરી શકતી નથી, તેને એકલતાની લાગણી રહે છે, કઈં ખાલીપો લાગે છે. આર્થિક ચિંતાઓ રહે છે. અત્યંત થાક, નીરસતા, ‘જિંદગીમાં સારું કઈ છે જ નહિ’ તેવી લાગણી રહે છે. સગાસંબંધી અને મિત્રો સાથેનું કોમ્યુનિકેશન પણ નબળું રહે છે, ભૂખ પણ ઓછી લાગે છે, આર્થિક વિચારો કેન્દ્રસ્થાને રહે છે, આત્મવિશ્વાસનો અભાવ રહે છે, પોતાની ખુશી માટે બાહ્ય પરિબળો પર વધુ આધાર રાખવો પડે છે, identity crisis રહે છે. ડિપ્રેશનનો ભોગ પણ બની શકાય અને અંતિમ તબક્કામાં આપઘાત સુધીના વિચારો આવે કે એ વિચારને અમલમાં મૂકી દઈએ તેવું પણ બને. ઘણાં બધાં આયોજન કરીએ અને અમલ કોઈનો ના કરીએ, દરેક કામને પાછળ ઠેલતાં જઈએ તો સમજવું કે મૂલાધારમાં કંઈ તકલીફ છે. બીમાર તો બધાં પડતાં હોય છે પરંતુ જો બીમારીઓની દોસ્તી આપણી સાથે થોડી વધારે રહેતી હોય, વારેઘડીએ બધું ભુલાઈ જતું હોય, ઊંઘમાં પણ ધાંધિયા થતા હોય, કબજિયાત અથવા અતિસારની સમસ્યા પણ વારંવાર સતાવતી હોય એટલે કે શરીરનું વિસર્જન સંસ્થાનને જ્યારે હોય ત્યારે હડતાલ પર જવાની આદત હોય તો મૂલાધાર ચક્રને દુરસ્ત કરવાનો સમય પાકી ગયો સમજવો. કમરના નીચેના ભાગનો દુખાવો (જે આજકાલ અત્યંત સામાન્ય છે) તે પણ નબળાં મૂલાધાર ચક્રને આભારી છે. કેન્સર, હરસ, ગુપ્તરોગો વિગેરે પણ આ ચક્રની ખરાબી દર્શાવે છે.

ગભરાવાની જરુર નથી, મૂલાધાર ચક્રને સંતુલિત કરવાના અનેક રસ્તાઓ છે, અમુક તો અત્યંત સરળ છે – જો આપણે નિયમિત રીતે કરી શકીએ તો. કોઈ પણ પ્રકારની શારીરિક પ્રવૃત્તિ, આપણા શોખ મુજબની રમત, જો શક્ય હોય તો કુદરતી સ્થળ પર અથવા તો ક્યાંય પણ ચાલવું અને તે પણ ખુલ્લા પગે, બાગકામ – આ બધા અત્યંત સરળ રસ્તાઓ છે કે જેનાથી મૂલાધાર ચક્રને વધુ ઊર્જા ગ્રહણ કરવા માટે સક્ષમ બનાવી શકાય. જમીન પર બેસવાની આદત કેળવવા થી પણ આ ચક્રને લગતા ઘણા રોગો દવા વગર જ દૂર થઈ શકે છે. પૃથ્વી સાથેનો સંપર્ક વધારવો હંમેશા ફાયદાકારક રહેશે. થોડી વધુ મહેનત કરવાની ઈચ્છા હોય તો અમુક સરળ (અને ફાવટ હોય તો અઘરા) યોગાસનો તો લાભપ્રદ છે જ. પર્વતાસન, સૂર્યનમસ્કાર, સેતુબંધઆસન, બાલાસન, અંજનેયાસન, વીરભદ્રાસન, મલાસન, પદ્માસન (કંઈ ના ફાવે તો સુખાસન એટલે કે જમીન પર પલાંઠી મારીને બેસવું) વિગેરે આસનો આ ચક્ર માટે ઘણા લાભદાયક છે. અને આ સિવાયનો અતિ ઉત્તમ રસ્તો છે ‘નિયમિત ધ્યાન.’ ધ્યાનની અનેક પદ્ધતિઓ છે, તેમાંથી જે સરળ અને અનુભવે અસરકારક લાગે તે અપનાવી શકાય. સાતત્ય જાળવવા એ જરૂરી છે કે ‘કોઈની સાથે એટલે કે સમૂહમાં’ આ પ્રકારની પ્રવૃતિઓ કરીએ, સમાન રસ ધરાવતી વ્યક્તિઓને શોધી કાઢી તેમની સાથે આ અંગે ગ્રુપ બનાવીએ, મૈત્રી કેળવીએ.

એક સાવ સરળ રસ્તો, બધાને વાંચતા જ ગમી જાય તેવો એ છે કે અમુક વસ્તુઓને જેમ કે જરદાળુ, ગાજર, કેરી, નારંગી, પીચ, કોળું વિગેરેને શક્ય હોય તે રીતે અને ઋતુ મુજબ ભોજનનો હિસ્સો બનાવી લઈએ.

એરોમા થેરાપીમાં સુખડ, ગાર્ડનિયા વિગેરે સુગંધના ઉપયોગ દ્વારા આ ચક્ર પર સારવાર આપવામાં આવે છે.

આ સિવાય પણ અમુક વસ્તુઓમાં સુધાર કરવાથી થોડા જ સમયમાં બદલાવ મેહસૂસ થશે. જો માતા સાથેના સંબંધોમાં સુધાર (જરૂર જણાતી હોય તો), મિત્રો અને પાડોશીઓ અને અન્ય સગાસંબંધીઓ સાથેના સંબંધમાં સુધાર, ઘરસજાવટ, ઘરમાં બધી વસ્તુઓની યોગ્ય ગોઠવણી (અને યોગ્ય સ્થળે મુકવાની આદત) વિગેરે પણ મૂલાધાર ચક્રને સંતુલિત કરવામાં અત્યંત મદદરૂપ છે.

