Posts Tagged With: જિતેન્દ્ર પટવારી

લેખ 27 : સર્વસામાન્ય પ્રશ્ન: મારૂં ધ્યાન બરાબર થતું નથી – જિતેન્દ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી

http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/

(jitpatwari@rediffmail.com)

Cell:7984581614

©️આ લખાણ  લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

લેખમાળાના પહેલા તબક્કામાં (લેખ 1 થી 21) ઓરા, કુંડલિની, નાડી, ચક્રો વિગેરે સમજ્યા. બીજા તબક્કામાં ‘ધ્યાન’ વિષે ચર્ચા કરી રહ્યા છીએ. લેખ ૨૨થી ૨૬ દરમ્યાન આ અંગેની થોડી ભ્રામક માન્યતાઓ તથા ધ્યાનના અમુક ફાયદાઓ, ધ્યાન વિશેષતઃ કોણે કરવું વધારે લાભદાયક તેમ જ આ વિષયમાં અનેક વાર પૂછાતા પ્રશ્નો અને તેના જવાબની ચર્ચા કરી.

ધ્યાન કરવા ઇચ્છતાં અને ધ્યાન કરતાં લોકોમાં એક સામાન્ય વિચાર ઊઠતો જોવા મળે છે – “મારું ધ્યાન બરાબર થતું નથી.” અથવા તો “મેં ધ્યાન કરવાનો પ્રયત્ન વારંવાર કર્યો, મને નિષ્ફળતા મળી.” આ વિષે થોડી ચર્ચા કરીએ. જેને નિષ્ફળતા કહીએ છીએ તે ખરેખર તો કંઈ નવું શીખવા માટેનો સંઘર્ષ હોય છે. બાળક ચાલતા શીખે તે પહેલાં અનેક વાર પડે છે, તેનાથી નાસીપાસ થઈ ચાલતા શીખવાનું બંધ કરતું નથી અથવા તો માતાપિતા તેને શીખતાં રોકતા નથી.

ધ્યાનમાં નિષ્ફળતાની લાગણી શા માટે જન્મે છે?

1) ધ્યાનના વાસ્તવિક અર્થ વિશે ગેરસમજણ

ધ્યાન શું છે તે ઘણી વખત ખબર હોતી નથી. અજ્ઞાન જાહેર કરવામાં કોઈ વખત સંકોચ હોય છે. મોટાભાગના લોકો ધ્યાનને વૈકલ્પિક ઉપચાર તરીકે જુએ છે. એ સમજવાની જરૂર છે કે આ સાધના છે અને જિંદગીનો અનિવાર્ય હિસ્સો બની રહેવો જોઈએ.

2) ધીરજનો અભાવ

ઘણા લોકો ધ્યાનની વિવિધ પદ્ધતિઓનો પર્યાપ્ત સમય માટે અભ્યાસ કર્યા વિના બદલતા રહે છે. એક પદ્ધતિ ચાલુ કરી, તરત જ અસંતુષ્ટ થયા અને બદલી નાખી. કોઈ ડોક્ટરની દવા ચાલુ કરીએ એ પછી પૂરતો સમય આપીએ કે તરત જ ડૉક્ટર બદલીએ? જેમ જૂનો રોગ હોય તેમ વધુ સમય લાગે. ધ્યાન તો અતિ જૂના અને જન્મોજન્મની રોગોની સારવાર કરે છે, થોડી વાર તો લાગે ને ! ધ્યાનની કઈ પદ્ધતિ અનુકૂળ છે તે શોધવા માટે થોડો સમય લઈએ અને અંતે જે પદ્ધતિ અપનાવીએ તેને પૂરતો સમય આપીએ .

3) ધ્યાન કરવાનું શરૂ કર્યાં પછી ફાયદાને બદલે કોઈ વાર માથું દુ:ખે છે, કોઈ વાર તાવ આવતો હોય તેમ લાગે છે. એવું કંઈ કંઈ થયા કરે છે.

ધ્યાન એક બહુ મોટી સફાઈ પ્રક્રિયા છે, જન્મો જન્મોની અશુદ્ધિ હોય, પહેલાં તો એ બહાર નીકળે. આયુર્વેદમાં પંચકર્મમાં શરીરની બધી અશુદ્ધિ પહેલાં બહાર નીકળે. પછી સારવાર થાય. બસ, એવી જ આ પ્રક્રિયા છે. અંતે સારવાર જ થવાની છે.

4) અતિશય અપેક્ષા

ધ્યાનને પોર્ટફોલિયોમાં રોકાણ સમજવું અને તાત્કાલિક વળતર એટલે કે ઢગલોબંધ ફાયદાઓની અપેક્ષા રાખવી તે મોટી ભૂલ છે. આ નફા / નુકસાનનો ભૌતિકવાદી માર્ગ નથી, જે ભૌતિક ફાયદાઓ છે તે બધા જ બાયપ્રોડક્ટ છે. બાકી તો ધ્યાન, પોતે જ, એક ભેટ છે. લોકોને એવું કહેતા સાંભળ્યા છે “મારે ટૂંકું ને ટચ ધ્યાન કરવું છે અને ફાયદા તાત્કાલિક જોઈએ છે, આવું કંઈ હોય તો બતાવો ને.” આવી વ્યક્તિ જયારે ધ્યાન માટે આવે ત્યારે તેના અર્ધજાગૃત મનમાં તો આવા જ વિચાર ચાલુ હોય જે ધ્યાનમાં ખલેલ પહોંચાડે. ધ્યાનનો આનંદ ઉઠાવવા માટે જ જયારે ધ્યાન થાય, અપેક્ષારહિત ધ્યાન હોય, ત્યારે શ્રેષ્ઠ પરિણામ મળે.

ગુલઝારજીની ગઝલનો એક શેર છે,

“ज़िन्दगी में सारा झगड़ा ही…

ख़्वाहिशों का है !!

ना तो किसी को गम चाहिए,

ना ही किसी को कम चाहिए !!”

તકલીફ બધી અહીં છે.

5) અતિ વ્યસ્ત જીવન – ધ્યાનમાં નિયમિતતાનો અભાવ.

બધાની જીવનશૈલી હવે અત્યંત વ્યસ્ત છે, નર્વસ સિસ્ટમ ઓવરટાઈમ કરે છે. રાત્રે પણ મગજ સોશ્યલ મીડિયા અને TVની સેંકડો ચેનલ બદલવામાં મોડે સુધી વ્યસ્ત થઈ જાય છે. પહેલાં રાત્રે કુટુંબ સાથે વાતો કરતાં અથવા મિત્રો સાથે ગપ્પા મારી દિવસ આખાનો થાક હળવો કરતાં. હવે TV અથવા મોબાઇલ દ્વારા નર્વસ સિસ્ટમ પર વધારાનો બોજ લાવીએ છીએ. એક સમયે પાડોસી પણ પરિવારનો હિસ્સો હતાં, હવે પરિવારજનો પણ પાડોસી બની ગયા છે. પરિણામે ધ્યાન માટેની આદર્શ પરિસ્થિતિ જળવાતી નથી. શું કરવું જોઈએ તો? પહેલાં તો નિયમિત ધ્યાન કરવું જોઈએ. ગમે તેટલા વ્યસ્ત જીવનમાં ન સ્નાન ચૂકીએ છીએ ન ભોજન. બની શકીએ તો સમય પણ એક જ રાખીએ છીએ. બસ એ જ નિયમ અહીં પણ અપનાવીએ. ફક્ત શરીરને જ સ્નાન કે ભોજન જરૂરી નથી, તેટલી જ જરૂર આત્માને અને ઓરાને પણ છે. ધ્યાન તેનું સ્નાન છે.

6) ભ્રમણા કે ‘ધ્યાન દરમ્યાન મારૂં મગજ તો શાંત જ રહેવું જોઈએ’.

લગભગ દરેક વ્યક્તિ ધ્યાન વિષે આવું માને છે. પરંતુ આવું છે નહિ. જયારે મગજ દિવસમાં 60000 થી 70000 વિચાર કરવાને ટેવાયેલું હોય ત્યારે અચાનક તેને શૂન્ય પર લાવવાના કોડ રાખીએ તો નિરાશા સાંપડવાની જ છે. વજન 100 કિલો હોય અને એક મહિનામાં જ ઘટાડીને 75 કિલો પર લાવવાનો લક્ષ્યાંક રાખીએ તો કેટલી હદે સાચું પડે ! 100 કિલોમાંથી એક મહિનામાં 95 થાય તો પણ પ્રગતિ કહેવાય. એ જ પ્રમાણે વિચારોનું પ્રમાણ ઘટે તે ફાયદો જ કહેવાય. જેમ શ્વાસોચ્છવાસ ધીરા થતા જાય તેમ સમજવાનું કે વિચારો ઘટ્યા અને પ્રગતિ થઈ.

7) પોતાના વિચારો સાથે એકલા રહેવા કોઈ તૈયાર નથી.

વિદેશોમાં અભ્યાસો થયા છે કે જેમાં એવો ખ્યાલ આવ્યો છે કે અમુક લોકો તો પોતાના વિચારોથી એટલા ભાગે છે કે પોતાના વિચારો સાથે એકલા રહેવાને બદલે ઇલેક્ટ્રિક કરંટ લઈ મૃત્યુ પામવા માટે તૈયાર છે. મગજમાં વિચારો ગુંજતા રહે છે અને મોટા ભાગે એકલા હોઈએ ત્યારે તો એવા વિચારો કે જે ખુશી કરતાં તકલીફ વધુ આપે. પરિણામે એવો ખ્યાલ જન્મે કે ધ્યાન મારા બસની ચીજ નથી. ખરેખર આ ખ્યાલ ખોટો છે. જરા વિસ્તારથી સમજીએ.

કોઈ પણ ઝડપી વહેતી નદી પાસે જઈએ તો શું જોવા મળે? તરંગો અને પ્રવાહો? જેમ ઊંડા ઉતરીએ તેમ મોજાં અદૃશ્ય થતાં જાય. છેક તળિયે પહોંચીએ તો પ્રવાહ એકદમ શાંત થઈ ગયો હોય. મનનું પણ એવું જ છે. શાંત પ્રવાહ શોધવા માટે ઊંડા તો ઊતરવું પડે ને? ફક્ત સપાટીથી પાછા આવી જઈએ તો ધ્યાનમાં વિચારોનો ધસમસતો પ્રવાહ નાસીપાસ કરી નાખે. ધીરજ સાથે આગળ વધીએ તો શાંત તળિયું પણ જોવા મળે, અપાર શાંતિ મળે – એવી શાંતિ જે મેળવવા માટે મનુષ્ય જિંદગીભર ભટકતો રહે છે. જયારે ધ્યાન તરફ મન વળે ત્યારે સમજવાનું કે મનના ઊંડાણમાંથી એ પુકાર છે કે જે વ્યક્તિને ત્યાંના શાંત વાતાવરણમાં ખેંચવા માંગે છે. આ વાતનો ખ્યાલ રહે તો વિચારોના વમળ વચ્ચે પણ ધ્યાન ચાલુ રાખવાનું મનને પ્રોત્સાહન મળશે જે કોઈ ને કોઈ દિવસ લઈ જશે એ આંતરિક શાંત વિશ્વમાં કે જેનો અનુભવ ભાગ્યે જ થયો હોય.

8) મન ભટકે છે.

ભલે ને ભટકતું. પહેલાં પણ ભટકતું હતું, ખ્યાલ આવતો ન હતો, હવે ધ્યાન તો પડ્યું. ત્યાં ધ્યાન ગયું માટે હવે એક ચોકીપહેરો આવશે. દિવસે ધ્યાન ન કરતાં હોઈએ ત્યારે પણ ખ્યાલ આવશે કે મન ભટકે છે. માટે ખોટી જગ્યાએ ભટકતું હોય તો તે પાછું વાળવા માટે સભાનતા આવશે. ધ્યાનમાં સાક્ષીભાવથી એ અવલોકન કરીએ કે મન ક્યાં ભટકે છે. જેમ જેમ અવલોકન કરીશું તેમ તેમ તેમ સ્વાભાવિક રીતે જ તેનો ભટકવાનો વ્યાપ ઘટતો જશે.

9) કંઈ નોંધપાત્ર થતું દેખાતું નથી.

આપણી ટેવ છે કે કંઈ નજર સામે થતું હોય, શરીરને ખબર પડે તો જ કંઈ થયું એમ લાગે. જિમમાં ગયા તો એમ લાગે કે મેં કંઈ કર્યું, વજન ઊચક્યું, સાઇકલ ચલાવી, થાક લાગ્યો, પસીનો થયો. ધ્યાનમાં તો એવું કંઈ થાય નહિ, જે થાય તે અંદરના સ્તર પર થાય, બુદ્ધિ તો એમ કહે કે બેઠા, આંખ બંધ કરી અને ઊભા થયા. આમાં તો શું થયું?

અનેક આંતરિક પ્રક્રિયા આ દરમ્યાન થાય. જેમ જેમ ધ્યાનથી ટેવાતાં જઈએ તેમ તેમ અનુભવ થતો જાય, ખ્યાલ આવતો જાય કે કોઈ દિવસ નહોતું થયું એવું કંઈ થઇ રહ્યું છે. શા માટે થાય છે એ ખ્યાલ કદાચ ન આવે પણ કંઈ જૂદું થાય છે એ ખ્યાલ તો આવે. થોડી ધીરજ જરૂર જોઈશે તે અનુભવ સુધી પહોંચીએ ત્યાં સુધીની.

10) થાક સાથે ધ્યાન

એકદમ થાકેલ શરીર સાથે ધ્યાન કરીએ ત્યારે ઊંઘ આવી જવાની શક્યતા વધારે. અથવા એમ થાય કે ધ્યાનમાં કંઈ જામ્યું નહિ. જયારે પૂરી ઊંઘ પછી શરીર અને મન બંને તરોતાજા હોય ત્યારે એટલે કે સવારે ધ્યાન કરીએ તો આ પ્રશ્ન ઉદ્ભવે નહિ.

11) એકલા ધ્યાન કરવું.

જયારે ધ્યાન દિનચર્યાનું એક અવિભાજ્ય અંગ બની જાય ત્યારે એકલા ધ્યાન કરીએ તો બરોબર છે. જ્યાં સુધી શરીર અને મનને ધ્યાનની આદત ન પડી હોય ત્યાં સુધી તો સમૂહમાં ધ્યાન કરવાથી ફાયદો રહેશે. કોઈ દિવસ એવું બને કે કોઈ એક વ્યક્તિની પોતાની સ્થિતિ ધ્યાન માટે સાનુકૂળ ન પણ હોય. તે સંજોગોમાં જો સામૂહિક રીતે, જેમ કે કોઈ ધ્યાનકેન્દ્ર પર, ધ્યાન કરવાથી ફાયદો એ થાય કે બાકી બધા લોકોના ધ્યાનથી ઉત્પન્ન થયેલા તરંગોમાં આ વ્યક્તિ પણ વહી જાય અને ધ્યાનની સ્થિતિમાં પહોંચી જાય.

12) બીજા સાથે સરખામણી.

ઘણા લોકો ધ્યાન શરૂ કર્યા પછી બીજા લોકોના અનુભવ સાંભળીને એમ વિચારવાનું શરૂ કરે છે કે મારૂં ધ્યાન તો એવું થતું નથી. આમ વિચારીને થોડા સમય પછી ધ્યાન છોડી દે છે. અહીં ખાસ એ ખ્યાલ એ રાખવાનો કે દરેકની આધ્યાત્મિક મુસાફરી જૂદી છે. કોણ કેટલા વર્ષથી ધ્યાનમાં જોડાયેલું છે, તેની આ પહેલાંની (પહેલાંના જન્મોની પણ) સાધના કેટલી હતી, ક્યા પ્રકારની હતી તે વિષે આપણને કંઈ જ ખ્યાલ નથી. તો શા માટે બીજા સાથે સરખામણી કરવી! એ પણ ખબર નથી કે જે તે વ્યક્તિ પોતાના અનુભવો વિષે સાચું બોલે છે કે ખોટું. ઘણી વખત વ્યક્તિ પોતાની જાતને બીજાથી ઊંચી સાબિત કરવા માટે પણ ખુદના અનુભવોને બઢાવી-ચઢાવી કહેતી હોય. એ સિવાય પણ વ્યક્તિ પોતાની સમજણ મુજબ પોતાના અનુભવોનું વર્ણન કરતી હોય. માટે કોઈ પણ પ્રકારની સરખામણી અસ્થાને છે.

અંતમાં, જોઈએ કે આમાંથી મને શું લાગુ પડે છે. જો એક કરતાં વધુ વાત લાગુ પડતી હોય તો ‘એક સમયે એક’ તે પ્રમાણે શરૂઆત કરીએ, જે બદલાવ સરળ છે તેનાથી શરૂઆત કરીએ. ધ્યાનને શોખ બનાવી દઈએ તો પ્રાકૃતિક રીતે જ દિનચર્યામાં વણાઈ જશે અને જિંદગીને એક નવી દિશામાં લઈ જશે, અનેક ફાયદાઓ ખુદને અને આસપાસના સર્વેને આપશે.

સવારના ધ્યાન દ્વારા ઊર્જા અને આંતરિક શાંતિ મેળવવા માટે, મૂડ સારો રાખવા માટે અને સર્જનાત્મકતા વધારવા માટે 432 Hz ફ્રિક્વન્સીના સંગીતની લિંક અહીં મુકેલી છે. તેની સાથે ધ્યાનનો અનુભવ લઈ શકો છો.

(Music for Positive energy & Harmony Inner Peace | Music for Mood & Creativity 432 Hz)

ક્રમશ:

જિતેન્દ્ર પટવારી

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , | Leave a comment

લેખ 26 : ધ્યાન – વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો – FAQ – જિતેન્દ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી

http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/

(jitpatwari@rediffmail.com)

Cell:7984581614

©️આ લખાણ  લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

લેખમાળાના પહેલા તબક્કામાં (લેખ 1 થી 21) ઓરા, કુંડલિની, નાડી, ચક્રો વિગેરે સમજ્યા. બીજા તબક્કામાં ‘ધ્યાન’ વિષે ચર્ચા કરી રહ્યા છીએ. આ અંગેની થોડી ભ્રામક માન્યતાઓ તથા ધ્યાનના અમુક ફાયદાઓ, ધ્યાન વિશેષતઃ કોણે કરવું વધારે ફાયદાકારક વિગેરે જાણ્યું. આજે થોડા એવા પ્રશ્નો જોઈએ કે જે આ વિષયમાં અનેક વાર પૂછાતાં હોય છે.

1) ધ્યાન મારે કરવું છે, શીખવું કેમ?

સૌથી સારી રીત એ છે કે ધ્યાન કરવાનું શરૂ કરી દેવું. On-the-Job તાલીમ. કરીએ અને શીખતાં જઈએ. તરતાં શીખવું હોય તો પાણીમાં પડવું જ પડે. પાણીમાં પડીએ એટલે હાથ-પગ જાતે જ કાર્ય કરે. એ જ રીતે આંખ બંધ કરી ધ્યાન માટે બેસીએ એટલે બધું જાતે જ થાય. ઈરાદો મહત્ત્વનો છે. એ હશે તો બાકી બધું થઈ પડશે.

2) કેટલો સમય ધ્યાન કરવું જોઈએ?

દરેક માટે આ પ્રશ્નનો જવાબ અલગ રહેશે. જયારે ધ્યાનમાં તદ્દન નવા હોઈએ ત્યારે 5/10 મિનિટથી પણ શરૂ કરી શકાય. શરીર અને મન ટેવાતાં જાય તેમ આ સમયાવધિ વધારી 30 મિનિટ સુધી તો પહોંચવું જોઈએ. તેનાથી વધુ સમય વ્યક્તિગત પસંદગી પર આધારિત છે. એક સમય એવો આવે કે ધ્યાનમાં સરી પડ્યા પછી જયારે આંખો ખૂલે ત્યારે ધ્યાન પૂરું થયું સમજવાનું, 30 મિનિટ હોઈ શકે અને 2 કલાક પણ હોઈ શકે.

3) બાળકો ધ્યાન કરી શકે?

ચોક્કસ. ખરેખર તો જેમ નાની ઉંમર તેમ શરીરમાં વધુ શક્તિ અને ઊર્જાના ઝડપી ઊર્ધ્વગમનની શક્યતા પણ વધુ. અભ્યાસમાં એકાગ્રતા, અભ્યાસના તણાવમાંથી રાહત, રમતગમત અને કળામાં પ્રવીણતા, ચંચળતામાં ઘટાડો, યોગ્ય નિર્ણયશક્તિનો ઝડપી વિકાસ વિગેરે અનેક ફાયદાઓ નાની ઉંમરે ધ્યાન કરવાથી થાય. માટે 8/10 વર્ષની ઉંમરથી જ બાળકો ધ્યાન કરે તો અત્યંત ફાયદાકારક સિદ્ધ થશે.

4) સગર્ભા સ્ત્રીઓ ધ્યાન કરી શકે?

સગર્ભા માટે ધ્યાન અત્યંત લાભદાયકથી પણ વધીને આવશ્યક કહી શકાય. હજારો વર્ષોથી સ્વીકૃત વૈદિક ષોડશ સંસ્કાર (૧૬ સંસ્કાર)માંથી સર્વપ્રથમ સંસ્કાર એટલે કે ગર્ભાધાન સંસ્કાર સગર્ભાવસ્થા પહેલા થાય જયારે પછીના બે એટલે કે પુંસવન સંસ્કાર અને સીમન્તોન્નયન સંસ્કાર સગર્ભાવસ્થા દરમ્યાન કરવાના હોય છે જેનો હેતુ બાળક અને માતા બંનેનો આધ્યાત્મિક વિકાસ અને ભૌતિક રક્ષણ છે. 6 કોઠા ભેદવાનું જ્ઞાન અભિમન્યુ માતાના ગર્ભમાંથી જ લઈને આવેલો તે બધા જાણીએ જ છીએ. આધુનિક વિજ્ઞાન પણ અનેક અભ્યાસ દ્વારા સાબિત કરી ચૂક્યું છે કે સગર્ભાવસ્થા દરમ્યાનની માતાની માનસિક સ્થિતિ અને ઊર્જાને બાળકના વિકાસ સાથે સીધો સંબંધ છે. આ સમય દરમ્યાન સગર્ભા દ્વારા નિયમિત ધ્યાન અત્યંત લાભદાયી સાબિત થાય.