સાઉન્ડ થેરાપી પણ મૂલાધાર ચક્ર પર અસરકારક સાબિત થઇ શકે છે. અહીં મેં બે લિંક્સ મુકેલી છે, જેમને રસ હોય તે આ અથવા આ પ્રકારના બીજા સંગીત નો સહારો લઇ શકે છે

(૧)256 Hz Root Chakra Music | Muladhara Chakra Meditation https://www.youtube.com/watch?v=wnE9qNt1-7w

(૨)Meditation/Root Chakra with Tibetan Singing Bowls – https://www.youtube.com/watch?v=-V0IMYlYVZQ

હવે તો અમુક ખાસ પ્રકારના અત્યંત હાઈફાઈ સાઉન્ડ લેબોરેટરીમાં તૈયાર કરેલા સંગીત પણ હોય છે જે કોઈ પણ ચક્રને સંતુલિત કરવામાં અત્યંત મદદરૂપ થાય છે. તે વિષય લંબાણપૂર્વકની ચર્ચા માંગી લે તેવો હોય અહીં વિશેષ વાત કરતો નથી.

વિઝ્યુઅલાઈઝેશન, એફર્મેશન્સ, EFT ( Emotional Freedom Technique ), RET ( Rapid Eye Technology ), વિગેરે કુદરતી અને ઘણી અસરકારક પદ્ધતિઓ છે, જિજ્ઞાસુ મિત્રો ઈન્ટરનેટ પર શોધી શકે છે, અહીં ફક્ત ઉલ્લેખ કરું છું. ક્રિસ્ટલ થેરાપી, પ્રાણિક હીલિંગ, રેકી, કલર થેરાપી વિગેરે થોડી અન્ય પદ્ધતિઓ પણ છે. Reflexology મુજબ પગનાં તળિયાનો સૌથી નીચેનો ભાગ (ચિત્રમાં દર્શાવેલ છે) આ માટેનો પોઇન્ટ છે અને ત્યાં દબાણ લાવવાથી પણ મૂલાધાર ચક્ર સશક્ત બને છે.

આધ્યાત્મિક રીતે જોઈએ તો બાળસહજ અબોધિતા ચિત્ત પર નિયંત્રણ એટલે કે ચિત્તને આધાર આપે છે અને મૂલાધાર ચક્રને મજબૂત કરે છે.

હવે પછીના લેખમાં સ્વાધિષ્ઠાન ચક્ર અંગે ચર્ચા કરીશું


(આ પોસ્ટ કોપી રાઈટ  આરક્ષિત હોવાથી તેના લખાણ માં કોઈ ફેરફાર ન કરવો)

[70 ગ્રુપ, 16000 જેટલા વાચકો નિજાનંદ અને માત્ર માતૃભાષાના પ્રસાર-પ્રચાર માટે ધબકતું, મારુ Limited 10 ✉  પોસ્ટ, મારી પોકેટ 📚 લાઈબ્રેરી]

જોડાઓ, અમારી સાથે
વોટ્સએપ: 07041143511
ટેલિગ્રામ:
https://t.me/limited10post

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , , , , | Leave a comment

ઓરા, કુંડલિની, નાડી, ચક્રો (૩) – જિતેદ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી
http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/
(jitpatwari@rediffmail.com)
Cell:7984581614

©️આ લખાણ લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

આ પહેલાના લેખોમાં આપણે એ નજર નાખી કે Metaphysics માં શાનો સમાવેશ થાય છે, ઓરા શાને કહેવાય, તેના ફોટોઝ કઈ રીતે લઈ શકાય, તેનો ઉપયોગ શું થાય, જીવંત તથા નિર્જીવ તેમ તમામનો ઓરા હોય, કુંડલિની શું છે, આપણે તે ઊર્જાનો આંશિક ઉપયોગ જ કરી શકીએ છીએ, ઈડા, પિંગળા, સુષુમ્ણા નાડીઓ એમ મુખ્ય ત્રણ નાડીઓ* વિગેરે. એ પણ આપણે જોઈ ગયા કે દરેક વસ્તુ મૂળભૂત રીતે તો એનર્જી જ છે.

હવે શરુ કરીએ ચક્રયાત્રા. કોઈ પણ પ્રકારની આધ્યાત્મિક સાધના જાણતાં કે અજાણતાં થતી ચક્રયાત્રા જ છે. આપણે આ પહેલાં જોયું કે ત્રણ મુખ્ય નાડીઓ છે અને ગૌણ નાડીઓ અનેક છે જેના દ્વારા શરીરમાં ઊર્જાવહનની પ્રક્રિયા થાય છે. આ નાડીઓ અનેક જગ્યાએ એક બીજીને મળે છે, ક્રોસ કરે છે. રેલ્વેમાં જયારે ઘણી બધી ગાડીઓની લાઇન્સ કોઈ એક સ્ટેશન પર મળે ત્યારે જેમ તેને જંક્શન કહીએ છીએ તેમ ચક્રોને નાડીઓના જંક્શન સાથે સરખાવી શકાય. આ એવા ઊર્જા કેન્દ્ર છે કે જે સંપૂર્ણ ઊર્જાનું નિયમન કરે છે, શરીરના જુદા જુદા ભાગ સુધી પહોંચાડે છે, ઇમ્યુન સિસ્ટમ પૂર્ણ રીતે એમના પર આધારિત છે. કરોડરાજુના સૌથી નીચેના છેડાથી શરુ કરીને માથાંના તાળવાં સુધીમાં આ ચક્રો ગોઠવાયેલાં છે. સૌથી નીચે મૂલાધાર, ત્યાર બાદ સ્વાધિષ્ઠાન, નાભિ, અનાહત, વિશુદ્ધિ, આજ્ઞા અને સૌથી ઉપર સહસ્ત્રાધાર ચક્ર આવેલ છે આ સાથેનું ચિત્ર દરેક ચક્રનું નામ અને સ્થાન બતાવે છે.