5) કોઈ ખાસ કપડાં પહેરવાંની જરૂર ખરી?

ના. ગમે તે કપડાં પહેરી ધ્યાન કરી શકાય પરંતુ ઊર્જાનું ઉર્ધ્વગમન સરળતાથી થઈ શકે તે માટે ઢીલાં (ગાઉન/રોબ વિગેરે) અને શક્ય તેટલાં ઓછાં કપડાં વધુ લાભદાયક. કાળા રંગના કપડાં ન પહેરીએ તો વધુ સારું. આ રંગ પ્રદૂષિત ઊર્જાને જલ્દી સંગ્રહી લે છે. ઓછાં કપડાં એટલાં માટે કે કપડાંમાં પણ વિચારોની ઊર્જા સંગ્રહાયેલી હોય જે કોઈ વાર ધ્યાનની ઊર્જાને સુસંગત ન પણ હોય.

6) હું જે ધર્મમાં માનું છું તેને છોડી દેવો પડે? પૂજાપાઠ બંધ કરવા પડે ?

તદ્દન ખોટી વાત. ધ્યાન ધર્મનિરપેક્ષ વસ્તુ છે. કોઈ પણ ધર્મમાં માનનાર વ્યક્તિ ધ્યાન કરી શકે. પૂજાપાઠ છોડવાની જરા પણ જરૂર નહિ. સમયાંતરે પ્રાકૃતિક રીતે એમ લાગે કે ધ્યાનમાં બધું આવી ગયું (સર્વે ગુણાઃ ધ્યાનં આશ્રયન્તે) અને પૂજા જાતે જ છૂટી જાય તો કંઈ વાંધો નહિ. ધ્યાન બાદ જે જરૂરી હશે તે રહેશે, જરૂરી નહિ હોય તે છૂટી જશે.

7) મારી જીવનશૈલીમાં કંઈ ફેરફારની જરૂર ખરી?

ના. જે થોડા નાના ફેરફાર કરવાના છે તે ફક્ત એટલા કરવાના છે કે સવારે ધ્યાન વહેલું કરવું હોય અને ઉઠાતું ન હોય તો એલાર્મ મૂકવો, ધ્યાનની જગ્યાએ પોતાનું આસન વિગેરે રાત્રે જ મૂકી રાખવું, અન્ય કુટુંબીજનો મોડાં ઊઠતાં હોય તો તેમને ખલેલ ન પહોંચે (નહીંતર ઘરમાંથી વિરોધ ઊઠશે) તે રીતે સવારનાં દૈનિક કાર્યો કરવાં વિગેરે.

થોડા દિવસ ધ્યાન કર્યાં પછી શરીર અને મનમાં આવશ્યક બદલાવ પ્રાકૃતિક રીતે જ આવશે. ભોજન, ઊંઘ, વ્યસન વિગેરેમાં જે બદલાવની જરૂર હશે તે અત્યંત સ્વાભાવિક રીતે આવી જશે. દા.ત. નિયમિત મદ્યપાન કરનાર વ્યક્તિને અચાનક એવું લાગે કે હવે મારા શરીરને મદિરા માફક આવતી નથી અને વ્યસન છૂટી જાય. નિયમિત મોડી ઊઠનાર વ્યક્તિ અચાનક જ વહેલી ઊઠવા માંડે. ખોરાકના પ્રકાર અને માત્રામાં આપમેળે બદલાવ આવે. આવું કંઈ પણ પ્રાકૃતિક રીતે થાય તે સિવાય કોઈ બદલાવ કરવાની જરૂર નથી. અંતે સ્વભાવમાં પણ બદલાવ આવી શકે.

8) ધ્યાન દરમ્યાન પગ અથવા પીઠમાં દુઃખાવો થાય છે, શું કરવું?

ધ્યાનમાં સ્થિર રહેવાથી વધારે ફાયદો થાય તે વાત સાચી પણ આવો કોઈ દુઃખાવો થાય તો શરીરને થોડું આમતેમ કરી શકાય. ધ્યાનમાં ધીરે ધીરે લાબું બેસવાની આદત પડે પછી આ પ્રકારના પ્રશ્ન ઊઠતા નથી. કોઈ ચોક્કસ પ્રકારે બેસવાથી આવી તકલીફ થતી હોય તો આસન બદલીને, ખુરશી પર અથવા સોફા પર બેસીને પણ ધ્યાન કરી શકાય. ભીંતનો ટેકો લઈને પણ બેસી શકાય. પદ્માસન તો આદર્શ સ્થિતિ છે પરંતુ તે બધા માટે શક્ય ન હોય તે સમજી શકાય.

9) મારાથી 5 મિનિટથી વધુ બેસી શકાતું નથી. હું કંઈ રીતે ધ્યાન કરી શકીશ?

જીવનમાં કોઈ પણ વસ્તુમાં પ્રવીણતા મેળવવા માટે અભ્યાસ જરૂરી છે. ધ્યાન પણ નિયમિત અભ્યાસ માંગે છે. અપવાદ એક જ છે કે જયારે સિદ્ધ મહાત્માની કૃપા થાય ત્યારે તાત્કાલિક અનુભૂતિ શરૂ થઈ શકે. એટલું યાદ રાખીએ કે શરીરના સ્નાયુને મજબૂત કરવામાં પણ સમય લાગે છે. તો મગજના ન્યુરૉન્સને પણ તો લાગી શકે ને ! નિયમિત ધ્યાનના અભ્યાસ દ્વારા ધ્યાન માટે બેસવાની ક્ષમતા વધતી જશે, લાંબા સમય સુધી સરળતાથી બેસી શકાશે.

10) ધ્યાન માટે શ્રેષ્ઠ સમય કયો?

શ્રેષ્ઠ સમય તો વહેલી સવારનો એટલે કે ૩.30 વાગ્યાથી શરુ થઈ 6 વાગ્યા સુધીનો ગણાય. સવારે ધ્યાન કરવાથી મળેલી ઊર્જાનો લાભ પૂરા દિવસ દરમ્યાન મળતો રહે. મોટા ભાગના લોકો વહેલી સવારે ઊંઘતા હોય. માટે તેમના વિચારોના તરંગ ધ્યાન દરમ્યાન ઊર્ધ્વગામી થતી ઊર્જાને ખલેલ પહોંચાડે નહિ.

11) ધ્યાન દરમ્યાન કોઈ ખાસ પ્રકારથી શ્વાસ લેવા જરૂરી ખરા?

ના. કુદરતી રીતે જે પ્રમાણે શ્વાસ ચાલતા હોય તે રીતે જ ચાલવા દેવા જરૂરી. કોઈ સમયે આપમેળે જ શ્વાસ અતિ ધીમા થઈ જાય, કોઈ બીજા સમયે અતિ ઝડપી ચાલે તો તે પણ ચાલવા દેવાના. શરીરને જે પ્રકારની જરૂર હશે તે પ્રમાણે પ્રાકૃતિક રીતે જ થતું રહેશે.

12) ધ્યાનના અનુભવ માટે મારે શું અપેક્ષા રાખવી જોઈએ?

કંઈ જ નહિ. ‘જે થાય તે થવા દઈએ’ – આ પ્રકારની માનસિક સ્થિતિ રાખવી જોઈએ. અનુભવ લઈએ અને જોઈએ કે શું થાય છે. બીજા લોકોના અનુભવ શું છે તે જાણી શકાય પરંતુ તે મુજબના અનુભવ મને થશે જ તેવી અપેક્ષા અસ્થાને રહેશે. દરેક વ્યક્તિના અનુભવ ઘણાં બધાં પરિબળો પર આધારિત હોય અને આ દરેક પરિબળ દરેક વ્યક્તિ માટે જુદાં જુદાં હોય. તેથી બીજાને થયો તે જ અનુભવ મને થાય તેવી અપેક્ષા રાખવી વ્યર્થ છે.

13) ધ્યાનની નિયમિત આદત કેમ વિકસાવવી?

A) ઓછા સમયથી શરૂઆત કરવી. એવું બને કે શરૂઆતમાં કોઈ અનુભૂતિ થવાનું શરુ ન થયું હોય ત્યારે ૩૦ મિનિટ બેઠાં રહેવું કંટાળાજનક લાગે. 10/15 મિનિટ જો સરળતાથી બેસી શકાય તો તે પ્રમાણે શરુ કરવાનું. સમયાવધિ કરતાં નિયમિતતા અનેકગણી જરૂરી છે. એક દિવસ 2 કલાક અને પછી 4 દિવસ ધ્યાન નહિ તેવી સ્થિતિ યોગ્ય નથી. સોમવારે ભીમસેનની માફક જમવું અને પછી 4 દિવસ નકોરડા ઉપવાસ – તે બરાબર નથી. ધ્યાનનો સમય ધીરે ધીરે વધારતા જવાનો.

B) કુટુંબીઓ કે મિત્રમંડળ સાથે અથવા તો ધ્યાનકેન્દ્ર પર સમૂહ ધ્યાન કરવાથી નિયમિતતા જળવાઈ રહેશે.

C) ધ્યાન કરવાનું શરુ કર્યું છે તે સોશ્યલ મીડિયા દ્વારા કે અન્ય રીતે બીજા લોકોને જાણ કરવાની. એક વખત આવી જાહેરાત કર્યા પછી પારોઠના પગલાં ભરતાં એટલે કે ધ્યાન કરવાનું બંધ કરવામાં હિચકિચાટ થશે.

14) બહુ વિચાર આવે છે. કેમ રોકવા?

આ ચિંતાની બાબત નથી. બહારના વાતાવરણથી મન પાછું ખેંચાય એટલે અંદર જે વિચાર દબાઈ રહેલા હતા તે સપાટી પર આવે તે સ્વાભાવિક છે. તે વિચારને રોક્યા વગર તેનું અવલોકન કરવાનું છે. ધીરે ધીરે તે વિચારોની સંખ્યા ઘટતી જશે. યુનિવર્સિટી ઓફ સધર્ન કેલિફોર્નિયા દ્વારા વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણ થયા છે તે મુજબ એક મિનિટમાં સામાન્ય રીતે વ્યક્તિ 48 થી 49 (24 કલાકમાં 70,000) વિચાર કરે છે. માટે થોડા વિચારો તો ધ્યાન દરમ્યાન પણ આવી જ શકે ને ! ધ્યાન દરમ્યાન ધીરે ધીરે શ્વાસોચ્છવાસ ધીમા પડતા જશે, જેમ જેમ ધીરા થતા જશે તેમ તેમ વિચારોની તીવ્રતા ઘટતી જશે.

15) કઈ દિશા તરફ મોઢું રાખવું જોઈએ?

જો શક્ય હોય તો પૂર્વ અથવા ઈશાન દિશા તરફ મોઢૂં રાખી બેસવું. ઉત્તર દિશા ચાલે. પશ્ચિમ અને દક્ષિણ દિશા બની શકે તો ટાળવી.

16) ધ્યાનના સ્થળ અને સમય એક જ રાખવા જરૂરી છે?

જરૂરી નથી પરંતુ જો ધ્યાનનો સમય અને સ્થળ એક જ રાખી શકીએ તો વધુ ફાયદો થાય. જેમ ભોજનનો સમય નિશ્ચિત રહે તો શરીર ભૂખના સંકેત આપે તેમ ધ્યાન માટે પણ સમય નિશ્ચિત રાખવાથી ધ્યાનની સ્થિતિમાં સરી જવામાં સરળતા રહેશે. એક જ સ્થાન હશે તો એ જગ્યાના વાઇબ્રેશન ધ્યાનને અનુકૂળ બની જશે અને ધ્યાન વધુ સારી રીતે થઈ શકશે.

17) ધ્યાનની અનેક પદ્ધતિઓ વિષે સાંભળ્યું છે. કઈ અપનાવવી જોઈએ?

આ બહુ જ વ્યક્તિગત પસંદગી છે. કોઈને એક પદ્ધતિ ગમે તો કોઈને બીજી. શરીરની તાસીર, ખુદના ગમા-અણગમા, જે તે પદ્ધતિની પ્રક્રિયા, પૂર્વજન્મની સાધનાનો પ્રકાર વિગેરે અનેક પરિબળો આ પસંદગીમાં ભાગ ભજવે. એક સામાન્ય માપદંડ એવો કાઢી શકાય કે પદ્ધતિની સરળતા, તે શીખવા માટે થતો ખર્ચ અને સૌથી વધુ તો ધ્યાન દરમ્યાન થતી અનુભૂતિઓ અને કેટલી ઝડપી આ અનુભૂતિઓ થાય છે તેના પર પસંદગી કરવી જોઈએ. છેલ્લો મુદ્દો એટલા માટે અગત્યનો છે કે કે જો અનુભૂતિ ઝડપી અને પર્યાપ્ત હશે તો ધ્યાનસાધના નિયમિત રહેશે. અનુભૂતિના અભાવે ધ્યાનના અસંખ્ય ફાયદા હોવા છતાં થોડા સમય પછી કંટાળો આવે તે શક્ય છે.

અત્યંત અગત્યના બે હોર્મોન્સ – સેરેટોનિન અને એંડ્રોફિન્સ. આ બંને હોર્મોન્સ મગજમાંથી પ્રચૂર માત્રામાં પ્રવાહિત કરે તેવા સંગીતની લિંક આ સાથે છે. ધ્યાન શરૂ કરવાની ઇચ્છા હોય તો આ લિંકનો ઉપયોગ કરી તેની અસરકારકતા ચકાસી શકશો. Serotonin Release – Alpha Waves for Serotonin & Endorphins – Binaural Beats – Meditation Music

ક્રમશ:

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , | Leave a comment

લેખ 25 : ધ્યાન -કોના માટે અનિવાર્ય – જિતેન્દ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી

http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/

(jitpatwari@rediffmail.com)

Cell:7984581614

©️આ લખાણ  લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

લેખમાળાના પહેલા તબક્કામાં (લેખ 21 સુધી) કુંડલિની, નાડી, ચક્રો વિગેરે વિષે સમજ્યા. બીજા તબક્કામાં ધ્યાન અંગેની થોડી ભ્રામક માન્યતાઓ તથા ધ્યાનના અમુક ફાયદાઓ (લેખ 22 થી 24) જાણ્યા. આજે એ જોઈએ કે ધ્યાન વિશેષતઃ કોણે કરવું વધારે ફાયદાકારક રહેશે.

ધ્યાનના અગણિત ફાયદાઓને લક્ષ્યમાં લેતાં ખરેખર તો મનુષ્યમાત્ર માટે ધ્યાન જરૂરી છે તેવું સ્પષ્ટ જણાય છે., પરંતુ સમાજના અમુક વર્ગને માટે તો અનિવાર્ય હોય તેવું લાગે. એક પછી એક જોઈએ.

1) રસોઈ બનાવનાર વ્યક્તિ:

લેખમાળાની શરૂઆતમાં જોયું કે હાથની આંગળીઓના ટેરવામાંથી અને હથેળીમાંથી ઊર્જાનો પ્રવાહ વહેતો હોય છે. સાથેના કિર્લિઅન ફોટોમાં તે જોઈ શકાશે. જે વ્યક્તિ રસોઈ બનાવશે તેની હથેળી તથા આંગળીઓમાંથી પ્રવાહિત થતી ઊર્જા એ ખોરાક લેનાર તમામ વ્યક્તિઓને સ્વાભાવિક રીતે જ પ્રભાવિત કરશે. આપણે ત્યાં હજી સુધી તો આ અતિ મહત્ત્વનું કાર્ય ઘરમાં મહદ અંશે સ્ત્રીવર્ગ સંભાળે છે. માટે તેમની ઊર્જાનો પ્રભાવ ઘરની તમામ વ્યક્તિ પર પડશે. આ ઊર્જાની ગુણવત્તા રસોઈ બનાવનાર વ્યક્તિના સ્વભાવ અથવા રસોઈ બનાવતી વખતની તેની લાગણીઓ પર આધારિત રહેશે. તે વ્યક્તિ ખુશ રહેતી હશે, ગુસ્સાવાળી હશે, ઉદાસ રહેતી હશે, ડિપ્રેશનમાં હશે અથવા તો રસોઈ બનાવતી વખતે આવી કોઈ લાગણીથી ઘેરાયેલી હશે તો તેની અસર સમગ્ર કુટુંબીજનો પર પડશે. ( આંખ બંધ કરી, ધ્યાનમાં સરી પડી, ઘરમાં બનેલી કોઈ આવી ઘટના અને તે સમયનું ઘરનું વાતાવરણ યાદ કરીશું તો આ વાતની પુષ્ટિ મળશે !)

અહીં એક મહત્ત્વની વાત એ છે કે ગૃહિણી થોડા સમય માટે ગુસ્સામાં હોઈ શકે પરંતુ તેની કદાપિ ઇચ્છા એ ન હોય કે પતિ, બાળકો અથવા અન્ય કુટુંબીજનોને કોઈ નુકસાન પહોંચે. અને આમ છતાં નુકસાન પહોંચે તે પણ હકીકત છે. માટે રસોઈ બનાવનાર વ્યક્તિએ ધ્યાન કરવું અને પોતાની ઊર્જા સારી રાખવી તે ફરજીયાત કહી શકાય તેટલી હદે આવશ્યક છે જેથી પોતે અને સમગ્ર કુટુંબ તેના ફાયદા ઉઠાવે.

અનેક લોકો પોતાના હાથની જ બનેલી રસોઈ જમવાનો આગ્રહ રાખે છે. તેની પાછળનું લોજીક હવે સમજાય છે ને? એ જ રીતે અત્યંત સારી હોટેલનું ભોજન પણ દરરોજ કેમ ન ભાવે તેનું કારણ પણ ખ્યાલ આવશે. હોટેલના રસોઈયાની ઊર્જા આપણે જાણ્યેઅજાણ્યે ગ્રહણ કરતા હોઈએ છીએ. આ એટલી સુક્ષ્મ પ્રક્રિયા છે કે જેનો ખ્યાલ સભાનપણે કદાચ ન આવે. મારા જાણીતા એક બહેનને થાઇરોઇડની તકલીફ થઈ. બહેનને પછી ખ્યાલ આવ્યો કે તેમને ત્યાં રસોઈ માટે આવનારી બહેનને થાઇરોઇડની તકલીફ હતી. અને એ રોગ અહીં ટ્રાન્સફર થયો.

2) યુવાવર્ગ:

સમાજમાં પ્રવર્તમાન સામાન્ય માન્યતા કંઈક એવી છે કે ફક્ત મોટી ઉંમરના લોકોએ ધ્યાન કરવું જોઈએ. આ માન્યતાથી તદ્દન વિરુદ્ધ હકીકત એ છે કે નાની ઉંમરે અને ખાસ કરીને કિશોરાવસ્થાથી જ ધ્યાન કરવું જોઈએ. ધ્યાનના અમુક ફાયદા એ છે કે છુપાવેલી શક્તિ બહાર આવે, આત્મવિશ્વાસ વધે, એકાગ્રતા વધે, વ્યક્તિ સંતુલિત થાય, જવાબદારીની ભાવના વિકસે, મગજનો અતિ મહત્વનો ભાગ પ્રીફ્રન્ટલ કૉર્ટેક્સ (Prefrontal Cortex) જલ્દી વિકાસ પામે અને પરિણામે જનરેશન ગેપ ઘટે (ઘરડાંને બદલે યુવાન પણ ગાડાં વાળે). યાદશક્તિ અને એકાગ્રતા વધવાને કારણે અભ્યાસમાં પણ વ્યક્તિ સારો દેખાવ કરે અને અભ્યાસને લગતા તણાવથી દૂર રહે.

યુવાવસ્થામાં જ જો ખ્યાલ આવે કે વ્યક્તિની ખાસિયત શું છે, તેની પાસે ક્યા પ્રકારની ક્ષમતા છે તો તે પ્રકારની કારકિર્દી તે અપનાવી શકે. ફરી એક પરિચિત વ્યક્તિનો દાખલો. તેમને ધ્યાન કરતા થયા પછી 42 વર્ષની ઉંમરે આકસ્મિક રીતે જ ખ્યાલ આવ્યો કે તેમનો અવાજ ગાયકી માટે યોગ્ય છે, ખ્યાતનામ સંગીતગુરુનો સંપર્ક કરતા વધુ ખ્યાલ આવ્યો કે તેમના અવાજમાં અમુક કુદરતી ખૂબી છે, ખરજનો અવાજ છે, રેન્જ વિશાળ છે અને જો નાની ઉંમરે ધ્યાન આપ્યું હોત તો તે એક જુદી જ ઊંચાઈ પર, જુદા જ ક્ષેત્રમાં હોત. 42 વર્ષની ઉંમરે જયારે અનેક સામાજિક અને વ્યવસાયિક જવાબદારીઓ હોય ત્યારે તે વ્યક્તિ રિયાઝમાં પૂરતો સમય ન આપી શકે અને કારકિર્દી બદલવાનું શક્ય લગભગ અશક્ય હોય તે સમજી શકાય. નાની ઉંમરે ધ્યાન કર્યું હોત તો આ ખ્યાલ કદાચ વહેલો આવી જાત.

યુવાવસ્થામાં જયારે કારકિર્દી, લગ્ન અને તેને લગતા અનેક આનુષંગિક નિર્ણયો બાકી હોય ત્યારે ધ્યાનથી સંતુલિત થયેલ માનસિક અવસ્થામાં અને વધેલી ક્ષમતાથી નિર્ણય લેવાના હોય તો દેખીતી રીતે જ એ નિર્ણય વધુ સારા હોય.

3) ડોક્ટર્સ તથા હોસ્પિટલ સ્ટાફ:

આ એક વંદનીય વર્ગ છે કારણ કે એમના ભોગે બીજા લોકો સ્વસ્થ રહી શકે છે. ‘એમના ભોગે’ એટલા માટે કે આ વ્યવસાયમાં સંકળાયેલ તમામનો – ડોક્ટર્સનો, નર્સનો કે હોસ્પિટલમાં કામ કરનાર દરેક વ્યક્તિનો – ખરેખર તો ભોગ જ લેવાય છે. સમાજને સ્વસ્થ રાખવા માટે દૂષિત ઊર્જા સાથે આ વર્ગ રહે છે, જોખમ ઉઠાવે છે. ડોક્ટર્સને આ વધુ લાગુ પડે કારણ કે શારીરિક તથા માનસિક બંને રીતે તેઓ નકારાત્મક અથવા દુષિત ઊર્જા સાથે સંકળાય છે. જરા વિગતે જોઈએ.

જયારે ચક્રોની સ્થિતિ ખરાબ થાય એટલે કે ઊર્જા દૂષિત થાય અને તેનું પ્રમાણ વધે એટલે કે ચક્ર વધુ દૂષિત થાય ત્યારે શરીર પર રોગ આવે. થોડો સમય સહન કરીએ અને થોડું વધારે દૂષિત થાય, સહન ન થાય ત્યારે ડોક્ટર પાસે દોડીએ. મતલબ એ કે ડોક્ટર પાસે દૂષિત ઊર્જાવાળી વયક્તિઓનો સમૂહ એકઠો થાય. સવારથી રાત સુધી એ જ માહોલ.

સમય મળે તો ડોક્ટર વાંચન દ્વારા, નેટ દ્વારા પોતાને અપડેટ કરે. શું વાંચે અથવા જુએ? રોગ વિષેનું સાહિત્ય. એટલે કે દૂષિત ઊર્જા મનમાં નાખવી પડે. મિત્રો કોણ? ડોક્ટર્સ જ ને ! વાતો શું કરે? રોગોની અને દર્દીઓની જ ને! પરિણામ એ આવે કે ડોક્ટર્સ જાણ્યેઅજાણ્યે પરંતુ ફરજીયાત રીતે પોતાની આસપાસ દૂષિત ઊર્જા સંગ્રહિત કરે.*

રિસર્ચ કહે છે કે ડોક્ટર્સને સામાન્ય વ્યક્તિ કરતાં સ્વર્ગવાસી થવાની ઉતાવળ આવે છે. 10 વર્ષ સુધી 10000 ડૉક્ટર્સનો અભ્યાસ કર્યા પછી IMA દ્વારા આ તારણ કાઢવામાં આવ્યું છે.  https://www.thehindu.com/…/do…/article21381601.ece  પર રિપોર્ટ જોઈ શકાશે. આ સાથે પોસ્ટમોર્ટમ રૂમની ઊર્જાની કિર્લિઅન કેમેરાથી લીધેલી તસ્વીર મુકેલી છે જેનાથી ખ્યાલ આવશે કે મનુષ્યસેવાને વરેલ આ વ્યવસાયિકો કેટલા જોખમ વચ્ચે રહે છે.

આ દૂષિત ઊર્જાનો સામનો કરવા માટે ડોક્ટર્સ તથા હોસ્પિટલ સ્ટાફ માટે નિયમિત ધ્યાન એ અનિવાર્ય પ્રિસ્ક્રિપશન છે.

4) પોલીસ:

પૂરા ભારતની પોલીસ હડતાલ પર ઉતરી જાય તો શું થાય? કેટલી લૂંટફાટ થાય, બીજા કેટલા ગૂના થાય, સામાન્ય જનતાને કેટલી હાલાકી પડે? બસ આટલું વિચારીશું ત્યાં જ ખ્યાલ આવશે કે પોલીસકર્મીઓનું શું મહત્ત્વ છે. સમાજનો આ અત્યંત મહત્વનો વર્ગ શારીરિક તથા માનસિક રીતે તો અનેક તકલીફો ઉઠાવે જ છે પરંતુ સાથે-સાથે દૂષિત ઊર્જાનો બોજ પણ સહન કરે છે.

ઊર્જાનો સીધો અને સરળ નિયમ છે કે જ્યાં વ્યક્તિનું ધ્યાન પડે ત્યાંની ઊર્જા એ ખેંચી લાવે. થોડું નિરીક્ષણ કરીશું તો ખ્યાલ આવશે કે કોલેજના પ્રોફેસર્સ મોટી ઉંમર સુધી યુવાન દેખાય છે, કારણ કે તેમનું ધ્યાન યુવાવર્ગ પર છે, સંપર્કમાં પણ એ લોકો જ છે; અનેક પુરુષ ડાન્સ ટીચર્સ સ્ત્રૈણ જણાશે કારણ કે એમનું ધ્યાન સ્ત્રીઓ પર છે, સંપર્કમાં પણ એ વર્ગ જ છે; લાઈબ્રેરીનો યુવા સ્ટાફ લાઈબ્રેરીની બહાર પણ ગંભીર જણાશે કારણ કે લાઈબ્રેરીમાં આવતા વયસ્ક વાંચકોની સાથે તેમનો સંપર્ક અને તેમની પર ધ્યાન છે. આ નિયમ મુજબ પોલીસનું ધ્યાન ક્યાં હશે? ગુના અને ગુનેગારો પર? તો કઈ ઊર્જા આવશે? ખૂનીની, ચોરની, બળાત્કારીની, લૂંટારાની કે આવી જ કોઈ? પોલીસનો આમાં કઈ વાંક ખરો? એ તો જનતાને સુરક્ષિત રાખવા માટે તેમની ફરજ બજાવે છે.

અહીં પણ ‘ધ્યાન’ અત્યંત જરૂરી છે જેથી આ દરરોજ એક્ઠી થતી દૂષિત ઊર્જાનો સામનો થઈ શકે.

5) વકીલ:

આ પણ અત્યંત મહત્વનો વર્ગ જેના વગર ચાલે નહિ. પોલીસવાળો નિયમ અહીં પણ લાગુ પડે. ગુનેગારો સાથે પનારો પડે – સિવિલ કે ક્રિમિનલ. પોલીસ સાથે પણ સંપર્ક રહે. કોર્ટની દૂષિતઊર્જાવાળી જગ્યા જ્યાં ટેન્શન, ગુસ્સો જેવી નકારાત્મક લાગણીઓના વાઈબ્રેશન્સ વાતાવરણમાં ભરેલા હોય ત્યાં સમય વિતાવવાનો. વધારામાં કેસ જીતવા માટે સામેવાળી વ્યક્તિના નેગેટિવ મુદ્દા શોધવાના. નેગેટિવ પર જ ધ્યાન લઈ જવાનું. એ પણ ખબર ન હોય કે આપણો અસીલ સાચો છે કે સામેનો. બદદુઆ પણ લેવાની. હારી જઈએ તો આપણા અસીલનો અને નહીંતર સામેના અસીલની નકારાત્મક લાગણીઓનો પ્રવાહ ઝીલવાનો. વ્યવસાયને વફાદાર રહી પોતાના અસીલને જીતાડવા માટે જે કંઈ કરવું પડે તે કરવાનું. જૂઠું બોલવાનું પણ આવે. વિશુદ્ધિચક્ર ને જૂઠ સાથે દુશ્મની. નુકસાન તો થાય.

દૂષિત ઊર્જાને કેમ ખાળવી? ધ્યાનથી. જરૂરી, જરૂરી અને જરૂરી !

6) રાજકીય નેતાઓ:

દેશ છે તો સરકાર તો રહેવાની. સરકાર છે તો રાજકીય નેતા પણ જરૂરી. નિર્ણય બધા તેમના હાથમાં. જનતાનું ભાવિ તેમના હાથમાં. તેમની ઊર્જા સારી તો પ્રજાને ફાયદો. નહીંતર ભગવાનભરોસે. એ ધ્યાન કરે તો પ્રજાને ફાયદો. એ સિવાય એમના ખુદના માટે પણ અત્યંત જરૂરી. શા માટે? જો સત્તા પર હોય તો સત્તા ટકાવવા સંઘર્ષ અને વિરોધપક્ષની નકારાત્મક બાબતો પર સતત નજર. જો વિપક્ષમાં હોય તો સત્તા મેળવવા માટે આકાશપાતાળ એક કરવાના પ્રયત્ન અને સત્તાધારી પક્ષની નેગેટિવ બાબતોનું સતત નિરીક્ષણ. બંને બાજુ એક વસ્તુ કોમન. નેગેટિવ બાબત પર ધ્યાન અને માટે નેગેટિવ ઊર્જાનો સંગ્રહ મન અને શરીરમાં. મને લાગે છે કે આ વિષય કોઈને વિસ્તારથી સમજવાની જરૂર જ નથી, બધું નજર સામે જ છે.

ઉપરોક્ત મુદ્દા 3 થી 6 સમર્પણધ્યાનના પ્રણેતા, હિમાલયથી ખાસ ઉદ્દેશથી સંસારમાં પરત ફરેલા સંત શ્રી શિવકૃપાનંદ સ્વામીજી તેમની શિબિરોમાં અત્યંત વિસ્તૃત અને પ્રભાવી રીતે સમજાવે છે.

7) વર્ક-લાઈફ બેલેન્સ ન હોય તેવો વર્ગ:

કોર્પોરેટ્સ, બેંકર્સ, માર્કેટિંગ પ્રોફેશનલ્સ વિગેરે બધાનો સમાવેશ અહીં થાય. કામના ભારણ અને ગળાકાપ હરીફાઈમાં વર્ક-લાઈફ સંતુલન તો બહુ મોટો વર્ગ ખોઈ ચુક્યો છે જેને કારણે ભેટ મળે છે ડિપ્રેસન, બ્લડ પ્રેસર, અનિદ્રા અને આવું ઘણું બધું. બચવું હોય તો ધ્યાન અનિવાર્ય છે. તેને માટે સમય ન હોય તો એટલું જ યાદ રાખવાનું કે સમય પાસે કદાચ એટલો સમય નહિ હોય કે બીજી વાર સમય આપે.

8) કલાકારો:

ધ્યાનને કારણે વિશુદ્ધિચક્ર સંતુલિત થાય જે કલાકારો માટે અત્યંત જરૂરી છે. ધ્યાનને કારણે છુપાયેલી કળા બહાર આવે અને હોય તે વધારે વિકાસ પામે. સર્જનાત્મકતા વિકસે. જો થોડી પણ ઇચ્છા હોય કળા વિકસાવવાની તો ધ્યાન અત્યંત ફાયદાકારક સિદ્ધ થાય.

અંતમાં, એક લિંક મૂકી છે. ઘણી અસરકારક છે. ધ્યાન કરવા માટે તેનો ઉપયોગ એક સપ્તાહ માટે કરી તેની અસરકારકતા જાતે જ ચકાસીએ તેવું મારુ નમ્ર સૂચન છે. SECRET MONK SOUNDS FOR BRAIN & BODY POWER : RETUNES YOUR BRAIN FAST !

ક્રમશ:

જિતેન્દ્ર પટવારી

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , | Leave a comment

ભાગ 24 – ધ્યાનના લાભ + ધ્યાન વિશેની થોડી ભ્રામક માન્યતાઓ – જિતેન્દ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી

http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/

(jitpatwari@rediffmail.com)

Cell:7984581614

©️આ લખાણ  લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

લેખમાળાના પહેલા તબક્કામાં (લેખ 21 સુધી) કુંડલિની, નાડી, ચક્રો વિગેરે વિષે સમજ્યા. હવે છેલ્લા (ક્રમાંક ૨૨) લેખથી ધ્યાન વિષે વિસ્તૃત ચર્ચા ચાલુ કરી છે. આ વિષયની અનેક ભ્રામક માન્યતાઓમાંથી થોડી માન્યતાઓ તથા તે માન્યતાની સામે સાચી પરિસ્થિતિ શું છે તે વિષે વિગતે ચર્ચા લેખ 22માં કરી. લેખ 23માં ધ્યાનના અગણિત ફાયદાઓમાંથી થોડા જાણ્યા. ધ્યાનથી શરીરના વિવિધ હોર્મોન્સમાંથી સિરોટોનિન, કોર્ટીઝોલ, DHEA તથા GABA હોર્મોન્સ પર શું અસર છે તે ચર્ચા (Para 4)માં કરી. બીજા મહત્વના હોર્મોન્સ પરની અસર પણ સમજી લઈએ.

(E) મેલાટોનિન: પથારીમાં પડતા જ ઊંઘ આવી જાય છે? 6/7 કલાક કોઈ ખલેલ વગર ઊંઘી શકો છો? પડખાં ઘસવાં પડતાં નથી? રાત્રે વિચારોના ચક્કરમાં ફસાઈ જવાતું નથી? તો આ પેરેગ્રાફ નહિ વાંચો તો ચાલશે. કમનસીબે આ સ્થિતિ એટલી સરળતાથી બધાને ઉપલબ્ધ નથી. વિશ્વપ્રસિદ્ધ અમેરિકન સંસ્થા નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ હેલ્થનો અંદાજ છે કે લગભગ 30% જનતાને નાનામોટા ઊંઘના પ્રશ્નો છે અને 10% તો અનિદ્રાના રોગી જ છે જેમની કાર્યક્ષમતા, આરોગ્ય, મૂડ – બીજું ઘણું બધું જોખમાઈ શકે. આ માટે કારણભૂત હોઈ શકે ઘણી સાચી અથવા ધારેલી ઉપાધિઓ. એ સિવાયનું એક મહત્ત્વનું કારણ આગળ જોઈશું.

ગાઢ અને પર્યાપ્ત ઊંઘ માટે પર્યાપ્ત માત્રામાં મેલાટોનિન હોર્મોન જોઈએ. શરીરનું કુદરતી જૈવિક ઘડિયાળ તો એ હંમેશા ઉત્પન્ન કરતું આવ્યું છે, ઊંઘવાના સમયે વધારે કરે. પણ જેમ પર્યાવરણ નવી જીવનશૈલીથી ગંભીર રીતે ક્ષતિ પામ્યું છે તેમ જ શરીર્યાવરણ (!) પણ આપણી જ આદતોથી ઊંધું ચત્તું થઈ ગયું છે.

મેલાટોનિનનો સૌથી મોટો દુશ્મન હોય તો તે છે ‘અતિશય પ્રકાશ’. હવે તો આપણી આંખોને પ્રકાશની છેક ઊંઘતા સુધીની આદત પડી ગઈ છે – લેપટોપ ચાલુ હોય, TV પર મનગમતી સીરીઅલ જોઈને જ હું તો ઊંઘું અને છેલ્લે મોબાઈલમાં નજર નાખ્યા વગર તો મારાથી પલંગ પર આરૂઢ કેમ થવાય! રાત્રે વચ્ચે ઊંઘ ઊડે તો પાછું જોવું પડે કે કોનો મેસેજ છે. નહીંતર દુનિયામાં ઉથલપાથલ થઈ જાય ! પરિણામ એ છે કે શરીરમાં આ જટિલ રસાયણનું ઉત્પાદન એકદમ ઓછું થતું ગયું છે. આ કોઈ સામાન્ય કેમિકલ થોડું છે, આ તો એવું હોર્મોન છે કે સારો મૂડ અને ગાઢ ઊંઘ તો તેના પર આધારિત છે જ; એટલું જ નહિ, રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારવા, વૃદ્ધત્વની પ્રક્રિયા ધીમી પાડવા અને અને કેન્સર સહિતના 100 થી વધુ વિવિધ રોગોને રોકવામાં પણ તેનો ફાળો છે.

‘ધ્યાન’ આ માટે એક ખૂબ જ અસરકારક અને કુદરતી રસ્તો છે. ન્યુજર્સીની 250 વર્ષ જૂની રૂટઝર યુનિવર્સિટી આરોગ્યને લગતા સંશોધનો માટે વિશ્વવિખ્યાત છે. તેના સંશોધનનો રિપોર્ટ એમ જણાવે છે કે ધ્યાનને કારણે મેલાટોનિનના સ્તરમાં સરેરાશ 98% જેટલો વધારો થાય છે, કોઈ લોકોમાં તો 300% કરતા વધુનો વધારો પણ જોવા મળ્યો છે. હવે આપણે નક્કી કરવાનું કે ભવિષ્યમાં ઊંઘની ગોળી ખાવી છે કે ધ્યાન કરવું છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO)નો રિપોર્ટ તો કહે જ છે કે 2020 સુધીમાં ડિપ્રેસન દુનિયાભરમાં ભરડો લઇ ચૂક્યું હશે. “ઊંઘની ગોળી લો, ડિપ્રેસન દૂર કરો” એવું જીંગલ પ્રચલિત ન થાય તો જ આશ્ચર્ય !!!

(F) એન્ડોર્ફિન્સ (Endorphins) : આ એવા ન્યુરોટ્રાન્સમીટર છે જે શરીરમાં થતા આંતરિક દુઃખાવાઓને ખતમ કરી નાખે, એક જૂદા જ પ્રકારની ખુશી આપે. નિયમિત જોગિંગ કરનાર લોકોમાં પણ આ કેમિકલ વધુ માત્રામાં ઉત્પાદિત થાય અને એવી મજા કરાવે કે જે કરે તેને જ ખ્યાલ આવે. આ માટે એક ખાસ શબ્દ વપરાય છે – Runners High. 1995માં આવા જોગર્સ અને નિયમિત ધ્યાન કરનાર વ્યક્તિઓને સાથે રાખીને કરવામાં આવેલા પ્રયોગમાં જાણવા મળ્યું કે ધ્યાની વ્યક્તિઓમાં તો આ કેમિકલનું ઉત્પાદન જોગર્સ કરતાં પણ ખૂબ અધિક માત્રામાં જોવા મળ્યું.

(G) GH હોર્મોન: સોમેટોટ્રોપિન (Somatotropin) અથવા ગ્રોથ હોર્મોનને આપણે કદાચ નામથી નહિ જાણતા હોઈએ. એ જાણતા હશું કે એથ્લેટ્સ આવા કોઈ ઈન્જેકશન લઈ શરીરમાં વિશેષ શક્તિ ઉત્પન્ન કરે, પછી મેડિકલ ટેસ્ટમાં કોઈ વાર ખ્યાલ આવે અને તેમને જે તે રમતમાંથી બહાર કરવામાં આવે. બસ તે જ આ હોર્મોન. એટલું અગત્યનું હોર્મોન છે કે જે બાળકોના શરીરનો વિકાસ ન થતો હોય તેને બહારથી આ ઈન્જેક્ટ કરવું પડે. એક ઉંમર પછી આ હોર્મોનનું ઉત્પાદન ઘટવા માંડે અને નબળા હાડકાં અને સ્નાયુઓ, શરીરની ચરબીમાં વધારો, હ્રદયનું અનિયમિત સંકોચન, ખરાબ મૂડ, ઉત્સાહનો અભાવ અને થાક વિગેરે વૃદ્ધત્વ તરફની યાત્રાનાં લક્ષણો બહાર આવે, ધીરે-ધીરે વધે, જાતે જ મનુષ્ય ઘણી વખત કહેવા માંડે કે હવે તો મારી ઉંમર થઈ. ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીના લોકો બીજાને અદેખાઈ કરાવે તેમાં એક કારણ એ પણ હોય કે લાખો-કરોડો રૂપિયા/ડોલર ખર્ચીને બહારથી GH લીધું હોય.

અનેક પ્રયોગોનું તારણ એ છે કે ધ્યાન દરમ્યાન પિટ્યૂટરી ગ્રંથિમાંથી GH હોર્મોનનું ઉત્પાદન વધુ માત્રામાં થાય, લાંબી ઉંમર સુધી થાય. ફાયદો સમજી શકાય તેમ છે. વૃદ્ધત્વ પાછું ઠેલાય અને તેની આનુષંગિક સમસ્યાઓ પણ પાછી ઠેલાય.

ફાયદાઓ બાકી રાખી હવે ફરી ભ્રમણાઓ તરફ ભ્રમણ કરીએ. લેખ 22માં નીચે દર્શાવેલ ભ્રામક માન્યતાઓ અને તેની સામેની હકીકત જાણી.

1) “ધ્યાન એ કોઈ વિશેષ ધર્મ સાથે જોડાયેલી વાત છે.”

2) “ધ્યાન તો સાધુ કરે, જો ગૃહસ્થી કરે તો વહેલોમોડો સાધુ થઈ જાય (સંસારમાંથી રસ ઊડી જાય).”

3) “અરે ભાઈ, ધ્યાનના ફાયદા મેળવવા માટે તો વર્ષો વીતી જાય.”

4) “સમયનો વ્યર્થ બગાડ છે.”

5) “ધ્યાન એ ભાગેડુ વૃત્તિ છે, શાહમૃગ વૃત્તિ છે, સમસ્યાઓથી ભાગવાનો પ્રયાસ છે.”

6) “ધ્યાન મોટી ઉંમરની વ્યક્તિઓએ કરવાની વસ્તુ છે.”

આ સિવાયની અનેક ભ્રામક માન્યતાઓ છે. થોડી એવી માન્યતાઓનાં લેખાંજોખાં કરી જોઈએ.

7) “પદ્માસનમાં બેસવું પડે, નીચે બેસવું પડે, ધ્યાનમાં હલનચલન ન કરાય. (મારે તો પગ ઊંચાનીચા કરવા પડે, નહીંતર જકડાય જાય.)”