જેમ મુખ્ય નાડી ત્રણ છે અને ગૌણ નાડી અનેક છે તેમ મુખ્ય ચક્ર સાત છે અને ગૌણ ચક્ર અનેક છે. એક્યુપ્રેસર અને એક્યુપંકચર ના બધા પોઈન્ટ્સ પણ આમ તો ગૌણ ચક્ર જ છે. આધુનિક ચિકિત્સા વિજ્ઞાનની આંખોથી જોઈએ તો આ બધાં જ ચક્રોને શરીરની અલગ-અલગ ગ્રંથિઓ ( glands ) સાથે સાંકળી શકાય. વિવિધ ચક્રોના વિવિધ ગ્રંથિઓ સાથેના સંબંધ આપણે ભવિષ્યમાં જયારે દરેક ચક્ર વિષે વિસ્તૃત ચર્ચા કરીશું ત્યારે જોઈશું. નાડીઓ ઊર્જાવહન પદ્ધતિ – ટ્રાન્સપોર્ટેશન સિસ્ટમ છે જયારે ચક્રો ઊર્જાકેન્દ્રો – એનર્જી સ્ટેશન્સ છે. ચક્રો તે એવા ટ્રાન્સફોર્મર્સ છે કે જે ઊંચી ફ્રીક્વન્સીની બ્રહ્માંડમાંથી મેળવેલ ઊર્જા પર એવી પ્રક્રિયા કરે છે કે જે શરીરમાં કેમિકલ, હોર્મોનલ અને સેલ્યુલર બદલાવ લાવે છે.

ચક્રોનું કાર્ય છે કે બ્રહ્માંડમાંથી ઊર્જા ગ્રહણ કરવી અને રોજબરોજ જુદાં જુદાં કારણોસર (ખાસ કરીને તો આપણા વિચારો દ્વારા) શરીરમાં જન્મતી દૂષિત ઊર્જાને બહાર ફેંકવી. કોઈ પણ પ્રકારની મેમરીનું જેમ ન્યુરૉન્સમાં ઓટોમેટિક કોડિંગ થઈ જાય છે તેમ તેની ઊર્જાનું કોડિંગ – એનર્જેટિક કોડિંગ ચક્રોમાં થઈ જાય છે. દરેક વિચારોની અસર ચક્રો પર છે કારણ કે દરેક વિચારની પણ એક ઊર્જા છે. આ પરથી સમજાશે કે જયારે ભય, ગુસ્સો, ચિંતા, અદેખાઈ, ઉદાસી, હતાશા, અપરાધભાવ-ગિલ્ટ કે આવા કોઈ પણ નકારાત્મક વિચારોનો હુમલો થાય ત્યારે મનુષ્યને કેમ કોઈ શારીરિક શ્રમ વગર પણ અતિશય થાક લાગે છે. ‘ચિંતા ચિતા સમાન’ જેવી કહેવાતો અને આપણા અનુભવો આ વાતની પુષ્ટિ કરશે.

ચક્રો શરીર ફરતું ઢાલનું કાર્ય કરે છે અને બધા ઘા પોતા પર જીલી લે છે. જયારે તે નબળા પડે ત્યારે જ શરીર પર રોગોનું આક્રમણ થાય. નબળા ક્યારે પડે? જયારે વૈચારિક કચરો વધુ ભરાતો જાય ત્યારે એક તબક્કે તેમનું કાર્ય (નવી ઊર્જા ગ્રહણ કરવી અને દૂષિત ઊર્જા બહાર ફેંકવી) અવરોધાય – જેમ રસોડાની ખાળમાં કચરો ભરાય અને પાણીનો પ્રવાહ અવરોધાય. એક ખાસ વાત. ઘણી વખત બાળકોના ચક્રો પણ દૂષિત હોઈ શકે છે. કારણ એ છે કે ગર્ભાધાન સમયે અને ત્યાર બાદમાં માતાના વિચારોથી તેના ચક્રો દૂષિત થયા હોય છે. સગર્ભાવસ્થા દરમ્યાન સારું વાંચન અને વિચારો કરવા માટે જે વિશેષ ભાર મુકાય છે તેની પાછળનો તર્ક હવે સમજી શકાશે.

એક રસપ્રદ વાત અહીં એ છે કે જેમ શરીરનાં સાત ચક્રો છે તેમ ઘરનાં, કોઈ પણ સ્થળના અને દુનિયાના પણ સાત ચક્રો છે. જેમ અક્ષાંશ અને રેખાંશ છે તેમ ઊર્જા આધારિત ‘લે લાઇન્સ’ – ley લાઇન્સ થિયરી છે. આ લે લાઇન્સ જ્યાંથી વધુ માત્રામાં પસાર થાય છે ત્યાં ઊર્જા અત્યાધિક છે અને તેના પરથી પૃથ્વીનાં સાત ચક્રો માનવાંમાં આવે છે. પહેલાં બે ચક્રો અમેરિકામાં , ત્રીજું ચક્ર ઑસ્ટ્રેલિયામાં, ચોથું ઇંગ્લેન્ડમાં, પાંચમું ઈજીપ્તમાં, છઠ્ઠું પશ્ચિમ યુરોપમાં ( આ ચક્રનું સ્થાન બદલતું રહે છે ને માટે તેના હાલનાં સ્થાન વિષે થોડા મતમતાંતરો છે) અને સૌથી ઉપરનું માઉન્ટ કૈલાશ પર માનવામાં આવે છે. સાથેના ચિત્રમાં આ ચક્રોના ચોક્કસ સ્થળ દર્શાવેલ છે.

દૂષિત ચક્રોને શુદ્ધ કરવા માટેની વિવિધ રીતો છે. ધ્યાન આ માટેની સર્વોત્તમ રીત છે. અને ધ્યાનના તો અગણિત બીજા ફાયદાઓ પણ છે. . એ સિવાયની પણ ઘણી રીત છે. અમુક પ્રકારના વિચાર મનમાં જાગૃત રીતે આરોપવા ( Affirmations ), સંગિત, મસાજ, કલર થેરાપી, યોગાસન, અમુક પ્રકારના તેલ, સાઉન્ડ થેરાપી, ક્રિસ્ટલ્સ, હિપ્નોસીસ વિગેરે દ્વારા અલગ અલગ ચક્રોને એનર્જી આપી શકાય છે, ઘણી બધી એનર્જી હીલિંગ પદ્ધતિઓ પણ છે જેમ કે રેકી, પ્રાણિક હીલિંગ વિગેરે. અત્યારે તો એનર્જી મેડિસિન અથવા તો વાઈબ્રેશનલ મેડિસિન તરીકે ઓળખાતી ચિકિત્સાની એક અત્યંત વિશાળ શાખા અથવા વિચારધારા પ્રચલિત થઈ ગઈ છે. ખરેખર તો કોસ્મિક એનર્જી અંગે વિશ્વભરમાં ઘણી જાગૃતિ આવી ગઈ છે અને અમેરિકાની હોસ્પિટલ્સમાં એવા પેઈન્ટિંગ્સ રાખેલા જોવા મળે છે કે જેમાંથી વિશિષ્ટ ચક્રો પર ઊર્જા પ્રવાહિત થતી હોય. એક અત્યંત પ્રખ્યાત આર્ટિસ્ટ ફ્લોરિડાના જેકલીન રીપ્સ્ટેઇન છે જેમના આર્ટમાંથી કેટલા હર્ટઝની ઊર્જા નીકળે છે તે વિશ્વના પ્રખ્યાત વૈજ્ઞાનિકોએ પ્રમાણિત કરેલું છે. તેઓ ‘ઇન્વિઝિબલ આર્ટ’ એટલે કે “અદ્રશ્ય કળા”ની વૈશ્વિક પેટન્ટ ધરાવે છે, યુનાઇટેડ નેશન્સના શાંતિ દૂત (એન્વોય ફોર પીસ થ્રુ આર્ટ) છે અને તેમના ૪૦૦થી વધુ અંતરરાષ્ટ્રીય શૉ થઇ ચૂકેલા છે. તેમના આર્ટની વિશેષતા એ છે કે અજવાળામાં એ જુદાં દેખાય અને જુદાં હર્ટઝની ઊર્જા આપે, અંધારામાં જુદાં દેખાય અને જુદાં જ હર્ટઝની ઊર્જા આપે અને UV લાઈટ માં તદ્દન અલગ જ દેખાય અને જુદાં હર્ટઝની એનર્જી આપે. તેમનાં એક અતિ પ્રખ્યાત આર્ટ ‘Eternal Love’ આ સાથે રાખેલ છે. (જેકલીન મારા નજીકના મિત્ર છે, ભારતમાં મારા મહેમાન પણ બની ચુક્યા છે અને આ અંગે ઘણી અત્યંત રસપ્રદ માહિતિ મને તેમના તરફથી જ આમને-સામને બેસીને મળેલી છે, અહીં ફક્ત પ્રાથમિક માહિતી આપેલ છે). તેમની અત્યંત રસપ્રદ સાઈટ jacquelineripstein com લોકોને આ વિષયમાં વધુ રસ હોય તે જોઈ શકે છે.

ઊર્જા અંગે જાગૃતિ એ વાત દ્વારા સમજી શકાશે કે અમેરિકા, ઇંગ્લેન્ડ વિગેરે દેશોમાં પોલિસ ડીપાર્ટમેન્ટ સાઇકિક ડિટેકટિવ’ની મદદ લે છે અને ગુનાઓ શોધવામાં તેમનો ઉપયોગ કરે છે. (એક વાત અહીં કહેવાનું મન થાય છે કે ઘણા લોકો એમ સમજે છે કે ‘સાઇકિક’ એટલે થોડો/થોડી ઘનચક્કર. ખરેખર એમ નથી પણ ‘સાઇકિક’ એટલે જેની ESP એટલે કે એક્સટ્રા સેન્સરી પર્સેપ્શન એટલે કે છઠ્ઠી ઇન્દ્રિય વધુ કાર્યરત હોય.) બાર્બરા મેક નામની મારી એક ફેસ બુક ફ્રેન્ડની મદદ જુદા જુદા દેશોની પોલીસે અનેક વાર લઇ ચુકી છે. જયારે પોલિસ કોઈ ગુનો ઉકેલી ના શકે ત્યારે તે બાર્બરાની કે આવા કોઈ બીજા ડિટેકટિવની મદદ લે છે. દરેક સ્થળની, દરેક ઘટનાની, દરેક વ્યક્તિની ઊર્જા હોય છે જેની સાથે આવા ડિટેકટિવ ધ્યાનની એક અવસ્થામાં જઈ કનેક્ટ થાય અને ત્યાર બાદ તેમને જે દેખાય તે પોલિસને જણાવે અને તેને આધારે પોલિસ ગુનો ઉકેલે. વેબ સાઈટ barbaramackey.કોમ પરથી બાર્બરા વિષે વિષે વધુ માહિતી મળી શકશે.

હવે પછીથી આપણે વિસ્તૃત ચર્ચા દરેક ચક્ર અને તેની ઊર્જા વિષે કરવાના છીએ ત્યારે ઉપરોક્ત બે સંદર્ભ કદાચ આપણને એ સમજવામાં વધુ પ્રોત્સાહિત કરશે કે બ્રહ્માંડની ઊર્જા જો આપણે વધુ માત્રામાં ગ્રહણ કરી શકીએ તો આપણી ક્ષમતા કેટલી હદે વધારી શકીએ.