એમ લાગે છે કે કદાચ મહાત્માઓના ધ્યાન કરતા ફોટો/ચિત્ર જોઈ પદ્માસનનો ખ્યાલ ઉત્પન્ન થતો હશે. આપણે એ કેટેગરીમાં ન પહોંચીયે ત્યાં સુધી જરૂરી નહિ. પદ્માસન આદર્શ પરિસ્થિતિ છે પરંતુ પલાંઠી મારીને બેસી શકાય, કમરમાં દુ:ખતું હોય તો ભીંતને ટેકે બેસી શકાય, પગ દુ:ખતા હોય તો લાંબા કરીને બેસી શકાય, પગ વળતા ન હોય તો ખુરશી પર બેસીને કરી શકાય, સોફા પર બેસીને પણ થઈ શકે અને સૂતાં-સૂતાં પણ કરી શકાય. એટલું ખરું કે સૂતાં-સૂતાં ધ્યાન કરવામાં ઊંઘ આવી જવાની શક્યતા રહે. અમુક પ્રકારના ધ્યાન, જેમ કે એક ચાઇનીસ પદ્ધતિ માઈક્રો-કોસ્મિક ઓર્બીટ નામની છે તેમાં તો ખરેખર સૂતાં-સૂતાં જ ધ્યાન કરવાનું હોય છે. રહી વાત હલનચલનની. જો ન કરીએ તો ઊર્જાનું ઉર્ધ્વગમન ઝડપી થાય, હલનચલન કરવું જ પડે તો થોડી ઝડપ ઘટે અને એ કારણસર ધ્યાન ન જ કરીએ તો તેના ફાયદા ભૂલી જવાના. બીજો એક સરળ નિયમ એ છે કે ધ્યાન દરમ્યાન આપણે જાતે કંઈ કરવું નહિ અને આપમેળે જે થાય તે થવા દેવું. અનેક લોકોને ધ્યાન દરમ્યાન સ્વયંભૂ યોગાસનો, પ્રાણાયામ અને બીજી અનેક ક્રિયાઓ થવા લાગે છે. તેને રોકવાની હોતી નથી.

8) “ધ્યાન કંટાળાજનક/બોરિંગ છે”

આવું ત્યાં સુધી જ લાગી શકે કે જ્યાં સુધી ધ્યાનની અનુભૂતિઓ શરૂ ન થાય. થોડો સમય તો રાહ જોવી પડે ને ! ડોક્ટર પાસે જઈએ તો શું 1/2 દિવસમાં જ નક્કી કરી લઈએ છીએ કે આ ડોક્ટર અથવા આ ચિકિત્સા પદ્ધતિ નકામી છે, કંઈ ફેર પડ્યો નહિ. ડોક્ટર કહે 15 દિવસ લાગશે. આપણો જવાબ હોય છે “જી સાહેબ”. ધ્યાન પણ શરીર, મન અને આત્મા – દરેકની ચિકિત્સા જ કરે છે ને !

એક વખત અનુભૂતિઓ શરુ થાય ત્યાર બાદ તમામ બુદ્ધિ બાજુએ રહી જાય અને મન ચકરાઈ જાય કે આ શું થાય છે. કંઈ ને કંઈ નવું-નવું થયા કરે. શું થાય છે તે અનુભવવાની જિજ્ઞાસા જાગે અને કંટાળો તો ક્યાં ભાગી જાય તે ખબર પણ ન પડે. કોઈ નિયમિત ધ્યાન કરનાર વ્યક્તિને પૂછીએ તો જ ખ્યાલ આવે કે શા માટે કોઈ દિવસ ચૂક્યા વગર તે ધ્યાન કરે જ છે. ધ્યાનકેન્દ્રો પર પણ લોકોને સમય સાચવવા મારંમાર પહોંચતા હંમેશા જોયા છે. ‘ધ્યાન’ કંટાળાજનક હોય તો આ શક્ય બને ખરું? દરેક વસ્તુ પહેલી વાર કરીએ ત્યારે કંટાળાજનક લાગી શકે, પછી તે ધ્યાન હોય, જિમ હોય, જોગિંગ હોય, મોર્નિંગ વોક હોય કે અન્ય કંઈ પણ.

9) “ધ્યાન અને ઊંઘ બંને સરખા”

ફક્ત એટલું જ સત્ય છે આ માન્યતામાં કે ધ્યાન અને ઊંઘ બંને દરમ્યાન વિશ્રાંતિ મળે, રિલેક્સ થઈ જવાય અને મેટાબોલિઝમ સંતુલિત થાય/ધીરું પડે અને પરિણામે હૃદયના ધબકારા, બ્લડ પ્રેસર, શ્વાચ્છોશ્વાસ, સ્નાયુઓ પરનું દબાણ વિગેરે પર સકારાત્મક અસર થાય. અહીં સમાનતા પૂરી, તફાવત શરુ. સૌથી મોટો તફાવત એ છે કે ધ્યાનમાં સંપૂર્ણ જાગૃતિ હોય છે, ઊંઘમાં નહિ. ધ્યાનમાં તો કદાચ એવું પણ બને કે વ્યક્તિ ચેતનાના ઉચ્ચ સ્તર એટલે કે Super Consciousness સુધી યાત્રા કરી આવે. ઊંઘ ભૂલવાની સ્થિતિ છે જયારે ધ્યાન તો સચેત જાગૃતિ છે; શાંત અને સંતુલિત. ધ્યાનમાં અનેક માહિતી એવી પણ મળે જે ઊંઘ દરમ્યાન કે જાગૃત અવસ્થામાં પણ ન મળી શકે. ધ્યાન દરમ્યાન ચેતના દુનિયાના કોઈ પણ છેડે જઈ શકે અને કંઈ પણ માહિતી લાવી શકે – અલબત્ત એક ઘણા આગળના તબક્કામાં. આગળનો તબક્કો ત્યારે જ આવે જયારે કોઈ દિવસ શરૂઆત કરી હોય.

આજની ચર્ચાને અહીં અટકાવીએ. ધ્યાનના ફાયદાઓ જેમ અગણિત છે તેમ તેના વિષેની ભ્રામક માન્યતો પણ તેટલી જ છે. હવેના હપ્તામાં ફરીથી થોડી માન્યતાઓ અને થોડા ફાયદાઓ – બંને વિષે ચર્ચા કરીશું.

આજનો લેખ પૂરો કરતાં પહેલાં, અહીં એક લિંક મૂકેલી છે.

(Chakra Tune-up with Himalayan Singing Bowls)

જેમ મોટરકારના પૈડાનું એલાઇન્મેન્ટ કરવાનું હોય તેમ શરીરનાં 7 ચક્રોનું પણ એલાઇન્મેન્ટ થવું જરૂરી. આ સાઉન્ડની અસરથી તે થઈ શકે તેમ છે. આંખ બંધ કરીને સાંભળવાથી ધ્યાનમાં ઊતરી જવાશે. પ્રયત્ન કરી શકો છો.

તે સિવાય એક સૂચન છે. મેલાટોનિન વિષે શરૂઆતમાં જ વાત કરી. પ્રકાશની ઊંઘ પર થતી અસર જાતે જ સમજવી હોય તો હવેથી એક સપ્તાહ સુધી ઊંઘવાના એક કલાક પહેલાંથી લેપટોપ/મોબાઈલ/ટેલિવિઝનથી દૂર રહીએ અને નોંધીએ કે ઊંઘની ગુણવત્તામાં અથવા સમયાવધિમાં શું ફેરફાર થયો.

ક્રમશ:

જિતેન્દ્ર પટવારી

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , , , | Leave a comment

ભાગ 23 – ધ્યાનના લાભ – જિતેન્દ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી

http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/

(jitpatwari@rediffmail.com)

Cell:7984581614

©️આ લખાણ  લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

લેખમાળાના પહેલા તબક્કામાં (લેખ 21 સુધી) કુંડલિની, નાડી, ચક્રો વિગેરે વિષે સમજ્યા. હવે છેલ્લા (ક્રમાંક ૨૨) લેખથી આપણે ધ્યાન વિષે વિસ્તૃત ચર્ચા ચાલુ કરી છે. થોડી ભ્રામક માન્યતાઓ વિષે જાણ્યું. હવે આગળ વધીએ તે પહેલાં એક વાત. ‘વિસ્મય’ ગ્રુપ માટે મૂળભૂત રીતે શરુ કરેલી આ લેખમાળા અલગ-અલગ જગ્યાએ અને વિવિધ દેશોમાં જઈ રહી છે અને ઘણા લોકો પ્રતિભાવ આપી રહ્યા છે. પ્રયત્ન એ છે કે અધ્યાત્મને લગતા અને સમાજમાં થોડો ઓછો ખ્યાલ હોય તેવા અત્યંત મહત્વના વિષયનો જેમ કે ઓરા, ધ્યાન, કુંડલિની, નાડી, ચક્રો વિગેરેને વૈજ્ઞાનિક રીતે સમજવા. આ અંગે એક નિવેદન છે. વાંચકો ફેઈસ બુક પેઈજ Self Tune In પર સૂચન આપશે કે આ અંગે શું જાણવાની વધુ ઈચ્છા છે તો યોગ્ય સમયે લેખમાળામાં તેનો સમાવેશ કરી શકાય. વાંચકોને ક્યા ચોક્કસ મુદ્દા પર વધુ રસ છે તે સમજવામાં આ સૂચનો મદદકર્તા રહેશે.

ગયા લેખમાં આ વિષયની અનેક ભ્રામક માન્યતાઓમાંથી થોડી માન્યતાઓ તથા તે માન્યતાની સામે સાચી પરિસ્થિતિ શું છે તે વિષે વિગતે ચર્ચા કરેલી. હવે ધ્યાનના અગણિત ફાયદાઓમાંથી થોડા જાણીએ.

1) એન્ટિ એજિંગ સોલ્યુશન તરીકે ધ્યાન:

વૃદ્ધ થવું કોઈને ગમતું નથી, જીવનના અનિવાર્ય ભાગ તરીકે તેને સ્વીકારી લઈએ તે અલગ વસ્તુ છે. ચિરયૌવન જાળવવાના પ્રયત્નો મનુષ્ય સદાકાળથી કરતો આવ્યો છે. ધ્યાનનો એક અતિ મહત્વનો ફાયદો એ છે કે તે શરીર અને મનની વૃદ્ધ થવાની પ્રક્રિયા ધીરી પાડે છે. આ વાત બહુ ટેક્નિકાલિટીમાં ગયા વગર થોડી વૈજ્ઞાનિક રીતે સમજીએ. શરીરના DNAનો એક ભાગ રંગસૂત્ર એટલે કે ક્રોમોઝોમ (CHROMOSOM) છે. બૂટની દોરીના છેડે જેમ ધાતુ/પ્લાસ્ટિકનો એક ભાગ આવે તેમ આ ક્રોમોઝોમના છેડા પર બીજા DNA હોય જેને ટેલોમેર (Telomere) કહેવાય. જયારે જયારે કોષો(Cells) વિભાજીત થાય ત્યારે ત્યારે આ ટેલોમેર ટૂંકા થાય. આ પ્રક્રિયા શરીરના અંગોને વૃધત્વ તરફ કાળક્રમે દોરી જાય. આ શોધ થયા બાદ વૈજ્ઞાનિકોએ ટેલોમેર ને ટૂંકા થવાની પ્રક્રિયાને ધીમી પાડવા અથવા અટકાવવા અંગે સંશોધન કર્યું જેથી વૃદ્ધત્વને પાછું ઠેલી શકાય – શરીરની અંદર અને બહાર બંને જગ્યાએ. તેમાં ખ્યાલ આવ્યો કે ‘માનસિક તણાવ’ ટેલોમેરને ટૂંકા કરવાની ઝડપ એકદમ વધારી દે છે. જો તણાવ ઘટાડી શકાય તો વૃદ્ધત્વને ઘણા સમય સુધી દૂર રાખી શકાય. એ જ પ્રયોગમાં આગળ એ પણ સાબિત થયું કે ‘માનસિક તણાવ’ ઘટાડવા માટેનો ઉત્તમોત્તમ રસ્તો ‘નિયમિત ધ્યાન’ છે.

2) તણાવમુક્તિ માટે ‘ધ્યાન’:

પહેલા મુદ્દાને થોડો વિસ્તારથી જોઈએ. ધ્યાનનો અતિ મહત્વનો ફાયદો એટલે ‘માનસિક તણાવમાંથી મુક્તિ અથવા ઘટાડો’. લગભગ બધા જાણે છે કે ધ્યાનનો આ મોટો ફાયદો છે, આધુનિક વિજ્ઞાન અને મેડિકલ સાયન્સ પણ સ્વીકારે છે, એપોલો હોસ્પિટલ, ચેન્નાઇ દ્વારા મારા એક સમયના બોસની બાયપાસ સર્જરી બાદ લખાયેલ પ્રિસ્ક્રિપશનમાં “Regular Meditaiton” લખાયેલું છેક 2007માં મેં જોયું છે, અનેક જગ્યાએ વાંચેલું છે, સાંભળેલું છે અને અનુભવેલું છે. અને જાણવા છતાં આ મહત્વ કદાચ પૂરું સમજવાનું બાકી છે.

પોતાની જાતને જ શાંતિથી પૂછવાનો સવાલ એ છે કે શું મને માનસિક તણાવ છે? શું હું આંતરિક રીતે અશાંત છું? કદાચ ગણ્યાગાંઠ્યા લોકોના અપવાદ સિવાયની વ્યક્તિઓનો જવાબ ‘હા’ હશે. વિદ્યાર્થી અવસ્થાથી જ અભ્યાસ, બાદમાં વ્યવસાય , નોકરીમાં ટાર્ગેટ્સ/બોસ/ટ્રાન્સફર/કામ કરવા માટેના લાંબા કલાકો, કૌટુંબિક વિખવાદ, અર્થોપાર્જન, સ્વાસ્થ્ય, કુદરતી આપત્તિ, કોઈ નજીકની વ્યક્તિનું મૃત્યુ, બાળકોનો અભ્યાસ, એકલવાયાપણું, નિવૃત વ્યક્તિઓને પણ સમય ક્યાં વિતાવવોથી શરુ કરીને એક પછી એક હમઉમ્ર દોસ્તોના થતા મોત – તણાવ ઉભો થવા માટેના કારણોનો કોઈ તોટો જ નથી. અને તણાવ અંતે દોરી જાય છે ડિપ્રેસન તરફ. ડિપ્રેસનના દર્દીઓ (જેમાં અનેક ડોક્ટર્સ પણ સામેલ છે) ઉભરાય રહ્યા છે તેમ કહીએ તો ખોટું નથી. અનેક લોકો ડિપ્રેસનમાં છે જેમને એ ખ્યાલ પણ નથી કે તે ડિપ્રેસનમાં ઉતરી ગયા છે. ‘ઘેર ઘેર માટીના ચૂલા’ તો નથી પરંતુ નજીકના જ ભવિષ્યમાં એ દિવસો આવતા નજરે પડે છે કે ‘ઘેર ઘેર ડિપ્રેસનના દર્દી’.

જીવનના કેટલા વર્ષ ખરાબ સ્વાસ્થ્યને કારણે બરબાદ થાય છે તે જાણવા માટે સઘન અભ્યાસ બાદ World Health Organization (WHO) દ્વારા Disability-adjusted life year (DALY) નામનો એક માપદંડ વિકસાવવામાં આવ્યો છે. એ મુજબ 15 થી 44 ના વય જૂથ માટે ડિપ્રેસન DALYનાં કારણોમાં ઉપરથી બીજા નંબરે છે અને 2020 સુધીમાં તમામ વયજૂથ માટે આ જ પ્રમાણે બીજે ક્રમે હશે.

‘ધ્યાન’ માનસિક તણાવ સામેનો કે ડિપ્રેસન સામેનો વીમો છે તેમ કહીએ તો જરા પણ અતિશયોક્તિ નથી.

3) ‘ધ્યાન’ શરીરની ઓક્સિજનની જરૂરિયાત ઓછી કરે છે:

અનેક પ્રયોગો બાદ વૈજ્ઞાનિકોએ તારણ કાઢ્યું છે કે નિયમિત ધ્યાનથી શરીરની ઓક્સિજનની જરૂરિયાત 20% જેટલી ઓછી થઈ શકે. એ સમય જયારે આવી ગયો છે કે દિલ્હી જેવા ભારતના પાટનગરમાં પણ ઓક્સિજન બાર ખુલી ગયા છે, શુદ્ધ હવા વેચાઈ રહી છે (15 મિનિટ શુદ્ધ ઓક્સિજન માટે રૂપિયા 250), અંકલેશ્વરમાં પણ જીવવું મુશ્કેલ બની ગયું છે, અમદાવાદમાં પણ સાંજે પોલ્યૂશનના ગોટેગોટા આકાશમાં મંડરાતા હોય, આંખોને ભટકાતા હોય અને શ્વાસમાં ટકરાતા હોય ત્યારે આવનારા દિવસોમાં ઓક્સિજનની કિંમત શું હશે તે કલ્પનાનો જ વિષય છે. બહાર તો વૃક્ષારોપણ કરીએ છીએ પણ જો ધ્યાન દ્વારા આંતરિક ધ્યાન બીજનું રોપણ પણ બધા કરવા લાગે તો બેવડો ફાયદો થાય, બહાર વૃક્ષો દ્વારા ઓક્સિજન બને અને અંદરથી જરૂરિયાત ઘટી જાય.

ધ્યાનમાં ગયા બાદ હૃદયના ધબકારા ઓછા થાય છે, શ્વાસ ધીમા થઈ જાય છે, સ્નાયુઓ પર દબાણ ઓછું થાય છે અને મગજમાં ચાલતા તરંગોમાં જે બદલાવ આવે છે તેનો સીધો પ્રભાવ શરીરની ઓક્સિજનની જરૂરિયાત પર પડે, શરીરના કોષોની ઓક્સિજનની માંગણી ઘટી જાય.

4) ‘ધ્યાન’ શરીર અને મગજ માટેના અત્યંત મહત્વના અનેક હોર્મોન્સને નિયંત્રિત કરે, આવકારદાયક હોર્મોન્સની માત્રા વધારે અને કંટ્રોલમાં રાખવા જેવા હોર્મોન્સને એની મર્યાદામાં રાખે, Cut to size કરે. ટૂંકમાં નજર નાખીએ.

(A) સિરોટોનિન (હેપીનેસ હોર્મોન): બહુ જ અગત્યનું હોર્મોન. પર્યાપ્ત હોય તો ખુશી છલકે અને ઓછું થાય ત્યારે દુઃખી-દુઃખી થઈ જઈએ. આપણો મૂડ એ જ સુધારે કે બગાડે. વૈજ્ઞાનિકો પણ તેને “happiness neurotransmitter” કહે. બહુ ઘટી જાય તો સાઈક્રિયાટ્રીસ્ટને ત્યાં ડિપ્રેસન માટે વ્યક્તિને દાખલ કરવી પડે. ‘ધ્યાન’ આ ‘ફીલ ગુડ’ કેમિકલનું વધારે માત્રામાં ઉત્પાદન કરાવે, મનુષ્યને વધુ આનંદિત રાખે.

(B) કોર્ટીઝોલ (Stress Hormone) : જેટલું ઓછું તેટલું સારું. જયારે માનસિક તણાવમાં હોઈએ ત્યારે શરીર આ કેમિકલ પ્રચૂર માત્રામાં ઉત્પાદિત કરે. એડ્રેનેલાઈન પણ સાથે-સાથે બનાવે. લાંબા ગાળે આ બંને કેમિકલનું કોકટેઇલ બધા પ્રકારના ડોક્ટર્સ પાસે દોડાવે. વૈજ્ઞાનિકોએ શોધી કાઢ્યું છે કે ‘નિયમિત ધ્યાન” આ બંનેને મર્યાદામાં રાખે. ન્યુજર્સીની રૂટઝર યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિકોના પ્રયોગોમાં એ તારણ નીકળ્યા કે નિયમિત ધ્યાન કરનાર વ્યક્તિઓમાં કોર્ટીઝોલનું ઉત્પાદન 50% જેટલું ઓછું હોય.

(C) DHEA હોર્મોન: આ હોર્મોનને દીર્ઘાયુષ્ય હોર્મોન એટલે કે Longevity Molecule કહી શકાય. વર્ષોવર્ષ આ હોર્મોનનો સ્ત્રાવ ઘટે, વૃધત્તવના લક્ષણો દેખાય, રોગ થોડા નજીક આવે. સાચી ઉંમર વર્ષોમાં નહિ પરંતુ DHEA લેવલ કેટલું છે તેના પરથી માનસિક ઉંમર દ્વારા હવે નક્કી કરવામાં આવે છે. જેટલું આ લેવલ ઓછું તેટલું પુષ્પક વિમાનનું તેડું વહેલું આવશે તેમ સમજવાનું.

અમેરિકન બોર્ડ ઓફ એન્ટી-એજિંગ મેડિસિનના એક વખતના પ્રમુખ ડો. વિન્સેન્ટ ગિઆમપાપા દ્વારા આ વિષયમાં પ્રચૂર સંધોધન થયા છે, પરિણામ આશ્ચ્રર્યજનક છે. નિયમિત ધ્યાન કરતી વ્યક્તિઓના શરીરમાં અન્ય વ્યક્તિઓ કરતાં 43.77% જેટલું વધારે DHEA લેવલ જોવા મળ્યું.

(D) GABA (gamma aminobutyric acid): આ છે ‘શાંતિ’ હોર્મોન: બહુ જ અગત્યનું હોર્મોન. કોઈને કોઈ પણ પ્રકારનું વ્યસન હોય, ચાહે તે દારૂનું હોય, ડ્રગનું હોય, તમાકુનું હોય, કેફીનનું હોય કે અન્ય કોઈ પણ – સમજી લેવાનું કે GABA ક્યાંક ઓછું પડે છે. ઓછું હોય ત્યારે બીજા ઘણા પ્રશ્નો પણ હોઈ શકે, જેમ કે ચિંતાતુર સ્વભાવ, નર્વસનેસ, ઊંઘમાં ધાંધિયા અને બીજું ઘણું બધું.

બોસ્ટન યુનિવર્સિટીમાં થયેલા અભ્યાસ બતાવે છે કે ધ્યાન કરવાથી થોડા જ દિવસમાં આ હોર્મોનનું લેવલ 27% જેટલું વધી ગયું. એડિક્શનમાંથી, ચિંતામાંથી બહાર આવીએ તો સીધો મતલબ છે કે વધુ ક્ષમતાથી કોઈ પણ કાર્ય કરી શકીએ.

આ સિવાયના હોર્મોન્સ પર પણ ધ્યાનની સકારાત્મક અસરો છે અને ધ્યાનના બીજા ફાયદાઓની તો હારમાળા છે જે સમાજના દરેક વર્ગને, દરેક વયની વ્યક્તિઓને લાગુ પડે છે, દરેક મુદ્દાઓનો લેખમાળામાં ધીરે-ધીરે સમાવેશ કરીશું. એ પહેલાં, ધ્યાનની ટૂંકા સમયમાં પણ થતી અસર સમજવા માટે વિસ્મય ગ્રુપના એક મેમ્બરના શબ્દો અહીં ક્વોટ કરું છું જેમને હમણાં જ 21 દિવસ સુધી નિયમિત ધ્યાન કર્યું અને ફરી તે જ ક્રમ મુજબ રીવીઝન પણ કરી રહ્યા છે.

“મારો 21 દિવસ ધ્યાનનો અનુભવ બેહદ સુખદ રહ્યો. ધ્યાન દરમ્યાન મારુ મન શાંત થઈ જતું હતું. છેલ્લા દિવસનો અનુભવ તો એકદમ અદ્ભૂત છે. ધ્યાનમાં મને એકદમ અસહ્ય પ્રકાશપૂંજના દર્શન થયા અને હું એકદમ ઊંડો ઊંડો જવા માંડ્યો. પછી મને એમ લાગ્યું કે મને કઈં થઈ જશે. તેથી અનુભવ સુખદ હોવા છતાં મારી આંખ ખુલી ગઈ.”

આજે અહીં વિરામ લઈએ. હવેના લેખમાં અમુક હોર્મોન્સ પરની અસર (જેની ચર્ચા બાકી રહી ગઈ છે) જોઈશું. લેખ 22માં ચર્ચા કરેલી તે સિવાયની થોડી બીજી ભ્રામક માન્યતાઓ વિષે પણ વાત કરીશું.

ક્રમશ:

જિતેન્દ્ર પટવારી

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , , | Leave a comment

ઓરા, કુંડલિની, નાડી, ચક્રો (૩) – જિતેદ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી
http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/
(jitpatwari@rediffmail.com)
Cell:7984581614

©️આ લખાણ લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

આ પહેલાના લેખોમાં આપણે એ નજર નાખી કે Metaphysics માં શાનો સમાવેશ થાય છે, ઓરા શાને કહેવાય, તેના ફોટોઝ કઈ રીતે લઈ શકાય, તેનો ઉપયોગ શું થાય, જીવંત તથા નિર્જીવ તેમ તમામનો ઓરા હોય, કુંડલિની શું છે, આપણે તે ઊર્જાનો આંશિક ઉપયોગ જ કરી શકીએ છીએ, ઈડા, પિંગળા, સુષુમ્ણા નાડીઓ એમ મુખ્ય ત્રણ નાડીઓ* વિગેરે. એ પણ આપણે જોઈ ગયા કે દરેક વસ્તુ મૂળભૂત રીતે તો એનર્જી જ છે.

હવે શરુ કરીએ ચક્રયાત્રા. કોઈ પણ પ્રકારની આધ્યાત્મિક સાધના જાણતાં કે અજાણતાં થતી ચક્રયાત્રા જ છે. આપણે આ પહેલાં જોયું કે ત્રણ મુખ્ય નાડીઓ છે અને ગૌણ નાડીઓ અનેક છે જેના દ્વારા શરીરમાં ઊર્જાવહનની પ્રક્રિયા થાય છે. આ નાડીઓ અનેક જગ્યાએ એક બીજીને મળે છે, ક્રોસ કરે છે. રેલ્વેમાં જયારે ઘણી બધી ગાડીઓની લાઇન્સ કોઈ એક સ્ટેશન પર મળે ત્યારે જેમ તેને જંક્શન કહીએ છીએ તેમ ચક્રોને નાડીઓના જંક્શન સાથે સરખાવી શકાય. આ એવા ઊર્જા કેન્દ્ર છે કે જે સંપૂર્ણ ઊર્જાનું નિયમન કરે છે, શરીરના જુદા જુદા ભાગ સુધી પહોંચાડે છે, ઇમ્યુન સિસ્ટમ પૂર્ણ રીતે એમના પર આધારિત છે. કરોડરાજુના સૌથી નીચેના છેડાથી શરુ કરીને માથાંના તાળવાં સુધીમાં આ ચક્રો ગોઠવાયેલાં છે. સૌથી નીચે મૂલાધાર, ત્યાર બાદ સ્વાધિષ્ઠાન, નાભિ, અનાહત, વિશુદ્ધિ, આજ્ઞા અને સૌથી ઉપર સહસ્ત્રાધાર ચક્ર આવેલ છે આ સાથેનું ચિત્ર દરેક ચક્રનું નામ અને સ્થાન બતાવે છે.

જેમ મુખ્ય નાડી ત્રણ છે અને ગૌણ નાડી અનેક છે તેમ મુખ્ય ચક્ર સાત છે અને ગૌણ ચક્ર અનેક છે. એક્યુપ્રેસર અને એક્યુપંકચર ના બધા પોઈન્ટ્સ પણ આમ તો ગૌણ ચક્ર જ છે. આધુનિક ચિકિત્સા વિજ્ઞાનની આંખોથી જોઈએ તો આ બધાં જ ચક્રોને શરીરની અલગ-અલગ ગ્રંથિઓ ( glands ) સાથે સાંકળી શકાય. વિવિધ ચક્રોના વિવિધ ગ્રંથિઓ સાથેના સંબંધ આપણે ભવિષ્યમાં જયારે દરેક ચક્ર વિષે વિસ્તૃત ચર્ચા કરીશું ત્યારે જોઈશું. નાડીઓ ઊર્જાવહન પદ્ધતિ – ટ્રાન્સપોર્ટેશન સિસ્ટમ છે જયારે ચક્રો ઊર્જાકેન્દ્રો – એનર્જી સ્ટેશન્સ છે. ચક્રો તે એવા ટ્રાન્સફોર્મર્સ છે કે જે ઊંચી ફ્રીક્વન્સીની બ્રહ્માંડમાંથી મેળવેલ ઊર્જા પર એવી પ્રક્રિયા કરે છે કે જે શરીરમાં કેમિકલ, હોર્મોનલ અને સેલ્યુલર બદલાવ લાવે છે.

ચક્રોનું કાર્ય છે કે બ્રહ્માંડમાંથી ઊર્જા ગ્રહણ કરવી અને રોજબરોજ જુદાં જુદાં કારણોસર (ખાસ કરીને તો આપણા વિચારો દ્વારા) શરીરમાં જન્મતી દૂષિત ઊર્જાને બહાર ફેંકવી. કોઈ પણ પ્રકારની મેમરીનું જેમ ન્યુરૉન્સમાં ઓટોમેટિક કોડિંગ થઈ જાય છે તેમ તેની ઊર્જાનું કોડિંગ – એનર્જેટિક કોડિંગ ચક્રોમાં થઈ જાય છે. દરેક વિચારોની અસર ચક્રો પર છે કારણ કે દરેક વિચારની પણ એક ઊર્જા છે. આ પરથી સમજાશે કે જયારે ભય, ગુસ્સો, ચિંતા, અદેખાઈ, ઉદાસી, હતાશા, અપરાધભાવ-ગિલ્ટ કે આવા કોઈ પણ નકારાત્મક વિચારોનો હુમલો થાય ત્યારે મનુષ્યને કેમ કોઈ શારીરિક શ્રમ વગર પણ અતિશય થાક લાગે છે. ‘ચિંતા ચિતા સમાન’ જેવી કહેવાતો અને આપણા અનુભવો આ વાતની પુષ્ટિ કરશે.

ચક્રો શરીર ફરતું ઢાલનું કાર્ય કરે છે અને બધા ઘા પોતા પર જીલી લે છે. જયારે તે નબળા પડે ત્યારે જ શરીર પર રોગોનું આક્રમણ થાય. નબળા ક્યારે પડે? જયારે વૈચારિક કચરો વધુ ભરાતો જાય ત્યારે એક તબક્કે તેમનું કાર્ય (નવી ઊર્જા ગ્રહણ કરવી અને દૂષિત ઊર્જા બહાર ફેંકવી) અવરોધાય – જેમ રસોડાની ખાળમાં કચરો ભરાય અને પાણીનો પ્રવાહ અવરોધાય. એક ખાસ વાત. ઘણી વખત બાળકોના ચક્રો પણ દૂષિત હોઈ શકે છે. કારણ એ છે કે ગર્ભાધાન સમયે અને ત્યાર બાદમાં માતાના વિચારોથી તેના ચક્રો દૂષિત થયા હોય છે. સગર્ભાવસ્થા દરમ્યાન સારું વાંચન અને વિચારો કરવા માટે જે વિશેષ ભાર મુકાય છે તેની પાછળનો તર્ક હવે સમજી શકાશે.

એક રસપ્રદ વાત અહીં એ છે કે જેમ શરીરનાં સાત ચક્રો છે તેમ ઘરનાં, કોઈ પણ સ્થળના અને દુનિયાના પણ સાત ચક્રો છે. જેમ અક્ષાંશ અને રેખાંશ છે તેમ ઊર્જા આધારિત ‘લે લાઇન્સ’ – ley લાઇન્સ થિયરી છે. આ લે લાઇન્સ જ્યાંથી વધુ માત્રામાં પસાર થાય છે ત્યાં ઊર્જા અત્યાધિક છે અને તેના પરથી પૃથ્વીનાં સાત ચક્રો માનવાંમાં આવે છે. પહેલાં બે ચક્રો અમેરિકામાં , ત્રીજું ચક્ર ઑસ્ટ્રેલિયામાં, ચોથું ઇંગ્લેન્ડમાં, પાંચમું ઈજીપ્તમાં, છઠ્ઠું પશ્ચિમ યુરોપમાં ( આ ચક્રનું સ્થાન બદલતું રહે છે ને માટે તેના હાલનાં સ્થાન વિષે થોડા મતમતાંતરો છે) અને સૌથી ઉપરનું માઉન્ટ કૈલાશ પર માનવામાં આવે છે. સાથેના ચિત્રમાં આ ચક્રોના ચોક્કસ સ્થળ દર્શાવેલ છે.

દૂષિત ચક્રોને શુદ્ધ કરવા માટેની વિવિધ રીતો છે. ધ્યાન આ માટેની સર્વોત્તમ રીત છે. અને ધ્યાનના તો અગણિત બીજા ફાયદાઓ પણ છે. . એ સિવાયની પણ ઘણી રીત છે. અમુક પ્રકારના વિચાર મનમાં જાગૃત રીતે આરોપવા ( Affirmations ), સંગિત, મસાજ, કલર થેરાપી, યોગાસન, અમુક પ્રકારના તેલ, સાઉન્ડ થેરાપી, ક્રિસ્ટલ્સ, હિપ્નોસીસ વિગેરે દ્વારા અલગ અલગ ચક્રોને એનર્જી આપી શકાય છે, ઘણી બધી એનર્જી હીલિંગ પદ્ધતિઓ પણ છે જેમ કે રેકી, પ્રાણિક હીલિંગ વિગેરે. અત્યારે તો એનર્જી મેડિસિન અથવા તો વાઈબ્રેશનલ મેડિસિન તરીકે ઓળખાતી ચિકિત્સાની એક અત્યંત વિશાળ શાખા અથવા વિચારધારા પ્રચલિત થઈ ગઈ છે. ખરેખર તો કોસ્મિક એનર્જી અંગે વિશ્વભરમાં ઘણી જાગૃતિ આવી ગઈ છે અને અમેરિકાની હોસ્પિટલ્સમાં એવા પેઈન્ટિંગ્સ રાખેલા જોવા મળે છે કે જેમાંથી વિશિષ્ટ ચક્રો પર ઊર્જા પ્રવાહિત થતી હોય. એક અત્યંત પ્રખ્યાત આર્ટિસ્ટ ફ્લોરિડાના જેકલીન રીપ્સ્ટેઇન છે જેમના આર્ટમાંથી કેટલા હર્ટઝની ઊર્જા નીકળે છે તે વિશ્વના પ્રખ્યાત વૈજ્ઞાનિકોએ પ્રમાણિત કરેલું છે. તેઓ ‘ઇન્વિઝિબલ આર્ટ’ એટલે કે “અદ્રશ્ય કળા”ની વૈશ્વિક પેટન્ટ ધરાવે છે, યુનાઇટેડ નેશન્સના શાંતિ દૂત (એન્વોય ફોર પીસ થ્રુ આર્ટ) છે અને તેમના ૪૦૦થી વધુ અંતરરાષ્ટ્રીય શૉ થઇ ચૂકેલા છે. તેમના આર્ટની વિશેષતા એ છે કે અજવાળામાં એ જુદાં દેખાય અને જુદાં હર્ટઝની ઊર્જા આપે, અંધારામાં જુદાં દેખાય અને જુદાં જ હર્ટઝની ઊર્જા આપે અને UV લાઈટ માં તદ્દન અલગ જ દેખાય અને જુદાં હર્ટઝની એનર્જી આપે. તેમનાં એક અતિ પ્રખ્યાત આર્ટ ‘Eternal Love’ આ સાથે રાખેલ છે. (જેકલીન મારા નજીકના મિત્ર છે, ભારતમાં મારા મહેમાન પણ બની ચુક્યા છે અને આ અંગે ઘણી અત્યંત રસપ્રદ માહિતિ મને તેમના તરફથી જ આમને-સામને બેસીને મળેલી છે, અહીં ફક્ત પ્રાથમિક માહિતી આપેલ છે). તેમની અત્યંત રસપ્રદ સાઈટ jacquelineripstein com લોકોને આ વિષયમાં વધુ રસ હોય તે જોઈ શકે છે.

ઊર્જા અંગે જાગૃતિ એ વાત દ્વારા સમજી શકાશે કે અમેરિકા, ઇંગ્લેન્ડ વિગેરે દેશોમાં પોલિસ ડીપાર્ટમેન્ટ સાઇકિક ડિટેકટિવ’ની મદદ લે છે અને ગુનાઓ શોધવામાં તેમનો ઉપયોગ કરે છે. (એક વાત અહીં કહેવાનું મન થાય છે કે ઘણા લોકો એમ સમજે છે કે ‘સાઇકિક’ એટલે થોડો/થોડી ઘનચક્કર. ખરેખર એમ નથી પણ ‘સાઇકિક’ એટલે જેની ESP એટલે કે એક્સટ્રા સેન્સરી પર્સેપ્શન એટલે કે છઠ્ઠી ઇન્દ્રિય વધુ કાર્યરત હોય.) બાર્બરા મેક નામની મારી એક ફેસ બુક ફ્રેન્ડની મદદ જુદા જુદા દેશોની પોલીસે અનેક વાર લઇ ચુકી છે. જયારે પોલિસ કોઈ ગુનો ઉકેલી ના શકે ત્યારે તે બાર્બરાની કે આવા કોઈ બીજા ડિટેકટિવની મદદ લે છે. દરેક સ્થળની, દરેક ઘટનાની, દરેક વ્યક્તિની ઊર્જા હોય છે જેની સાથે આવા ડિટેકટિવ ધ્યાનની એક અવસ્થામાં જઈ કનેક્ટ થાય અને ત્યાર બાદ તેમને જે દેખાય તે પોલિસને જણાવે અને તેને આધારે પોલિસ ગુનો ઉકેલે. વેબ સાઈટ barbaramackey.કોમ પરથી બાર્બરા વિષે વિષે વધુ માહિતી મળી શકશે.

હવે પછીથી આપણે વિસ્તૃત ચર્ચા દરેક ચક્ર અને તેની ઊર્જા વિષે કરવાના છીએ ત્યારે ઉપરોક્ત બે સંદર્ભ કદાચ આપણને એ સમજવામાં વધુ પ્રોત્સાહિત કરશે કે બ્રહ્માંડની ઊર્જા જો આપણે વધુ માત્રામાં ગ્રહણ કરી શકીએ તો આપણી ક્ષમતા કેટલી હદે વધારી શકીએ.

દરેક ચક્રોની વિસ્તૃત યાત્રાએ હવેના લેખોમાં જઈશુ


(આ પોસ્ટ કોપી રાઈટ  આરક્ષિત હોવાથી તેના લખાણ માં કોઈ ફેરફાર ન કરવો)

[70 ગ્રુપ, 16000 જેટલા વાચકો નિજાનંદ અને માત્ર માતૃભાષાના પ્રસાર-પ્રચાર માટે ધબકતું, મારુ Limited 10 ✉  પોસ્ટ, મારી પોકેટ 📚 લાઈબ્રેરી]

જોડાઓ, અમારી સાથે
વોટ્સએપ: 07041143511
ટેલિગ્રામ:
https://t.me/limited10post

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , , , , | Leave a comment

ઓરા, કુંડલિની, નાડી, ચક્રો (૨) – જિતેદ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી
http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/
(jitpatwari@rediffmail.com)
Cell:7984581614

©️આ લખાણ લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

અત્યાર સુધીમાં આપણે એ સમજવાનો પ્રયત્ન કર્યો કે Metaphysics માં શાનો સમાવેશ થાય છે, ઓરા શાને કહેવાય, તેના ફોટોઝ કઈ રીતે લઈ શકાય, તેનો ઉપયોગ શું થાય, જીવંત તથા નિર્જીવ તેમ તમામ વસ્તુઓનો ઓરા હોય, કુંડલિની શું છે, આપણે તે ઊર્જાનો આંશિક ઉપયોગ જ કરી શકીએ છીએ વિગેરે.

હવે નાડી વિષે થોડી વાત કરીએ.

થોડી વાર માટે આંખ બંધ કરો અને કોઈ એવો વિચાર મનમાં લાવો કે જે કોઈ પણ પ્રકારની લાગણીઓના ધસમસતા પૂરને સાથે જ લઈ આવે. થોડું ધ્યાન આપીને જુઓ કે શરીરમાં ઊર્જાનો પ્રવાહ કઈ રીતે ફરી રહ્યો છે. ધીરે ધીરે ખ્યાલ આવશે કે ઊર્જાનો પ્રવાહ શરીરમાં ક્યાં ફરી રહ્યો છે. આધુનિક વિજ્ઞાન નર્વસ સિસ્ટમના ફેરફારો સાથે આ વસ્તુની સમજણ આપશે. પરંતુ આપણા ઋષિ-મુનિઓએ આ જ ઘટનાને પ્રાણશરીરમાં આવેલ એક બીજા જ પ્રકારના ઊર્જાતંત્ર એટલે કે એનર્જી નેટવર્ક દ્વારા સમજાવેલ છે. જેમ વીજળી, રેડિયો કે લેસરના તરંગો અદ્ષ્ય હોવા છતાં તેનું અસ્તિત્વ છે અને વહેતા રહે છે તેમ પ્રાણશક્તિનો પ્રવાહ યોગશાસ્ત્રમાં દર્શાવેલ નાડીઓ દ્વારા વહેતો રહે છે. આ નાડીઓ નર્વસ સિસ્ટમથી જૂદી છે કારણકે નર્વસ સિસ્ટમ સ્થૂળ શરીરમાં છે જયારે આ નાડીઓ પ્રાણશરીરમાં છે. એક અત્યંત વિશાળ, જટીલ અને પ્રકૃતિ જ ગોઠવી શકે તેવા વ્યવસ્થિત નાડીઓના નેટવર્ક દ્વારા ઊર્જાનો પ્રવાહ શરીરના દરેક ભાગમાં અને દરેક સેલમાં આપણી જાણ બહાર પહોંચતો રહે છે અને તે ભગીરથ કાર્ય ઉઠાવે છે આ નાડીઓ.

મુખ્ય નાડીઓ ત્રણ છે ગૌણ નાડીઓ અનેક છે, એક માન્યતા એવી છે કે ૭૨,000 નાડી છે તો એક માન્યતા એવી પણ છે કે ૭૨,૦૦,૦૦૦ નાડી છે. આ મતમતાંતરને બાજુએ મૂકીને જોઈએ તો મુખ્ય નાડીઓ ત્રણ છે તેના વિષે કોઈ વિવાદ નથી. બાકીની બધી નાડીઓ આ ત્રણ નાડીઓમાંથી ફૂટેલી શાખાઓ છે એમ સમજી શકાય.

એશિયાના બીજા દેશોનાં સાહિત્યમાં પણ નાડીઓનો ઉલ્લેખ છે, હા, દેશ-દેશ મુજબ નામ જુદાં જુદાં છે. ચીનમાં હજારો વર્ષ પહેલાં પણ મેરિડીયન તરીકે ઊર્જા પ્રવાહિત કરતી નાડીઓનું જ્ઞાન હતું અને એકયુપંકચર અને એકયુપ્રેશર થેરાપી સંપૂર્ણપણે મેરિડીયન પર આધારિત છે. તે મુજબ જ જાપાનમાં યીન-યાંગ (ચિત્રમાં જોઈ શકાશે) સિદ્ધાંત પર વિકસાવેલ શિયાત્સુ નામની થેરાપી જગ-વિખ્યાત છે. યીન ઈડા નાડી અને યાન ( YANG ) તે પિંગળા નાડી જ છે.

ડાબી તરફ રહેલી નાડીને ઈડા અથવા ચંદ્રનાડી, મધ્યમાં આવેલી નાડીને સુષુમ્ણા અથવા મધ્યનાડી અને જમણી બાજુ આવેલી નાડીને પિંગલા અથવા સૂર્યનાડી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે

સુષુમ્ણા અથવા મધ્યનાડી સૌથી નીચેના ચક્ર એટલે કે મૂલાધાર ચક્રથી શરુ કરીને સૌથી ઉપરના ચક્ર એટલે કે સહસ્ત્રાધાર ચક્ર સુધી સ્થિત હોય છે જયારે બાકીની બંને નાડીઓ તેની બને બાજુ સર્પાકારે ગોઠવાયેલ છે (આ સાથેનાં ચિત્રો દ્વારા સમજી શકાશે).

ઈડા સ્ત્રૈણ – Feminine નાડી ગણવામાં આવે છે જયારે પિંગળા પુરુષપ્રધાન – Masculine નાડી ગણાય છે. અહીં સ્ત્રૈણ કે પુરુષપ્રધાન શબ્દનો ઉપયોગ લિંગ સાથે નહિ પણ સ્ત્રી-પુરુષની મૂળભૂત પ્રકૃતિ સાથે ગણવાનો છે. થોડી જૂદી રીતે સમજીએ તો દ્વૈતભાવની એટલે કે ડ્યુઆલીટીની આ વાત છે.