દરેક ચક્રોની વિસ્તૃત યાત્રાએ હવેના લેખોમાં જઈશુ


(આ પોસ્ટ કોપી રાઈટ  આરક્ષિત હોવાથી તેના લખાણ માં કોઈ ફેરફાર ન કરવો)

[70 ગ્રુપ, 16000 જેટલા વાચકો નિજાનંદ અને માત્ર માતૃભાષાના પ્રસાર-પ્રચાર માટે ધબકતું, મારુ Limited 10 ✉  પોસ્ટ, મારી પોકેટ 📚 લાઈબ્રેરી]

જોડાઓ, અમારી સાથે
વોટ્સએપ: 07041143511
ટેલિગ્રામ:
https://t.me/limited10post

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , , , , | Leave a comment

ઓરા, કુંડલિની, નાડી, ચક્રો (૨) – જિતેદ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી
http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/
(jitpatwari@rediffmail.com)
Cell:7984581614

©️આ લખાણ લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

અત્યાર સુધીમાં આપણે એ સમજવાનો પ્રયત્ન કર્યો કે Metaphysics માં શાનો સમાવેશ થાય છે, ઓરા શાને કહેવાય, તેના ફોટોઝ કઈ રીતે લઈ શકાય, તેનો ઉપયોગ શું થાય, જીવંત તથા નિર્જીવ તેમ તમામ વસ્તુઓનો ઓરા હોય, કુંડલિની શું છે, આપણે તે ઊર્જાનો આંશિક ઉપયોગ જ કરી શકીએ છીએ વિગેરે.

હવે નાડી વિષે થોડી વાત કરીએ.

થોડી વાર માટે આંખ બંધ કરો અને કોઈ એવો વિચાર મનમાં લાવો કે જે કોઈ પણ પ્રકારની લાગણીઓના ધસમસતા પૂરને સાથે જ લઈ આવે. થોડું ધ્યાન આપીને જુઓ કે શરીરમાં ઊર્જાનો પ્રવાહ કઈ રીતે ફરી રહ્યો છે. ધીરે ધીરે ખ્યાલ આવશે કે ઊર્જાનો પ્રવાહ શરીરમાં ક્યાં ફરી રહ્યો છે. આધુનિક વિજ્ઞાન નર્વસ સિસ્ટમના ફેરફારો સાથે આ વસ્તુની સમજણ આપશે. પરંતુ આપણા ઋષિ-મુનિઓએ આ જ ઘટનાને પ્રાણશરીરમાં આવેલ એક બીજા જ પ્રકારના ઊર્જાતંત્ર એટલે કે એનર્જી નેટવર્ક દ્વારા સમજાવેલ છે. જેમ વીજળી, રેડિયો કે લેસરના તરંગો અદ્ષ્ય હોવા છતાં તેનું અસ્તિત્વ છે અને વહેતા રહે છે તેમ પ્રાણશક્તિનો પ્રવાહ યોગશાસ્ત્રમાં દર્શાવેલ નાડીઓ દ્વારા વહેતો રહે છે. આ નાડીઓ નર્વસ સિસ્ટમથી જૂદી છે કારણકે નર્વસ સિસ્ટમ સ્થૂળ શરીરમાં છે જયારે આ નાડીઓ પ્રાણશરીરમાં છે. એક અત્યંત વિશાળ, જટીલ અને પ્રકૃતિ જ ગોઠવી શકે તેવા વ્યવસ્થિત નાડીઓના નેટવર્ક દ્વારા ઊર્જાનો પ્રવાહ શરીરના દરેક ભાગમાં અને દરેક સેલમાં આપણી જાણ બહાર પહોંચતો રહે છે અને તે ભગીરથ કાર્ય ઉઠાવે છે આ નાડીઓ.

મુખ્ય નાડીઓ ત્રણ છે ગૌણ નાડીઓ અનેક છે, એક માન્યતા એવી છે કે ૭૨,000 નાડી છે તો એક માન્યતા એવી પણ છે કે ૭૨,૦૦,૦૦૦ નાડી છે. આ મતમતાંતરને બાજુએ મૂકીને જોઈએ તો મુખ્ય નાડીઓ ત્રણ છે તેના વિષે કોઈ વિવાદ નથી. બાકીની બધી નાડીઓ આ ત્રણ નાડીઓમાંથી ફૂટેલી શાખાઓ છે એમ સમજી શકાય.

એશિયાના બીજા દેશોનાં સાહિત્યમાં પણ નાડીઓનો ઉલ્લેખ છે, હા, દેશ-દેશ મુજબ નામ જુદાં જુદાં છે. ચીનમાં હજારો વર્ષ પહેલાં પણ મેરિડીયન તરીકે ઊર્જા પ્રવાહિત કરતી નાડીઓનું જ્ઞાન હતું અને એકયુપંકચર અને એકયુપ્રેશર થેરાપી સંપૂર્ણપણે મેરિડીયન પર આધારિત છે. તે મુજબ જ જાપાનમાં યીન-યાંગ (ચિત્રમાં જોઈ શકાશે) સિદ્ધાંત પર વિકસાવેલ શિયાત્સુ નામની થેરાપી જગ-વિખ્યાત છે. યીન ઈડા નાડી અને યાન ( YANG ) તે પિંગળા નાડી જ છે.

ડાબી તરફ રહેલી નાડીને ઈડા અથવા ચંદ્રનાડી, મધ્યમાં આવેલી નાડીને સુષુમ્ણા અથવા મધ્યનાડી અને જમણી બાજુ આવેલી નાડીને પિંગલા અથવા સૂર્યનાડી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે

સુષુમ્ણા અથવા મધ્યનાડી સૌથી નીચેના ચક્ર એટલે કે મૂલાધાર ચક્રથી શરુ કરીને સૌથી ઉપરના ચક્ર એટલે કે સહસ્ત્રાધાર ચક્ર સુધી સ્થિત હોય છે જયારે બાકીની બંને નાડીઓ તેની બને બાજુ સર્પાકારે ગોઠવાયેલ છે (આ સાથેનાં ચિત્રો દ્વારા સમજી શકાશે).