મોટા ભાગના લોકોને ખ્યાલ હશે કે આપણો શ્વાસ સામાન્ય રીતે એક જ નસકોરામાંથી ચાલે છે, ક્યારેક ડાબામાંથી તો ક્યારેક જમણામાંથી. ભાગ્યે જ એવું જોવા મળશે કે શ્વાસ બંને નસકોરામાંથી સાથે ચાલુ હોય. જયારે ડાબા નસકોરામાંથી શ્વાસ ચાલતો હોય ત્યારે શરીર પર ઈડા નાડીનો પ્રભાવ હોય છે અને જમણામાંથી ચાલુ હોય ત્યારે પિંગળાનો પ્રભાવ હોય છે. જો બંને નાડીમાંથી શ્વાસ ચાલુ હોય તો તે ક્ષણે વ્યક્તિ સુષુમ્ણાના પ્રભાવમાં હોય છે. સામાન્ય રીતે ધ્યાન કરતી સમયે આ સ્થિતિ આવતી હોય છે અથવા વર્ષો સુધીના ધ્યાન બાદ મોટા ભાગનો સમય કોઈ વ્યક્તિ પોતાને આ સ્થિતિમાં રાખી શકે છે.

ભૂતકાળના અતિશય વિચાર કરવાની આદત ઈડા એટલે કે ચંદ્રનાડીને દૂષિત કરે છે જયારે ભવિષ્યના અતિશય વિચાર કરવાની ટેવ પિંગળા એટલે કે સૂર્યનાડીને દૂષિત કરે છે. જયારે વ્યક્તિ વર્તમાનમાં જ રહે ત્યારે ઊર્જા સુષુમ્ણા થકી વહે છે. આપણે વાતચીતની વ્યવહારુ ભાષામાં પણ ઘણી વાર કોઈ વ્યક્તિ માટે એવો શબ્દપ્રયોગ કરીએ છીએ કે તે ‘સેન્ટર્ડ’ અથવા ‘બેલેન્સ્ડ’ છે. આનો અર્થ જ એ થયો કે તે મોટે ભાગે વર્તમાનમાં રહે છે.

ઈડાનાડીના પ્રભાવવાળા લોકો વધુ સર્જનાત્મક, કલાપ્રિય, લાગણીપ્રધાન, આંતરિક પ્રેરણાથી ચાલનારા એટલે કે Intuitive હોય છે. આવી વ્યક્તિને ઠંડી વધારે લાગે છે, પાચનતંત્ર થોડું ઓછું કાર્ય કરે છે, ડાબું નસકોરું વારે વારે બંધ થઇ જાય છે, ડિપ્રેશન પણ હોઈ શકે વિગેરે. આવા લોકોનું જમણું મગજ વધારે સક્રિય હોય છે. ભૂતકાળના વિચારોની આદતને કારણે કોઈ પણ રોગ થવાની શક્યતા કમનસીબે આવા લોકોને વધારે રહે છે કારણકે સામાન્ય મનુષ્ય સ્વભાવ છે કે જયારે ભૂતકાળને યાદ કરે ત્યારે સુખદ કરતાં દુઃખદ ઘટનાઓ વધારે યાદ આવે.

પિંગળા નાડીના લક્ષણો જોઈએ તો આ પ્રકારના લોકો સામાન્ય રીતે વધુ તાર્કિક ( Logical ), વિશ્લેષણાત્મક ( Analytical ), થોડા ઉગ્ર અને થોડા-ઘણા અહંકારી પણ હોઈ શકે. તેમને ગરમી વધારે લાગે, ગુસ્સો જલ્દી આવે, ભૂખ વધારે લાગે, શારીરિક એનર્જી વધારે હોય, ચામડી સૂકી હોય, જમણું નસકોરું ઘણી વાર બંધ થઈ જાય વિગેરે. તેમનું ડાબું મગજ વધારે સક્રિય હોય છે. આવા લોકો થોડા જક્કી પણ હોઈ શકે અને તેમની માન્યતાઓ બદલાવવાનું કામ થોડું મુશ્કેલ હોય.

દરેક વ્યક્તિમાં આ બધા જ ગુણ અલગ અલગ માત્રામાં હોય છે અને માટે જ કહેવામાં આવે છે કે દરેક વ્યક્તિમાં શિવ-શક્તિ બંનેનો વાસ છે. એક જ શરીરમાં આ બંને સમન્વય કરવો તે એક આધ્યાત્મિકતાનું ઊંચું શિખર છે. અને આ શક્ય પણ છે. અનેક સંતોમાં જો ધ્યાનથી જોઈએ તો આ બંને શક્તિઓનો સમન્વય જોવા મળશે, અનેંક પુરુષ સંતોની ઘણી ભાવભંગિમા સ્ત્રૈણ જણાશે જે બતાવે છે કે તેઓ બંને શક્તિઓનો મિલાપ કરવામાં આગળ વધી ગયા છે અને મધ્ય કે સુષુમ્ણા નાડીમાં રહી શકે છે.

જયારે વ્યક્તિ સુષુમ્ણા નાડીમાં રહે ત્યારે તે વધુ સંતુલિત અને શાંત રહે છે અને બાહ્ય સંજોગો તેને ચલિત કરી શકતા નથી. માટે આદર્શ પરિસ્થિતિ એ છે કે આપણે બહારની વસ્તુઓ પર ધ્યાન આપતાં આપતાં સાથે અંતર્મુખ પણ થઈએ અને પોતાની આંતરિક સ્થિતિનું પણ અવલોકન કરતા રહીએ જેથી ખ્યાલ આવે કે ક્યા સમયે આપણે કઈ સ્થિતિમાં રહીએ છીએ અને જો શક્ય હોય તો પોતાની જીવનશૈલીમાં ધ્યાનને પણ જોડીએ જેથી વધુ ને વધુ મધ્ય એટલે કે સુષુમ્ણા નાડીમાં રહી શકીએ એટલે કે વધુ ને વધુ સંતુલિત થતા જઈએ અને જીવનના સંજોગોને તટસ્થતાથી નિહાળી શકવાની શક્તિ કેળવી શકીએ.

ચક્રોની દુનિયામાં ચક્કર હવે પછીના લેખમાં મારીશું.


(આ પોસ્ટ કોપી રાઈટ  આરક્ષિત હોવાથી તેના લખાણ માં કોઈ ફેરફાર ન કરવો)

[70 ગ્રુપ, 16000 જેટલા વાચકો નિજાનંદ અને માત્ર માતૃભાષાના પ્રસાર-પ્રચાર માટે ધબકતું, મારુ Limited 10 ✉  પોસ્ટ, મારી પોકેટ 📚 લાઈબ્રેરી]

જોડાઓ, અમારી સાથે
વોટ્સએપ: 07041143511
ટેલિગ્રામ:
https://t.me/limited10post

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , , , , | Leave a comment

શું તમે સાઈકિક છો? (૧૧) – જિતેન્દ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી
http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/
(jitpatwari@rediffmail.com)
Cell:7984581614

©️આ લખાણ લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

લેખ ક્રમાંક 42થી શરૂ થયેલી અતીન્દ્રિય શક્તિઓની આ લેખમાળા દરમ્યાન ગત લેખમાં સાઈકોગ્રાફિ અથવા ઑટોમૅટિક રાઇટિંગ તરીકે ઓળખાતા સાઈકિક પાવર વિષે થોડી સમજણ લીધી. તેમાં આગળ વધીએ.

સાઈકોગ્રાફિ દ્વારા રચાયેલ એક અદ્વિતીય પુસ્તકનાં લખાણ દરમ્યાનની ઘટનાઓ અને પ્રિન્ટિંગ સાથે ભાગ્યજોગે હું અત્યંત નજીકથી સંકળાયેલ છું. વિષયને વધુ ગહેરાઈથી સમજવા માટે તેની રસપ્રદ વાત કરીએ. જયારે આ પુસ્તક લખાવાનું હતું ત્યારે તે પુસ્તકની લેખિકા અને મારી મિત્ર જેકલીન રીપ્સ્ટેઇનનાં ગળામાં અચાનક તકલીફ શરૂ થઈ. ધીરે-ધીરે તેનો અવાજ તદ્દન બંધ થઈ ગયો. એક્સપર્ટ ડોક્ટર્સ કંઈ કરી શક્યા નહિ. તે દરમ્યાન આ પુસ્તક લખાવાનું ચાલુ થયું. બોલવાનું બંધ હતું તેથી સંપૂર્ણ ધ્યાન આ રચના પર જ હતું. પુસ્તક પૂર્ણ થયું ત્યાર બાદ કુદરતી રીતે જ અવાજ ફરીથી પહેલાં જેવો જ થઈ ગયો, જાણે કુદરતનો નિર્દેશ હતો કે આ કાર્ય દરમ્યાન તેણે સંપૂર્ણ ધ્યાન લખાણ પર જ આપવાનું છે. જેકલીનને બહુ નજીકથી જાણતો હોવાથી પુસ્તક વાંચતી વખતે અનેક જગ્યાએ ખ્યાલ આવે છે કે અમુક લખાણ જેકલીનનું હોઈ શકે નહિ, તે દૈવી અવતરણ છે. એક જુદી જ ચેતનાના સ્તર પરથી પુસ્તક લખાયું છે. પુસ્તકનું નામ છે ‘The Art of Healing Art’. મારા એક કલાપ્રેમી મિત્ર-કમ-કલીગની લાગણીઓ તે પુસ્તકમાં જેકલીન દ્વારા દોરાયેલ પેઈન્ટિંગ્સ જોઈને એ રીતે બહાર આવેલી કે ભાવાવેશમાં તેમની આંખો અશ્રુભીની થઈ ગયેલી. પુસ્તકનું નામ સાર્થક થયું તેમ કહી શકાય કારણ કે ‘રડવું’ તે પણ હીલિંગનો હિસ્સો છે.

સાઈકોગ્રાફિ શક્તિ કોઈ વ્યક્તિમાં સ્વાભાવિક રૂપથી જ હોય. અન્ય લોકો તેને વિકસાવી શકે. દરેક વ્યક્તિમાં અલગ-અલગ માત્રામાં આ પ્રકારની શક્તિઓ તો હોય જ છે. દરેક વ્યક્તિ એક જ આકાશ નીચે, એક જ સૂર્યની ઊર્જા અને એક જ ચંદ્રની શીતળતા લઈ જીવે છે. માટે મજબૂત ઈરાદો, યોગ્ય દિશાના પ્રયત્નો અને થોડી ધીરજનો ત્રિવેણી સંગમ હોય તો બધું શક્ય છે.

સાઈકોગ્રાફિનાં પ્રાપ્તિસ્થાન બે હોઈ શકે.

1) કોઈ એવી શક્તિઓ/આત્માઓ કે જે પૃથ્વીલોક પર કોઈ સંદેશ આપવા માંગતાં હોય. અનેક મહાન ગ્રંથોની/કલાકૃતિઓની રચના આ રીતે થઈ છે તેમ માનવામાં આવે છે. મનુષ્ય પાસે અગણિત વિષયનું ઊંડું જ્ઞાન કુદરત તરફથી આવતું જ રહેતું હોય છે. વિચારોની દુનિયામાં સતત ખોવાયેલ આપણે આ જ્ઞાન પર ધ્યાન આપી શકતા નથી. ચેતનાના રોજબરોજના સામાન્ય સ્તરથી આ જ્ઞાન સુધી પહોંચવું અશક્ય છે. જયારે મનુષ્ય સ્વાભાવિક રીતે અથવા થોડા પ્રયત્નો બાદ એ સ્તર સુધી પહોંચે ત્યારે બ્રહ્માંડનાં આંદોલનોનું તેને અર્થઘટન થઈ જાય છે, મળે છે જ્ઞાનનો અપ્રતિમ ખજાનો, જન્મ લે છે સાઈકોગ્રાફિ.

2) હવે વધુ અને વધુ લોકો અર્ધજાગૃત મનની શક્તિઓ વિષે સમજણ કેળવતા થયા છે. મનુષ્યનું જાગૃત મન તો 10% કાર્ય જ કરે છે. ખરેખર તો તે અર્ધજાગૃત મનનું ગુલામ છે જ્યાં માહિતીના, અનુભવના, યાદોના, માન્યતાઓના, વિવિધ જગ્યાએથી મેળવેલ જ્ઞાનના ભંડાર ભર્યા છે; જે કંઈ સાંભળ્યું છે, જોયું છે તે તમામની પ્રિન્ટ છે. અનેક સમયે સાઈકોગ્રાફિનો ઉદ્ભવ અહીંથી પણ થઈ શકે. સાઈકોગ્રાફિ ઇરાદાપૂર્વક વિકસાવવી હોય ત્યારે અહીં ભરેલી માહિતીઓનો અગાધ સાગર ઘણું કાર્ય કરાવી શકે. આ થયું સાઈકોગ્રાફિનું બીજું ઉદ્ભવ સ્થાન.

કોઈ પણ કાર્ય કરીએ ત્યારે એ વિચાર તો આવે કે તે કાર્યને કારણે ફાયદો શું થાય? જયારે પ્રયત્નપૂર્વક સાઈકોગ્રાફિ વિકસાવવાની વાત કરીએ, સમય આપીએ, મહેનત કરીએ, પરિણામ માટે ધીરજ રાખીએ તો તે બધું કરતાં પહેલાં સાઈકોગ્રાફિના ફાયદા તો સમજવા જોઈએ. ફાયદાઓ અનેક છે. એક નજર નાખીએ.

1) બ્રહ્માંડમાંથી અનેક સંદેશ સદૈવ વહેતા હોય છે. મોટા ભાગના લોકો પોતાના વિચારોમાં (દિવસના આશરે 60,000) એટલા ગૂંચવાયેલ હોય છે કે આ સંદેશની ફ્રીક્વન્સી પકડી શકતા નથી. સંદેશ મળી જાય તો પણ તેની પર સંદેહ કરે છે. જયારે સાઈકોગ્રાફિ માટે ખાસ પ્રયત્ન કરીએ ત્યારે આવા સંદેશ આંતરી શકવાની શક્યતા વધુ રહે છે. આ સંદેશ ચેતવણી હોઈ શકે, વ્યક્તિની આધ્યાત્મિક અથવા સર્વાંગી ઉન્નતિ માટે હોઈ શકે કે જનસામાન્યના ભલા માટે હોઈ શકે. જયારે વ્યક્તિ કોશિશ કરે અને સંદેશ આવે તો પણ શરૂઆતમાં તો કહેવાતી બુદ્ધિ અથવા ઈગો તેને માનવાનો ઇન્કાર કરી દે. ખરેખર તો આ જ સમય છે સ્વનિરીક્ષણનો.

2) હીલિંગ મોડાલીટી:

દરેક રોગ આખરે તો સાઈકોસોમેટિક છે તે આધુનિક વિજ્ઞાને પણ સ્વીકારી લીધું છે. દરેક લાગણીઓની શરીર પર અસર છે. નકારાત્મક લાગણીઓ લાંબો સમય મનમાં ધરબાયેલી રહે ત્યારે અંદર જ ધમાચકડી બોલાવી શરીરના અંગોને તકલીફ આપે છે, વિવિધ રોગના સ્વરૂપે બહાર આવે છે. સાઈકોગ્રાફિની પ્રેક્ટિસ દરમ્યાન નોંધાયેલા દાખલાઓ છે કે જેમાં મનના ઊંડા પટારામાં મૂકેલી લાગણીઓ અલાઉદ્દીનના જિનની માફક બહાર આવે, વ્યક્તિને સમજણ પણ ન પડે કે તે શા માટે રડે છે અને છતાં તે અનહદ રડે અને અંતમાં રોગ ભાગી જાય.

ભારતીય નેવીમાં ૩૦ વર્ષ સુધી ડોક્ટર તરીકે સેવી આપી ચૂકેલા એક ડો. ઉર્વશી ટંડન છે. તેમના દર્દીઓની સારવાર વખતે તે સાઈકોગ્રાફિ દ્વારા માર્ગદર્શન મેળવે છે. તેમના દ્વારા eShe મેગેઝીનમાં લખાયેલો લેખ https://issuu.com/eshemagazine/docs/eshe_mar_2018 (Page 44)પર વાંચી શકશો.

3) લેખકો અથવા તો લેખક બનવાની અભિલાષા ધરાવતા લોકો માટે તો આ વરદાન છે. લેખન એક સર્જનત્મક પ્રક્રિયા છે – નવલકથા, લેખ, કવિતા, નાટકની સ્ક્રિપ્ટ કે કંઈ પણ. ઘણા લોકો એવા હોઈ શકે કે જેમને લેખનકાર્ય કરવાની ઇચ્છા હોય પરંતુ કઈ રીતે લખવું તે વિષે અસમંજસમાં હોય. સાઈકોગ્રાફિ અહીં મદદે આવશે. શાંતિથી બેસી ફક્ત પોતાના આધ્યાત્મિક પથદર્શકો અને કુદરતની શક્તિને પ્રાર્થના કરવાની રહેશે અને બની શકે કે લખાણ ચાલુ થઈ જાય. ડાબા મગજની તાર્કિક શક્તિઓની જરૂર આ માટે નહિ પડે.

4) જીવનના કોઈ પણ ક્ષેત્રમાં આ શક્તિ કામ આવશે. દરેક વ્યક્તિને ભય, શંકા, વિશ્વાસનો અભાવ, ‘લોકો શું કહેશે’ તેવો ભાવ વિગેરે વિવિધ માનસિક અવરોધો હોય કે જે તેને નવા અને સર્જનાત્મક વિચારો તરફ લઈ જતા રોકે, પરિણામે વિકાસ અવરોધાય. સાઈકોગ્રાફિની પ્રેક્ટિસ દરમ્યાન જેવું મગજ ખાલી કરી કુદરતને અને આધ્યાત્મિક પથદર્શકોને સાંભળવાની કોશિશ કરીએ કે કંઈ નવા વિચારો આવી શકે જે વ્યવસાયમાં, કૌટુમ્બિક સમસ્યાઓમાં, સર્જનકાર્યમાં કે સ્વવિકાસમાં અત્યંત સહાયક નીવડી શકે.

5) બ્રહ્માંડમાં અનેક પ્રકારનું જ્ઞાન પથરાયેલું પડ્યું છે. સમાજના તજજ્ઞોના અને અન્યોના વિચારોના પ્રવાહ તો ખરા જ, સાથે-સાથે જેમણે દેહ છોડી દીધો હોય તેવા મહાત્માઓ, વિદ્વાનો, વૈજ્ઞાનિકોની ચેતના પણ તેમાં ભળેલી હોય. આ સામૂહિક ચેતના – કલેક્ટિવ કોન્સીયસનેસનો લાભ સાઈકોગ્રાફિ દ્વારા મળી શકે.

અંતમાં, વર્ષ 2001 દરમ્યાન મેં ‘રેકી – એક અધ્યયન’ નામનો એક થીસીસ લખેલો છે. જે સંજોગોમાં અને જે પ્રમાણે તે લખાયો તે જોઈને મારું માનવું છે કે તે પણ ‘સાઈકોગ્રાફિ’ હતી. લખવાનું મારું કોઈ આયોજન હતું નહિ. અચાનક તાવ આવ્યો, થર્મોમીટરનો પારો 101/102 વચ્ચે પહોંચતો હતો. માટે હું ઑફિસે જવાને બદલે રજા પર રહ્યો. વિચાર ઉદ્ભવ્યો કે ઘરમાં છું તો ‘રેકી’ વિષે લખું. તે વર્ષોમાં રેકી વિષે ગુજરાતીમાં વિગતવાર અને વ્યવસ્થિત ઉપલબ્ધ ન હતું. રેકીના સિમ્બોલ્સ પણ મોટા ભાગે ભાગે સિક્રેટ રખાતા. કોઈ શક્તિ મને ઢંઢોળતી હોય તેમ આરામ કરવાને બદલે સ્ટેશનરીની દુકાને પહોંચ્યો, એક રજિસ્ટર અને સારી પેન ખરીદ્યાં. ઘરે આવી લખવાનું ચાલુ કર્યું. 1978 બાદ કદી ગુજરાતી લખ્યું ન હતું. શંકા હતી કે ગુજરાતી હસ્તાક્ષર પણ હવે તો કોને ખબર કેવા થશે, લાબું લખવું ફાવશે કે કેમ. હકીકત એ બની કે પેન કાગળ પર સડસડાટ દોડવા માંડી, કોઈ જ પ્રકારના રફ વર્ક વિના જ ફૂલ સ્કેઇપ રજિસ્ટરનાં મોટાં 61 પાનાંનો તે થીસીસ 3 દિવસમાં લખાઈ ગયો, સંપૂર્ણ લખાણમાં લગભગ કોઈ જગ્યાએ છેકછાક નથી, હસ્તાક્ષર વર્ષો પહેલાં હતા તેટલા જ સારા રહ્યા. ત્રણેય દિવસ તાવ તો હતો જ. લખાણ વિષે વિચારો એટલી પ્રચુર માત્રામાં આવતા હતા કે લખ્યું તેટલું જ બીજું તેમાં ઉમેરી શક્યો હોત. પરંતુ તાવ ઉતરતાં ફરી ઓફિસ જવાનું ચાલુ કર્યું. તે પહેલાં યોગ્ય પોઇન્ટ પર થીસીસ પૂરો કર્યો. તે થીસીસની 13.03.2001ના રોજ લખેલી પ્રસ્તાવના આ સાથે મૂકું છું જેના પરથી સંજોગોનો થોડો ખ્યાલ આવશે. સામાન્ય રીતે કોઈ લેખ લખવામાં 5/6 કલાકથી લઈને 10 કલાકનો સમય પણ જોઈએ. તેને બદલે 3 દિવસમાં પુસ્તક થઈ શકે તેટલું લાબું, વ્યવસ્થિત, હસ્તલિખિત લખાણ, કોઈ છેકછાક કે રફ વર્ક વગર, એક સામાન્યથી અલગ વિષય પર, શરીરમાં તાવ સાથે, એ ભાષામાં કે જે માતૃભાષા જરૂરથી છે પણ તેમાં પાછલાં 13 વર્ષમાં એક અક્ષર પણ પાડ્યો નથી – આ બધા સંજોગોને લક્ષ્યમાં લેતાં મારું માનવું છે કે આ ‘સાઈકોગ્રાફિ’ જ હતી.

ઑટોમૅટિક રાઇટિંગ સ્કિલ કઈ રીતે વિકસાવી શકાય, સાઈકોગ્રાફીના નિષ્ણાતો પાસેથી શું માર્ગદર્શન મેળવી શકાય, તેવું માર્ગદર્શન કોણ આપી શકે તે બધા મુદ્દા હવે પછીના લેખમાં આવરી લઈ સાઈકોગ્રાફિ વિષયની ચર્ચા પૂર્ણ કરીશું.

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , | Leave a comment

શું તમે સાઈકિક છો? (૧૦) – જિતેન્દ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી
http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/
(jitpatwari@rediffmail.com)
Cell:7984581614

©️આ લખાણ લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

આ લેખમાળા 50 હપ્તા પૂરા કરી 51મા હપ્તામાં પ્રવેશી રહી છે ત્યારે અત્યાર સુધી કરેલી ચર્ચાનું વિહંગાવલોકન કરીએ.

તબક્કો 1: લેખ ક્રમાંક 1 થી 21 – ઓરા, કુંડલિની, નાડી, ચક્રો વિગેરે

તબક્કો 2: લેખ ક્રમાંક 22 થી 41 – ધ્યાન અંગે વિસ્તૃત ચર્ચા (આ વિષય અંગેની ભ્રમણાઓ, વૈજ્ઞાનિક રીતે સિદ્ધ થયેલા ફાયદા, હોર્મોન્સ – મગજના તરંગો વિગેરેમાં થતા ફેરફારો, વધુ સારું ધ્યાન કઈ રીતે થઈ શકે તે અંગેનાં સૂચનો વિગેરે)

તબક્કો 3 (હજુ ચાલુ) : લેખ ક્રમાંક 42 થી 50 – વિવિધ અતીન્દ્રિય શક્તિઓ

ત્રીજા તબક્કામાં અત્યાર સુધી કઈ શક્તિઓ વિષે જાણ્યું?

1) કલેયરવોયન્સ: આંખ બંધ હોય તો પણ જોઈ શકાય, દૂરનાં અંતરનાં, ભવિષ્યનાં કે ભૂતકાળનાં દૃશ્યો પણ નિહાળી શકાય તેવી શક્તિ.

2) કલેયરએમ્પથી: એવી અતીન્દ્રિય શક્તિ – ESP(Extra Sensory Perception) કે વ્યક્તિ બીજી વ્યક્તિનાં શારીરિક- માનસિક સ્પંદનો તથા વિચારો એ રીતે અનુભવે જાણે તે પોતે એ જ વ્યક્તિ હોય; હજારો માઈલ દૂર બેઠેલ વ્યક્તિનાં શારીરિક/માનસિક સ્પંદનો પણ જાણે, ખુદના જ છે તેમ અનુભવે.

3) કલેયરઓડિયન્સ: સામાન્ય વ્યક્તિથી, સામાન્ય સંજોગોમાં, શ્રવણેન્દ્રિય (કાન) દ્વારા ન સાંભળી શકાય તેવા દૂરના અથવા અન્ય લોકમાંથી આવતા હોય તેવા ગેબી અવાજો સાંભળી શકવાની અતીન્દ્રિય શક્તિ.

4) ક્લેયરટેન્જીયન્સ/સાઈકોમેટ્રી: એવી અતીન્દ્રિય શક્તિ કે કોઈ પણ વસ્તુને સ્પર્શ કરતાં જ જાણી શકાય કે તેનો ઇતિહાસ શું છે, ક્યા પ્રકારની વ્યક્તિઓ દ્વારા એનો ઉપયોગ થયો છે વિગેરે. તે વસ્તુનો ઉપયોગ શા માટે થયો હતો, તેનો માલિક કોણ હતો, એ વસ્તુ જેની પાસે હતી તેને શું થયું હશે (જેમ કે તેને અકસ્માત થયો હોય) તે ખ્યાલ પણ આવી જાય. વધુ શક્તિશાળી સાઈકિકને તે વસ્તુનો ઉપયોગ કરેલ વ્યક્તિના વર્તમાન વિષે જાણ થઈ જાય, તે વ્યક્તિના વ્યક્તિત્વ વિષે પણ ખ્યાલ આવી જાય.

હવે સમજીએ ‘સાઈકોગ્રાફિ ‘ અથવા ‘ઑટોમૅટિક રાઇટિંગ’ તરીકે ઓળખાતી શક્તિને.

નીચેના શબ્દો વાંચીએ.

“હું 3.00 વાગ્યા આસપાસ ઊઠું પછી ખબર નહિ, કોઈ શક્તિ મારી પાસે લખાવી રહી હતી. હું બ્રશ કરી શકું નહિ, અન્ય કોઈ નિત્યક્રમ કરી શકું નહિ, મારે લખવા બેસવું જ પડે. લખવાની આદત વર્ષોથી છૂટી ગઈ છે, લખતાં-લખતાં હાથ દુઃખી જાય તો ડાબા હાથથી જમણો હાથ પકડીને પણ લખવું જ પડે. એક હદ સુધીનું લખાણ સમાપ્ત થાય ત્યાર બાદ જ હું બીજા કાર્ય કરી શકું.”

ઉપરોક્ત શબ્દો છે એક સિદ્ધ સંતના. વર્ષ 2007માં તેમની સાથે ગુજારવા મળેલી અમૂલ્ય પળોમાં તેમની જ પાસેથી સાંભળેલો તેમનો અનુભવ તેમના જ શબ્દો યાદ કરી અહીં રજૂ કર્યો છે. તે સંત ૪૫ દિવસ સુધી એકાંતમાં ગહન ધ્યાનમાં રહ્યા બાદ બહાર આવેલા. તેમનો નિત્યક્રમ સવારે 3.30 વાગ્યે ઊઠી ધ્યાન કરવાનો સામાન્ય દિવસોમાં પણ છે. ગહન ધ્યાન દરમ્યાન તો વિશેષ હોય. આમ છતાં ધ્યાનની સાથે-સાથે કોઈ શક્તિઓને તેમની પાસે લખાણ લખાવડાવવું હશે. તેથી ઉપરોક્ત ઘટના બની. પરિણામે રચના થઈ એક દિવ્ય ગ્રંથની જે તેમની આત્મકથા છે, જેમાં તેમણે હિમાલયમાં કરેલી કઠિન સાધનાના અનુભવોનું જીવંત નિરૂપણ છે, ગ્રંથના અતિ ઉચ્ચ વાઈબ્રેશન છે, ગ્રંથના ઓરાની તસ્વીર તેની ગવાહી છે (સાથેનાં ચિત્રમાં પહેલા અને બીજા ભાગનો ઓરા જોઈ શકો છો). ગ્રંથનું નામ છે ‘हिमालय का समर्पण योग’ . હવે તો તેના 6 ભાગ બહાર પડી ચૂક્યા છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે ચોથા ભાગમાં જૈનદર્શન અને નવકાર મંત્ર વિષે અત્યંત વિસ્તૃત વર્ણન છે જે અંગે તેમનો કોઈ અભ્યાસ હતો જ નહિ. કોઈ શક્તિઓ જ તેમની પાસે લખાવી ગઈ.

“મેં પેઇન્ટીંગની કોઈ તાલીમ લીધી નથી. જયારે મારા દ્વારા કોઈ પેઇન્ટિંગ થવાનું હોય ત્યારે અચાનક જ મને હાથમાં બ્રશ લેવાનું મન થાય, કેનવાસ સામે નજર કરું, મારી બંને આંખ ફરકવા લાગે, બ્રશ જાણે આપોઆપ કેનવાસ પર ફરવા લાગે અને આખરે કોઈ એવું પેઇન્ટિંગ બને કે જે વિષે મેં પહેલેથી કંઈ વિચાર્યું ન હોય.”

આ શબ્દો છે લેખ ક્રમાંક ૧માં જેનો ઉલ્લેખ કરેલો તે વિશ્વવિખ્યાત આર્ટિસ્ટ અને United Nations Envoy for Peace Through Art જેકલીન રીપ્સ્ટેઇનના, જેનાં પેઈન્ટિંગ્સ અમેરિકાની હોસ્પિટલમાં પણ રાખવામાં આવે છે કારણ કે તેમાંથી પ્રવાહિત થતી Healing એનર્જી અત્યંત પ્રસિદ્ધ વૈજ્ઞાનિકોએ માપી છે (વિગતો માટે: www.jacquelineripstein.com). સમાન વિષયમાં રસ હોવાથી જેકલીન સાથે મારી અંગત મિત્રતા છે. પરિણામે મારા ઘરમાં જ આમને-સામને બેસી આ અંગે વિસ્તૃત ચર્ચા તેની સાથે થઈ છે. તેનું એક અતિ પ્રસિદ્ધ પેઇન્ટિંગ ‘Heaven to Earth’ સાથેના ચિત્રમાં જોઈ શકો છો, જેના વાઈબ્રેશન્સની સીધી અસર હૃદયચક્ર પર છે. વિશેષતા તેની વધુમાં એ છે કે અજવાળામાં જૂદું દેખાય છે, અંધારામાં જૂદું અને UV Light સાથે જૂદું. દરેક વખતે એનર્જી પણ જૂદા-જૂદા હર્ટઝની છે તે માપવામાં આવ્યું છે.

આ પ્રમાણે બીજા જ ડિમેન્શનમાંથી પ્રાપ્ત થતા હોય તેવા દિવ્ય સંદેશ કે અપ્રતિમ કળાનું ધરતી પર અવતરણ થઈ શકે તેવી અતીન્દ્રિય શક્તિ એટલે ‘સાઈકોગ્રાફિ’ અથવા ‘Automatic Writing’. આ પ્રકારનું લખાણ/કળા આપોઆપ ઊતરી શકે, થોડા પ્રયત્નો કરીએ તો માધ્યમ બની ઉતારી પણ શકાય. માત્ર લખાણ જ નહિ, દિવ્ય સંગીત પણ ઊતરી શકે અને અદભુત ચિત્રકામ પણ.

મૃત્યુનાં 250 વર્ષ પછી પણ પોતાની સિમ્ફની દ્વારા અમર થઈ ગયા છે તેવા કમ્પોઝર મોઝાર્ટના નામથી બધા પરિચિત હશે. તેમના દ્વારા રચિત સિમ્ફની શરીરના રોમ-રોમને આંદોલિત કરી મૂકે છે. આ સિમ્ફનીની અસર પાણી પર પણ છે તેવું વૈજ્ઞાનિક મસારુ ઈમોટોના પ્રયોગો દ્વારા સાબિત થયું છે. સ્વાભાવિક છે કે શરીરમાં 70% જલતત્ત્વ છે તે પર તો અસર કરે જ. આ સિમ્ફની પણ સાઈકોગ્રાફિ દ્વારા ઉદ્ભવી છે , તે સાઈકિક જગતથી પરિચિત લોકોમાં સર્વવિદિત છે. એટલું જ નહિ પરંતુ મોઝાર્ટના અવસાન બાદ તેમણે અમુક સંગીતકારો દ્વારા સંગીત કમ્પોઝ કરાવ્યું હોય તેવા કિસ્સા પણ બહાર આવ્યા છે. એટલે કે સાઈકોગ્રાફિની પણ સાઈકોગ્રાફિ.

સાઈકોગ્રાફીને વિસ્તારથી સમજવા માટે તેના વિવિધ પાસાં તપાસીએ.

1) શબ્દો/કળાનું અવતરણ એ રીતે થાય જાણે કોઈ બીજા જ લોકમાંથી આવતા હોય.

2) આ અવતરણ સમયે જેના પર થતું હોય તે વ્યક્તિની સ્થિતિ ધ્યાન દરમ્યાન બનતી ટ્રાન્સની સ્થિતિ જેવી હોય.

3) સાઈકોગ્રાફિ સમયે સાઈકિકની સ્થિતિ ‘માધ્યમ’ જેવી હોય. અન્ય કોઈનો સંદેશ તે ચેનલ કરે, પ્રવાહિત કરે.

4) લખાણ/કળાની ઝડપ સામાન્ય કરતાં વધુ હોય, કારણ કે તે કામ ‘કોઈ કરાવી રહ્યું છે,’ જે કરી રહ્યું છે તેણે કંઈ વિચારવાની જરૂરત રહેતી નથી.

5) આ પ્રકારનું કાર્ય અત્યંત વિગતવાર હોય. લખાણમાં વર્ણન અત્યંત ચોક્કસ હોય. ગમે તેટલી જૂની ઘટનાનું વર્ણન આવે તો પણ તે એટલું બધું તાદૃશ્ય હોય છે જાણે આ મિનિટે નજર સમક્ષ બની રહ્યું હોય અને લખી રહ્યા હોઈએ. ‘हिमालय का समर्पण योग’ પુસ્તકના પહેલા ભાગમાંથી લીધેલ એક વર્ણન (ચિત્ર) પરથી આ ખ્યાલ આવશે. જે ઘટનાનું વર્ણન તેમાં થયું છે તેના આશરે 30 વર્ષ બાદ આ લખાણ થયું છે.

6) આ પ્રકારના લખાણમાં હસ્તાક્ષર સામાન્ય કરતાં થોડા મોટા હોય છે.

7) આ પ્રક્રિયા દરમ્યાન વ્યક્તિને ઘણી વખત હાથમાં ઝણઝણાટી અથવા વાઈબ્રેશન મહેસૂસ થાય છે.

8) સાઈકોગ્રાફિનો અનુભવ ટાઈપ કરતી વખતે પણ થઈ શકે.

સામાન્ય રીતે સાઈકોગ્રાફિની વ્યાખ્યા કરતી વખતે લખાણ તેમ જ કળાને આવરી લેવામાં આવે છે. પરંતુ વ્યવસાયિક કૌશલ્ય દરમ્યાન પણ આ પ્રકારે ઉચ્ચ શક્તિઓ કાર્ય કરાવી જતી હોય તેવી ઘટનાઓ બને છે, જેમ કે આવો અનુભવ ડોક્ટરને ઓપરેશન કરતી વખતે પણ થઈ શકે. એક વૈજ્ઞાનિક મિત્રની પુત્રીને એપેન્ડિક્સનો દુખાવો ઉપડ્યો. નાજુક સ્થિતિ થઈ ગઈ. જો તાત્કાલિક સર્જરી ન કરે તો કંઈ પણ થઈ શકે તેવી પરિસ્થિતિ હતી. મુંબઈ નાણાવટી હોસ્પિટલમાં લઈ ગયા. ઓપરેશન થિએટરમાં દર્દીને લઈ જાય ત્યાર બાદ તો કુટુંબીજનો પાસે રાહ હોવાનો અને પ્રાર્થના કરવાનો જ વિકલ્પ રહે છે. તે મુજબ દર્દીના માતા-પિતાએ બહાર ઇન્તઝાર કરતાં-કરતાં પ્રાર્થના શરૂ કરી. કહેવામાં આવેલું કે ખૂબ જટીલ ઓપરેશન હોવાથી થોડી વાર લાગશે. ધાર્યા કરતાં ઓપરેશન વહેલું પૂરું થયું. મૂંઝાયેલ ડોક્ટર બહાર આવ્યા. તેમણે કહ્યું: “ઓપરેશન તો અત્યંત સારું થયું છે પરંતુ મારો અનુભવ એ છે કે કોઈ મને ઓપરેશન કરાવતું હતું, સૂચના આપતું હતું તે મુજબ હું કરતો ગયો.” વર્ષ ૨૦૦૨ દરમ્યાન ‘મધુ ચૈતન્ય’ નામક મેગેઝીનમાં પ્રકાશિત થયેલો તે મિત્રનો અનુભવ સાથેના ચિત્રમાં વાંચી શકશો.

આ ઘટના પરથી સમજી શકાય કે અદૃશ્ય શક્તિઓ જેને કોઈ ને કોઈ નામથી લગભગ તમામ લોકો માને છે (કોરોનાકાળમાં પ્રાર્થના પણ કરે છે) તે લખાવી શકે, અદ્ભુત કળા જન્માવી શકે, ઓપરેશન કરાવી શકે, કોઈ પણ રીતે બચાવી શકે – ટૂંકમાં, કંઈ પણ કરાવી શકે.

સાઈકોગ્રાફિ દ્વારા લખાયેલાં અન્ય અત્યંત પ્રસિદ્ધ પુસ્તકોનાં નામ અહીં છે.

1) Conversations with God (by Neale Donald Walsch)

2) A Course In Miracles (by Helen Schucman). આ પુસ્તક પરથી TV Show અને ફિલ્મ પણ બની ચૂક્યાં છે.

3) The Afterlife of Billy Fingers: How My Bad-Boy Brother Proved to Me There’s Life After Death (by Annie Kagan) . નોંધપાત્ર વાત અહીં એ છે કે લેખિકા એન્ની કોઈ સાઈકિક નથી, લેખિકા જરૂર છે. તેના મૃત્યુ પામેલા ભાઈએ તેની પાસે આ લખાવડાવ્યું છે. 2013માં લખાયેલી પુસ્તિકા છે, PDF આ સાથે સામેલ છે. https://redwheelweiser.com/downloads/afterlifebilly.pdf પરથી પ્રાપ્ત થઈ શકે છે. અર્થઘટન એ થાય કે કોઈ પણ વ્યક્તિ આ પ્રમાણે માધ્યમ બની શકે.

ભ્રમણાઓ:

સાઈકોગ્રાફિ અંગે અમુક ભ્રમણાઓ / ખોટા ખ્યાલો પણ છે. થોડા જોઈએ.

1) આ પ્રકારનું લખાણ બંધ આંખોથી થાય.

કોઈ વ્યક્તિ આ લખાણ વખતે આંખો થોડો સમય બંધ કરે, અંત:સ્ફુરણા પ્રાપ્ત કરે, આંખો ખોલે, ફરી લખે તેવું બને. પરંતુ સદંતર આંખો બંધ હોય અને લખાણ ઊતરતું જાય તેવું નથી.

2) હાથ આપોઆપ ચાલવા માંડે અને લખાણ લખાતું જાય.

આ પણ ખોટી માન્યતા છે. એમ બને છે કે આ પ્રકારનું લખાણ કોઈ ચેકચાક વગરનું સાફસૂથરું, ભૂલ વગર લખાતું જાય કારણ કે વિચારવાની જરૂર આ દરમ્યાન ન પડે અથવા બહુ ઓછી પડે. પરંતુ એમ માનવું ભૂલ ભરેલું છે કે હાથમાં જાદુઈ રીતે પેન આવી જાય અને પેન કાગળ પર દોડવા માંડે. એવું ફક્ત કોઈ વખત જ બને છે કે જયારે કોઈની સહી કરવા માટે સાઈકોગ્રાફિ થકી પ્રયત્ન કર્યો હોય. બીજા શબ્દોમાં, ત્યારે બને કે જયારે કોઈ શક્તિને કે આત્માને આવાહ્ન કરી પ્રાર્થના કરી હોય કે મારે કોઈ ખાસ વ્યક્તિની સહી કરવી છે.

સાઈકોગ્રાફીના ફાયદા શું, ઑટોમૅટિક રાઇટિંગ સ્કિલ કઈ રીતે વિકસાવી શકાય, સાઈકોગ્રાફીના નિષ્ણાતો પાસેથી શું માર્ગદર્શન મેળવી શકાય, તેવું માર્ગદર્શન કોણ આપી શકે તે બધા મુદ્દા હવે પછી.

Categories: રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , | Leave a comment

શું તમે સાઈકિક છો? (૯) – જિતેન્દ્ર પટવારી

“📚✒️ લેખક : જિતેન્દ્ર પટવારી
http://www.facebook.com/Self-Tune-In-274610603329454/
(jitpatwari@rediffmail.com)
Cell:7984581614

©️આ લખાણ લેખક દ્વારા કોપીરાઈટ સુરક્ષિત છે; તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ફેરફાર માટે તેમની પૂર્વસંમતિ આવશ્યક છે.

લેખ 6,7,8 માં સાઈકોમેટ્રી વિષે ઘણું જાણ્યું. આ અતીન્દ્રિય શક્તિને વિગતથી જાણવાની જરૂર એ માટે છે કે તે સૌથી પ્રાથમિક અતીન્દ્રિય શક્તિ ગણી શકાય, સરળતાથી વિકસાવી શકાય, શીખવા માટે જે કરીએ તે સમૂહમાં રમતના રૂપમાં પણ કરી શકાય, રોજબરોજની જિંદગીમાં તેનો ઘણી જગ્યાએ ઉપયોગ થઈ શકે. આ લેખમાં નીચેના મુદ્દા તપાસીશું.

1) વાચકોના પ્રશ્નો

2) સાઈકિક વાયરસ

૩) મારામાં સાઈકોમેટ્રી શીખવાની સંભાવના છે?

4) કઈ રીતે શીખી શકાય?

5) આ શક્તિ દ્વારા રોજબરોજની જિંદગીમાં શું શીખ (Learning Points) મળે?

6) પ્રખ્યાત સાઈકિક – નોરિન રેનિયર (હાલમાં જીવંત)

એક વાચક દ્વારા વ્યક્ત થયેલી જિજ્ઞાસા તપાસીએ જે વિષયને થોડો વધુ સ્પષ્ટ કરશે.

1) આપણે ત્યાં એવી માન્યતા છે કે કુદરતે દીધેલ અતિન્દ્રિય શક્તિઓનો અર્થોપાર્જન માટે ઉપયોગ કરવો જોઈએ નહીં. અન્યથા એ ક્ષીણ થતી ચાલે. શું એવું છે ખરું?