ઈડા સ્ત્રૈણ – Feminine નાડી ગણવામાં આવે છે જયારે પિંગળા પુરુષપ્રધાન – Masculine નાડી ગણાય છે. અહીં સ્ત્રૈણ કે પુરુષપ્રધાન શબ્દનો ઉપયોગ લિંગ સાથે નહિ પણ સ્ત્રી-પુરુષની મૂળભૂત પ્રકૃતિ સાથે ગણવાનો છે. થોડી જૂદી રીતે સમજીએ તો દ્વૈતભાવની એટલે કે ડ્યુઆલીટીની આ વાત છે.

મોટા ભાગના લોકોને ખ્યાલ હશે કે આપણો શ્વાસ સામાન્ય રીતે એક જ નસકોરામાંથી ચાલે છે, ક્યારેક ડાબામાંથી તો ક્યારેક જમણામાંથી. ભાગ્યે જ એવું જોવા મળશે કે શ્વાસ બંને નસકોરામાંથી સાથે ચાલુ હોય. જયારે ડાબા નસકોરામાંથી શ્વાસ ચાલતો હોય ત્યારે શરીર પર ઈડા નાડીનો પ્રભાવ હોય છે અને જમણામાંથી ચાલુ હોય ત્યારે પિંગળાનો પ્રભાવ હોય છે. જો બંને નાડીમાંથી શ્વાસ ચાલુ હોય તો તે ક્ષણે વ્યક્તિ સુષુમ્ણાના પ્રભાવમાં હોય છે. સામાન્ય રીતે ધ્યાન કરતી સમયે આ સ્થિતિ આવતી હોય છે અથવા વર્ષો સુધીના ધ્યાન બાદ મોટા ભાગનો સમય કોઈ વ્યક્તિ પોતાને આ સ્થિતિમાં રાખી શકે છે.

ભૂતકાળના અતિશય વિચાર કરવાની આદત ઈડા એટલે કે ચંદ્રનાડીને દૂષિત કરે છે જયારે ભવિષ્યના અતિશય વિચાર કરવાની ટેવ પિંગળા એટલે કે સૂર્યનાડીને દૂષિત કરે છે. જયારે વ્યક્તિ વર્તમાનમાં જ રહે ત્યારે ઊર્જા સુષુમ્ણા થકી વહે છે. આપણે વાતચીતની વ્યવહારુ ભાષામાં પણ ઘણી વાર કોઈ વ્યક્તિ માટે એવો શબ્દપ્રયોગ કરીએ છીએ કે તે ‘સેન્ટર્ડ’ અથવા ‘બેલેન્સ્ડ’ છે. આનો અર્થ જ એ થયો કે તે મોટે ભાગે વર્તમાનમાં રહે છે.

ઈડાનાડીના પ્રભાવવાળા લોકો વધુ સર્જનાત્મક, કલાપ્રિય, લાગણીપ્રધાન, આંતરિક પ્રેરણાથી ચાલનારા એટલે કે Intuitive હોય છે. આવી વ્યક્તિને ઠંડી વધારે લાગે છે, પાચનતંત્ર થોડું ઓછું કાર્ય કરે છે, ડાબું નસકોરું વારે વારે બંધ થઇ જાય છે, ડિપ્રેશન પણ હોઈ શકે વિગેરે. આવા લોકોનું જમણું મગજ વધારે સક્રિય હોય છે. ભૂતકાળના વિચારોની આદતને કારણે કોઈ પણ રોગ થવાની શક્યતા કમનસીબે આવા લોકોને વધારે રહે છે કારણકે સામાન્ય મનુષ્ય સ્વભાવ છે કે જયારે ભૂતકાળને યાદ કરે ત્યારે સુખદ કરતાં દુઃખદ ઘટનાઓ વધારે યાદ આવે.

પિંગળા નાડીના લક્ષણો જોઈએ તો આ પ્રકારના લોકો સામાન્ય રીતે વધુ તાર્કિક ( Logical ), વિશ્લેષણાત્મક ( Analytical ), થોડા ઉગ્ર અને થોડા-ઘણા અહંકારી પણ હોઈ શકે. તેમને ગરમી વધારે લાગે, ગુસ્સો જલ્દી આવે, ભૂખ વધારે લાગે, શારીરિક એનર્જી વધારે હોય, ચામડી સૂકી હોય, જમણું નસકોરું ઘણી વાર બંધ થઈ જાય વિગેરે. તેમનું ડાબું મગજ વધારે સક્રિય હોય છે. આવા લોકો થોડા જક્કી પણ હોઈ શકે અને તેમની માન્યતાઓ બદલાવવાનું કામ થોડું મુશ્કેલ હોય.

દરેક વ્યક્તિમાં આ બધા જ ગુણ અલગ અલગ માત્રામાં હોય છે અને માટે જ કહેવામાં આવે છે કે દરેક વ્યક્તિમાં શિવ-શક્તિ બંનેનો વાસ છે. એક જ શરીરમાં આ બંને સમન્વય કરવો તે એક આધ્યાત્મિકતાનું ઊંચું શિખર છે. અને આ શક્ય પણ છે. અનેક સંતોમાં જો ધ્યાનથી જોઈએ તો આ બંને શક્તિઓનો સમન્વય જોવા મળશે, અનેંક પુરુષ સંતોની ઘણી ભાવભંગિમા સ્ત્રૈણ જણાશે જે બતાવે છે કે તેઓ બંને શક્તિઓનો મિલાપ કરવામાં આગળ વધી ગયા છે અને મધ્ય કે સુષુમ્ણા નાડીમાં રહી શકે છે.

જયારે વ્યક્તિ સુષુમ્ણા નાડીમાં રહે ત્યારે તે વધુ સંતુલિત અને શાંત રહે છે અને બાહ્ય સંજોગો તેને ચલિત કરી શકતા નથી. માટે આદર્શ પરિસ્થિતિ એ છે કે આપણે બહારની વસ્તુઓ પર ધ્યાન આપતાં આપતાં સાથે અંતર્મુખ પણ થઈએ અને પોતાની આંતરિક સ્થિતિનું પણ અવલોકન કરતા રહીએ જેથી ખ્યાલ આવે કે ક્યા સમયે આપણે કઈ સ્થિતિમાં રહીએ છીએ અને જો શક્ય હોય તો પોતાની જીવનશૈલીમાં ધ્યાનને પણ જોડીએ જેથી વધુ ને વધુ મધ્ય એટલે કે સુષુમ્ણા નાડીમાં રહી શકીએ એટલે કે વધુ ને વધુ સંતુલિત થતા જઈએ અને જીવનના સંજોગોને તટસ્થતાથી નિહાળી શકવાની શક્તિ કેળવી શકીએ.

ચક્રોની દુનિયામાં ચક્કર હવે પછીના લેખમાં મારીશું.


(આ પોસ્ટ કોપી રાઈટ  આરક્ષિત હોવાથી તેના લખાણ માં કોઈ ફેરફાર ન કરવો)

[70 ગ્રુપ, 16000 જેટલા વાચકો નિજાનંદ અને માત્ર માતૃભાષાના પ્રસાર-પ્રચાર માટે ધબકતું, મારુ Limited 10 ✉  પોસ્ટ, મારી પોકેટ 📚 લાઈબ્રેરી]

જોડાઓ, અમારી સાથે
વોટ્સએપ: 07041143511
ટેલિગ્રામ:
https://t.me/limited10post

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , , , , | Leave a comment

ઓરા, કુંડલિની, નાડી, ચક્રો વિગેરે (૧) – જિતેદ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી
http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/
(jitpatwari@rediffmail.com)
Cell:7984581614

©️આ લખાણ લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

જીવંત તથા નિર્જીવ તેમ તમામ વસ્તુઓનો ઓરા હોય વિગેરે. વધુ આગળ જઈએ તે પહેલા એક સવાલ એ થાય કે દરેક વસ્તુનો ઓરા શા માટે હોય.

ઉપરોક્ત સવાલ નો જવાબ મેળવવા માટે સુપ્રસિધ્ધ વૈજ્ઞાનિક આલ્બર્ટ આઈન્સ્ટાઈનના શબ્દો યાદ કરીએ. તેમના શબ્દો છે :

“Everything is energy and that’s all there is to it. Match the frequency of the reality you want and you cannot help but get that reality. It can be no other way. This is not philosophy. This is physics”.

કોઈ પણ શંકા વગર વિજ્ઞાન દ્વારા એ પ્રતિપાદિત થઇ ચૂકયું છે કે કોઈ પણ પદાર્થ ઘન (સોલિડ) નથી, દરેક વસ્તુ એનર્જીની બનેલી છે, વિભાજીત કરીશું એટલે મળશે એટોમ, પ્રોટોન, ન્યુટ્રોન, ઇલેક્ટ્રોન વિગેરે. સરળ ભાષામાં સમજી શકાય કે આ એનર્જી એટલે જ electromagnetic waves .

એક આડવાત. સમાજમાં પ્રચલિત સામાન્ય માન્યતા કદાચ એવી છે કે અધ્યાત્મ અને વિજ્ઞાનને કોઈ સ્નાન-સૂતકનો સંબંધ નથી અથવા તો અધ્યાત્મ એ બૌધિક્ક સ્તરથી નીચે છે. સાચું એ છે કે અધ્યાત્મ ત્યાંથી શરુ થાય જ્યાં બૌદ્ધિક સરહદ પુરી થાય. અને ખરેખર તો આપણા પ્રાચીન ઋષિ-મુનિઓ મોટા વૈજ્ઞાનિકો હતા. આજે પણ મોટા ભાગના વૈજ્ઞાનિકો આધ્યાત્મિક હોય છે પછી એ આલ્બર્ટ આઈન્સ્ટાઈન હોય કે આપણા જ માનીતા અને વંદનીય અબ્દુલ કલામ. અનેક પ્રખ્યાત વિજ્ઞાનીકોએ પુરી જિંદગી અધ્યાત્મના ગૂઢ રહસ્યોને અને ખાસ કરીને તો વૈશ્વિક ચેતના (કોસ્મિક એનર્જી)ની સાથે સંકળાયેલા રહસ્યોને વૈજ્ઞાનિક રીતે સમજવામાં કાઢી નાખી છે છે જેમાંના અમુક પ્રખ્યાત નામ છે; ડો.દિપક ચોપરા, ડો.વિલિયમ ટીલર, ડો.ફ્રેડ ટ્રેવિસ, ડો.રૂપર્ટ સ્કેલડ્રેક, ડો.ગેરી સ્ક્વાર્ટઝ વિગેરે. આ વિષય પર થોડું વિસ્તૃત એટલા માટે કહી રહ્યો છું કે આપણી આ લેખમાળાની બધી જ ચર્ચાને એનર્જી સાથે જ સંબંધ છે. આપણી પુરી જિંદગી આમ તો એનર્જી પર જ આધારિત છે. જેટલી એનર્જી સારી તેટલો ઓરા સારો, શારીરિક અને માનસિક તંદુરસ્તી સારી, પર્સનાલિટી સારી, અવાજની ક્વોલિટી સારી, જીવનના સંજોગો સારા, વિપરીત સંજોગોને સહન કરવાની શક્તિ સારી, આત્મવિશ્વાસ સારો, રચનાત્મકતા સારી, વિચારો સારા …. અને આવું તો અગણિત.

ઓરા એ આપણી ફરતું એક સુરક્ષા કવચ છે, કારણ કે સારો ઓરા આપણને અનેક જોખમ સામે સુરક્ષિત રાખે અને અકસ્માત જેવી ઘટનાઓથી પણ અનેક વાર સાંગોપાંગ બચાવી લે,

ઓરા સારો કરવા માટે શું કરવું જોઈએ તે અને એ સિવાયની વિસ્તૃત ચર્ચા યોગ્ય તબક્કે કરીશું, અત્યારે પારિભાષિક શબ્દો સમજવા માટે આગળ વધીએ.

કુંડલિની:

આ વિષે વધુ વાત કરીએ એ પહેલા એક ચીજ સ્પષ્ટ કરી લઈએ. કુંડલી અને કુંડલિની બંને જુદી વસ્તુ છે. ઘણા લોકો આ બંનેને એક સમજે છે. પરંતુ એમ નથી. જન્મના ગ્રહોની સ્થિતિને આધારિત જ્યોતિષશાસ્ત્ર પ્રમાણે બને તે કુંડલી. અહીં આપણે જે પારિભાષિક શબ્દની વાત કરીએ છીએ તે છે ’કુંડલિની’.

શરીરની મૂળભૂત પ્રાણશક્તિ ( basic life force ) એટલે કુંડલિની – એમ સરળ શબ્દોમાં કહી શકાય. જન્મ સાથે જ કુદરતી રીતે જ પ્રાપ્ત આ શક્તિનો એક બહુ જ નાનો ભાગ (કદાચ ૫ થી ૭ %) વાપરીને આપણે જિંદગી પુરી કરી નાખીએ છીએ. એવું માનવામાં આવે છે કે આલ્બર્ટ આઈન્સ્ટાઈન જેવી મહાવિભૂતિઓ પણ ૧૦%થી વધુ આ શક્તિનો ઉપયોગ કરી શકી નથી. આ તો એવું થયું કે આપણી પાસે એક શક્તિનો મહાસાગર છે જેમાંથી આપણે સામાન્ય રીતે એક આચમન જ લઇ શકીએ છીએ. એક અતિ રસપ્રદ વાત એ છે કે આ વસ્તુને DNA સાથે એકદમ સરખાવી શકીએ કારણ કે આપણા જીન્સનો અભ્યાસ કરતા વૈજ્ઞાનિકો એટલે કે Genealogists ૨%થી પણ ઓછા DNA વિષે જાણી શક્યા છે અને બાકીના ૯૮%થી પણ વધારે DNA ને તેઓ Junk DNA કહે છે. માટે જ પશ્ચિમના આધ્યાત્મિક જગતમાંથી DNA Activation નો ખ્યાલ ઉત્પન્ન થયો છે જે આમ તો કુંડલિની શક્તિને જાગૃત કરવાનો જ પ્રયાસ છે.

યોગશાસ્ત્ર મુજબ આ શક્તિ કરોડરજ્જુના નીચેના છેડા પાસે, સૌથી નીચેના ચક્ર પાસે સુષુપ્ત અવસ્થામાં રહેલી હોય છે, અને જયારે તેને જાગૃત કરવામાં આવે ત્યારે ધીરે ધીરે પ્રાણશરીરના સાત ચક્રોને ભેદતી આગળ વધે છે. આપણી પાસે જે શક્તિઓનો છુપાયેલો ખજાનો છે તે વધુ ને વધુ ખૂલતો જાય છે અને પરિણામ દેખાય છે સર્વાંગી પ્રગતિના રૂપમાં. કુંડલિની માટે અંગ્રેજીમાં serpentine power શબ્દ વાપરવામાં આવે છે. તમામ પ્રાચીન સંસ્કૃતિઓમાં એટલે કે ચીન, જાપાન, ગ્રીસ, ઈજીપ્ત વિગેરેમાં કોઈ ને કોઈ નામથી કુંડલિની શક્તિનો ઉલ્લેખ છે.

કુંડલિની જાગૃતિ કઈ રીતે થઇ શકે, તેના ફાયદાઓ શું છે, એ પ્રક્રિયા દરમ્યાન કેવા અનુભવો થઇ શકે, શું સાવચેતી રાખવી જોઈએ, એ પ્રક્રિયા કેટલો સમય ચાલે વિગેરે અનેક આનુસંગિક મુદ્દાઓ છે જેનો સમાવેશ ભવિષ્યમાં કરીશું. હાલમાં પારિભાષિક શબ્દોને સમજવા તરફ આગળ વધીએ. આ સાથેના ચિત્રો દ્વારા થોડો ખ્યાલ આવશે કે કુંડલિનીનું સ્થાન ક્યાં છે અને કુંડલિની જાગૃતિ દરમ્યાન એનર્જીની ઉર્ધ્વગતિ કઈ રીતે થઇ શકે. ચિત્રોમાં નાડી અને ચક્રો પણ દર્શાવેલ છે જેના વિષે ચર્ચા બાદમાં કરીશું. એ વસ્તુ પણ સમજીએ કે આ કુદરતી શક્તિ એ જ છે કે જેની રતિક્રિયા દરમ્યાન નીચે તરફ ગતિ બને છે જયારે ઉર્ધ્વગતિ આધ્યાત્મિકતાના નવાં નવાં શિખરો તરફ લઇ જાય છે અને તે સ્થિતિને કુંડલિની જાગૃતિ કહીએ છીએ.

હવે પછેની ચર્ચામાં આપણે ચક્રો તથા નાડી વિષે વાત કરીશું.


(આ પોસ્ટ કોપી રાઈટ  આરક્ષિત હોવાથી તેના લખાણ માં કોઈ ફેરફાર ન કરવો)

[70 ગ્રુપ, 16000 જેટલા વાચકો નિજાનંદ અને માત્ર માતૃભાષાના પ્રસાર-પ્રચાર માટે ધબકતું, મારુ Limited 10 ✉  પોસ્ટ, મારી પોકેટ 📚 લાઈબ્રેરી]

જોડાઓ, અમારી સાથે
વોટ્સએપ: 07041143511
ટેલિગ્રામ:
https://t.me/limited10post

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , , , , | Leave a comment

Blog at WordPress.com.