અનુભવ આ માન્યતાની યથાર્થતાને પડકારે છે. લેખ 8 માં જેનો ઉલ્લેખ કર્યો છે તે વિશ્વવિખ્યાત સાઈકિક બાર્બરા સાથે 2૩.05.2020ના રોજ થયેલી ચેટ અહીં મુકું છે (સ્ક્રીન શોટ જુઓ) જે દર્શાવે છે કે વ્યાવસાયિક સાઈકિક હોવા છતાં તેની શક્તિ વધતી ગઈ છે. ૩5 વર્ષ પહેલાં ખૂન જેવા ગુનાઓ સુલઝાવવા બાર્બરાને વ્યક્તિના ઝવેરાત, ઘડિયાળ, કપડાં જેવી વસ્તુની જરૂર પડતી. હવે તેની શક્તિઓ વધતાં આવી આવશ્યકતા રહેતી નથી. અન્ય સાઈકિક મિત્રોના અનુભવ પણ આવા જ છે.

સાથે-સાથે એ પણ જોવાનું રહ્યું કે સંસાર આધ્યાત્મિક સાધના માટે છોડ્યો હોય, સાધનાના માર્ગમાં સિદ્ધિઓ મળી હોય, તે સંજોગોમાં મૂળ હેતુથી ફંટાઈને અર્થોપાર્જન કે અભિમાન પોષવા માટે સિદ્ધિઓ પર રોકાઈ જઈએ તો રાહ ભટકેલ મુસાફર જેવી સ્થિતિ થઈ શકે. આપણે સંસારી લોકો ખરેખર તો આ વિષે કંઈ ટીકાટિપ્પણ માટે અધિકારી નથી.

2) અતિન્દ્રિય શક્તિઓ શું જીવનભર એમ જ રહે છે? એટલી જ તીક્ષ્ણ રહે?

શક્તિ વધી પણ શકે, ઘટી પણ શકે. વ્યક્તિની સાધનાનાં સાતત્ય, પ્રકાર, વિચારોમાં આવતા બદલાવ, અમુક પ્રકારની ઊર્જા અટકાવવા માટે લીધેલી કાળજી, તે દૂર કરવા માટે લીધેલાં પગલાં, ખુદનો ઓરા શુદ્ધ કરવા માટે લીધેલી દરકાર વિગેરે અનેક પરિબળો પર આ વધઘટનો આધાર છે.

સાઈકોમેટ્રી આનુસંગિક અન્ય પાસાં જોઈએ

સાઈકિક વાઇરસ શું છે?

કોઈ સ્થાયી મિલકત ખરીદીએ ત્યારે ત્યાંની ઊર્જા જાણવી જરૂરી છે. ભૂતકાળમાં ત્યાં કેવા પ્રકારની લાગણીઓ ધરાવતા લોકો રહી ગયા છે, લાગણીઓનો કેવો વારસો છોડી ગયા છે તે જાણવું અત્યંત અગત્યનું છે. ક્યા પ્રકારની ઘટનાઓ ત્યાં બની ચુકી છે તે પણ ખૂબ જ મહત્ત્વ ધરાવે છે. મકાનની દીવાલો અને છત પર, બારણાં પર, ફર્નિચર પર અને સૌથી વધુ દરેક ખૂણાઓમાં લાગણીઓનો કાટમાળ જમા થયેલો હોય છે. આ ભંગારને સાઈકિક વાયરસ કહી શકાય જે વર્ષો બાદ પણ ત્યાં રહેનાર લોકોને અસર કરી શકે, તકલીફ પણ આપી શકે.

ધારો કે એક રાજમહેલ સસ્તી કિંમતે મળે છે. ભૂતકાળમાં ત્યાં અનેક કાવાદાવા થઈ ચુક્યા છે, સત્તા માટે ખૂન પણ થઈ ચુક્યા છે, કોઈ વિલાસી રાજાએ અનેક સ્ત્રીઓ પર અત્યાચાર પણ કર્યા છે. ત્યાં રહેવા જનારને શાંતિ મળવાની શક્યતા કેટલી? અનેક લોકોને, ખાસ કરી ને હિલર્સને તથા નિયમિત ધ્યાન કરનાર લોકોને, સ્થળની ઊર્જાનો તાત્કાલિક ખ્યાલ આવે છે. એક અતિ સેન્સિટિવ મિત્રનો અનુભવ જાણ્યા પરથી આ વસ્તુનો ખ્યાલ આવશે. તેનાં મિત્રદંપતીએ મહેનત કરી અનેક મકાનો જોઈ રાખેલાં, તેમાંથી એક મકાન અત્યંત રૂડું-રૂપાળું હતું, નવું હતું, સારું ઈન્ટીરીઅર કરેલું હતું, ફક્ત રોજિન્દા વપરાશની બેગ લઈ રહેવા જઈ શકાય તેમ હતું. આ સેન્સિટિવ મિત્ર અને તેનાં એટલાં જ સેન્સિટિવ પત્ની તે મકાનમાં દાખલ થયા. તરત જ છાતીમાં ભાર લાગ્યો, મૂંઝવણ થઈ, ખ્યાલ આવ્યો કે મકાનનાં હૃદય ચક્રમાં તકલીફ છે. મકાન બહાર આવ્યા બાદ બંનેએ પોતાનો અનુભવ સરખાવ્યો. એક જ સરખો હતો. તે મકાન સ્વાભાવિક રીતે જ ન ખરીદ્યું. બની શકે કે નવી રહેવા આવનાર વ્યક્તિ અને તેના કુટુંબને તકલીફ પડે. સાઈકોમેટ્રી એક્સપર્ટ અહીં કામ આવી શકે.

એવા સાધનો પણ મળે છે કે જેનાથી કોઈ સ્થળની ઊર્જા માપી શકાય. મારા એક મિત્રના વિશાળ બંગલામાં એક મશીનથી ઊર્જા માપ્યા બાદ તોડફોડ કરેલી છે. બીજા એક મિત્ર જેને પ્રોપર્ટી ખરીદવાનો ગાંડો શોખ છે તે આ પ્રમાણે મશીનથી ઊર્જા માપ્યા બાદ જ કોઈ પણ પ્રોપર્ટી ખરીદ કરે છે. પ્રોપર્ટી ખરીદતાં પહેલાં જ આશરે 50000 રૂપિયા ઊર્જા જાણવાં માટે ખર્ચે છે. તે કહે છે કે મારે માટે આ ખર્ચ નથી, રોકાણ છે.

મનમાં પ્રશ્ન કદાચ ઉઠે કે શું મારામાં સાઈકોમેટ્રીના લક્ષણ છે? નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ ખુદ પાસેથી મેળવવાના રહે – Self Test.

1. ભંગાર ભર્યો હોય તેવી જગ્યામાં અત્યંત અકળામણ અનુભવાય છે? સામાન્ય રીતે બંધિયાર જગ્યાનો ડર ન લાગતો હોય પરંતુ આવી જગ્યામાં લાગે છે? કારણ એ હોઈ શકે કે વિવિધ વસ્તુઓમાંથી આવતી જુદા-જુદા પ્રકારની ઊર્જા વિરોધાભાસી લાગણીઓનાં વમળ અજાણતાં જ પેદા કરતી હોય. વિવિધ રાજકીય પક્ષોનાં અલગ-અલગ સરઘસ એક સાથે પોતપોતાનાં દળનાં સૂત્રોચ્ચાર કરતાં નીકળે તો સાંભળનારને જે અકળામણ થાય તેવી અકળામણ સંવેદનશીલ વ્યક્તિને અહીં થઈ શકે.

2. વપરાયેલી વસ્તુઓનું બઝાર સહન થતું નથી? જેમ કે ચોરબજાર, ગુજરીબજાર, એન્ટિક વસ્તુઓનું બઝાર, હરરાજી વિગેરે. મ્યુઝિયમ આમાં અપવાદ હોઈ શકે કારણ કે સામાન્ય રીતે વિશાળ જગ્યાને કારણે આંદોલનો પ્રસરી ગયા હોય તથા વ્યવસ્થિત ગોઠવણીને કારણે ઊર્જાના અવરોધો-બ્લોકેજ ઉત્પન્ન થતા ન હોય.

3. અન્ય વ્યક્તિનાં કપડાં કે ઝવેરાત પહેરવાથી તકલીફ પડે છે?

4. કોઈની વાપરેલી વસ્તુ વાપર્યા પછી તરત હાથ ધોવાની ઈચ્છા થાય છે?

5. ગૂમ થયેલી અથવા આડી-અવળી મુકાઈ ગયેલી વસ્તુઓ બહુ ઝડપથી શોધી શકું છું?

6. વસ્તુઓ/ઝવેરાત સામે ધીરધારનો ધંધો જ્યાં ચાલતો હોય તેવી જગ્યામાં બહુ અકળામણ થાય છે? આવી જગ્યાએ આવનારી વ્યક્તિ મજબૂરીવશ આવી હોય. તે મજબૂરી અને વસ્તુ સાથેનું તેનું માનસિક જોડાણ – આ બંનેને કારણે નકારાત્મક ઊર્જા ઉદ્ભવે. આવી જ અકળામણ જપ્તિનું કાર્ય થતું હોય તે જગ્યાએ થઈ શકે.

7. કોઈ ચોક્કસ જગ્યાની મુલાકાત લીધી હોય, કોઈને પણ સ્પર્શ ન કર્યો હોય છતાં ઘરે પરત ફરતાં જ સ્નાન કરી લેવાની ઈચ્છા થાય છે? શક્યતા છે કે કોઈ એવી ઊર્જા ગ્રહણ કરી લીધી છે કે જે તાત્કાલિક ફેંકી દેવાની ઈચ્છા થાય છે.

8. એવું બને છે કે અમુક કપડાં ગમે તેટલાં કિંમતી અને આરામદાયક હોય તો પણ પહેરવાનું મન થતું નથી?

સાઈકોમેટ્રી વિકસાવવા માટે શું કરીશું?

અતીન્દ્રિય શક્તિઓ વિકસાવવાના પ્રયત્નોના શ્રીગણેશ કરવા માટે સાઈકોમેટ્રી ઉત્તમ છે. એક તો એ સરળ છે અને વધારામાં જો રસ હોય તો તે પ્રક્રિયા બહુ આનંદદાયક છે. એવું નથી કે પહેલી વારમાં સફળતા મળી જ જાય પણ જૅમ-જૅમ પ્રેક્ટિસ થતી જશે તેમ-તેમ સહેલું લાગશે, ઝડપ પણ આવશે. ફક્ત એટલું ધ્યાન રાખવાનું કે રમત-રમતમાં શીખવાનો પ્રયત્ન કરવાનો, માથા પર મણની શીલા મૂકી હોય તેવા તણાવ સાથે નહિ. કોઈ પણ વ્યક્તિ આ કરી શકે છે. આ પ્રકારની શક્તિ પર વિશ્વાસ અને થાક્યા વગર નિયમિત અભ્યાસ જરૂરી છે. તબક્કાવાર જઈએ. .

હાથ સારી રીતે સાબુથી ધોયા બાદ કોરા કરીએ જેથી બીજેથી ખેંચી લીધેલી ઊર્જા દૂર થાય.

બંને હથેળી એક-બીજા સાથે ઘસીએ.

બંને હાથ છાતી પાસે રાખીએ. હથેળી સામ-સામે, બંને વચ્ચે ૩/4 ઇંચનું અંતર. હવે અત્યંત ધીરેથી બંને હથેળીને એક-બીજાથી દૂર લઇ જઈએ, બંને વચ્ચે દોઢથી બે ફિટનું અંતર રહે તે મુજબ. ફરી ધીરે-ધીરે નજીક લાવીએ. આ પ્રક્રિયા થોડી વાર કરીએ. ખ્યાલ આવશે કે બંને હથેળી વચ્ચે ચુંબકીય ક્ષેત્ર બની રહ્યું છે, તે જ તો છે શરીરમાંથી બહાર નીકળતી ઊર્જા એટલે કે ઈલેક્ટ્રો-મેગ્નેટિક વેઈવ્સ.

કોઈ વસ્તુ હાથમાં પકડીએ – એવી વસ્તુ કે તે કોની છે તે વિષે કોઈ જાણ નથી. કોઈ ઝવેરાત કે ધાતુની વસ્તુ આ માટે શ્રેષ્ઠ છે. જે વસ્તુને પકડીએ તેનું સંપૂર્ણ નિરીક્ષણ કરીએ. રંગ કેવો છે, તેના પર કોઈ પ્રિન્ટ કે નક્સીકામ હોય તો તે – નાનાંમાં નાની દરેક બાબતની નોંધ કરીએ. નોંધ કર્યા બાદ મૉટેથી બોલીએ કે કઈ વસ્તુ છે, કયો રંગ છે વિગેરે.

એકદમ હળવા મન સાથે આ ક્રિયા કરીએ. આંખ બંધ કરીએ.

જે જોઈ ચિત્ર દેખાય, અવાજ સંભળાય, સુગંધ આવે, સ્પંદન ઉઠે તેની માનસિક નોંધ લઈએ.

ખુદને સવાલ પૂછીએ.

1. આ વસ્તુ કોની છે/હતી?

2. તે વસ્તુ જેની હતી તેનું વ્યક્તિત્ત્વ કેવું હતું?

3. આ વસ્તુ તેના માલિક પાસે હતી તે દરમ્યાન તેને કેવા અનુભવ થયા છે?

4. તે વ્યક્તિ જીવંત છે કે મૃત?

લાગણીઓ ધસી આવશે તેવો અનુભવ ઘણી વાર થશે. નફરત, ડર અને પ્રેમ સૌથી વધુ શક્તિશાળી ભાવના ગણાય. સાઈકોમેટ્રી દરમ્યાન પણ સૌથી વધુ આ બહાર આવે. જે કંઈ બહાર આવ્યું તેને નોંધીશુ અને હકીકત સાથે સરખાવીશું.

થોડી વાતોનું ધ્યાન રાખીશું.

સમગ્ર પ્રક્રિયા દરમ્યાન હળવા રહીશું, એક રમત તરીકે પ્રક્રિયાને લઈશું.

ખુલ્લા દિલથી કોઈ પણ જાતની શંકા-કુશંકા કે ડર વગર પ્રક્રિયા કરીશું.

જે કંઈ કરીએ છીએ, જે પરિણામો આવ્યા છે તેનો રેકોર્ડ રાખીશું જેથી ખ્યાલ આવે કે અમુક સમય પછી કેટલી પ્રગ્રતિ થઈ.

ઘણી વખત હાથમાં બહુ પ્રસ્વેદ થઈ શકે. માટે ટીસ્યુ પેપર, નેપકીન વિગેરે બાજુમાં રાખીશું.

શરૂઆતમાં એન્ટિક વસ્તુથી પ્રયત્ન નહિ કરીએ. અનેક વ્યક્તિએ જેનો સ્પર્શ કર્યો હોય તેની ઊર્જા સમજવા માટે થોડા મહાવરાની જરૂર પડે. એક જ વ્યક્તિએ ઉપયોગ કરેલી વસ્તુથી શરૂઆત કરીશું. ઝવેરાત, વાળની લટ, મોબાઈલ ફોન, ફોટોગ્રાફ વિગેરે શરૂઆત કરવાં માટે અનુકૂળ આવશે.

અર્ધજાગૃત મનને શું કરવાનું છે તે આદેશ આપવાથી વધુ સારા પરિણામ મળે. માટે એક માનસિક નીર્ધાર કરીશું કે ‘જે વસ્તુને હું પ્રયોગમાં લઈશ તેની ઊર્જાની છાપનો ખ્યાલ મને આવશે.’

જે સક્રિય હાથ હોય, જેનાથી મોટા ભાગના કાર્ય કરતા હોઈએ તેનાથી વિરુદ્ધના હાથમાં વસ્તુ પકડાવી જોઈએ. તે હાથ ગ્રહણકર્તા હાથ ગણાશે.

તે પદાર્થને પેટ, કપાળ, ગાલ પર સ્પર્શ કરાવીએ. જોઈએ કે વધુ ખ્યાલ શરીરના કયો ભાગ મેળવી રહ્યો છે.

વસ્તુને સ્પર્શ કર્યો તેનાથી સારું લાગ્યું કે ખરાબ – પ્રથમ તે નોંધ કરવાની. એ જોવાનું કે સ્પર્શ દ્વારા ઝણઝણાટી થઈ? ઉષ્ણતા મેહસૂસ થઈ? શીતળતાનો અનુભવ થયો? શરીરના કોઈ ભાગમાં દુખાવો ઉપડ્યો? બીજી કઈ માનસિક લાગણીઓ ઉભરી આવી? ધારો કે કોઈ માનસિક લાગણી ઉભરી નથી આવી. તો પણ જાતને જ સવાલ કરવાનો કે આ પદાર્થ સાથે સંકળાયેલી સૌથી શક્તિશાળી ભાવના કઈ છે? પછી જે જવાબ આવે તે અર્ધજાગૃત મનમાંથી આવશે, તેના પર વિશ્વાસ કરવાનો.

મહત્ત્વની વિગતો નોંધ્યા બાદ વધુ સૂક્ષ્મ વાતો યાદ કરી નોંધ કરવાની. શરૂઆતમાં જે ગોળ-ગોળ માહિતી બહાર આવતી હશે તે થોડા સમયમાં જ ‘ચોક્કસ’ બનતી જશે.

કોઈ વખત ઊર્જાની છાપ બહુ જલ્દી ઉપસી આવશે, કોઈ વાર ધીરે-ધીરે. થોડા સમયના પ્રયોગો પછી વધુ ને વધુ ફાવટ આવતી જશે.

15/20% સાચી માહિતી પણ મળે તો તે શુભ શરૂઆત કહેવાય. કદાચ કંઈ જ સાચી માહિતી ન મળે તો પણ નાસીપાસ થવાની જરૂર નથી. બની શકે કે થોડા જ પ્રયત્નો બાદ સફળતા મળે.

સાઈકોમેટ્રી પરથી શું શીખીશું?

દરેક વસ્તુની ઊર્જાની છાપ હંમેશ માટે સચવાઈ રહે છે તે ખ્યાલ આવ્યા પછી જે શીખવા મળે છે તે થોડા વર્ષો પહેલાં આપણી સંસ્કૃતિમાં જે રિવાજો હતા તેને યાદ કરાવે છે. સાથે-સાથે સાંપ્રત સમયમાં બધી જ રીતે લાગુ પડે છે.

1) બીજા કોઈની વસ્તુઓનો/વસ્ત્રોનો ઉપયોગ ટાળવો જોઈએ – મોબાઈલનો તો ખાસ. સૌથી વધુ ઊર્જાની છાપ અત્યારે તેના પર હોય છે.

2) શક્ય હોય તેટલા નાણાકીય વ્યવહાર રોકડને બદલે ઇલેક્ટ્રોનિક માધ્યમથી કરવા જોઈએ.

૩) જે સપાટી પર અનેક લોગોના હાથ અડતા હોય તે સપાટી પર હાથ ઓછો જાય તેવા પ્રયત્ન રહેવા જોઈએ. સ્પર્શ કરવો જ પડે તો હાથ તાત્કાલિક ધોવા જોઈએ.

4) આળસ આવતી હોય કે બીજા કોઈ કામની ઉતાવળ હોય તો પણ બહારથી ઘરે આવી કપડાં બદલી નાખવા જોઈએ. શક્ય હોય તો સ્નાન પણ કરી લેવું જોઈએ. બહારથી ખેંચી લાવેલી ઊર્જામાંથી મુક્ત થવા જરૂરી છે.

5) સારી ઊંઘ માટે નિદ્રાના થોડા સમય પહેલાં સ્નાન કરવું ફાયદાકારક રહેશે.

6) વ્યક્તિઓ સાથે સ્પર્શ ટાળવો જોઈએ.

7) ઘરમાં અનાવશ્યક વસ્તુઓનો ખડકલો ટાળવો જોઈએ, ખાસ કરીને સેકન્ડ હેન્ડ.

8)ભોજનમાં સ્વાદ કરતાં વધુ મહત્ત્વ ઊર્જાને, શરીરમાં ક્યા પ્રકારની લાગણી જન્મે છે તેનાં પર ધ્યાન દેવું જોઈએ.

9) ઊર્જા પ્રત્યે સભાનતા કેળવવી જોઈએ.

1૦) ઘરમાં કે ઓફિસમાં અસ્તવ્યસ્ત રાખેલી વસ્તુઓ ઊર્જા કાપે છે. વસ્તુઓ શક્ય તેટલી વ્યવસ્થિત રાખવાની અને ખુદ વ્યવસ્થિત રહેવાનો પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.

11) સૌથી અગત્યની વાત: હિંસા, અદેખાઈ, હતાશા, ગુસ્સો વિગેરે લાગણીઓની ઊર્જા સેંકડો વર્ષ પછી પણ સચવાયેલી રહેતી હોય તો આવી ઊર્જા ઉભી કરી શરીરને એમાં ઝબોળવું જોઈએ કે પ્રેમની, વાત્સલ્યની, કરુણાની ઊર્જામાં તરબતોળ કરવું જોઈએ તે નિર્ણય જાતે જ લેવાનો રહ્યો. જે ઊર્જા સેંકડો વર્ષ પછી બીજાને પણ તકલીફ આપી શકતી હોય તે ઊર્જા શું પોતાને પુનર્જન્મમાં પણ તકલીફ ન આપી શકે? આ મુદ્દો પણ વિચાર માંગી લે છે.

12) સાઈકોમેટ્રી રોજબરોજની જિંદગીમાં પણ અત્યંત ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે. ક્યા સ્થળ (રેસ્ટોરાં સહીત) પર જવું કે ન જવું, કઈ વસ્તુ ખરીદ કરવી કે ન કરવી, કોની સાથે સંપર્કમાં રહેવું અથવા કોનો સંપર્ક ટાળવો તે આ પરથી નક્કી થઈ શકે. વપરાયેલી વસ્તુ, જૅમ કે મોટરકાર, પોતાના બજેટને અનુલક્ષીને ખરીદવી જ પડી તો કઈ ખરીદવી, વધુ મોટી ખરીદી જેવી કે મકાનની ખરીદી વિગેરે તમામ જગ્યાએ ઉપયોગી થઈ શકે.

13) વ્યાવસાયિક સાઈકિકની સેવાઓ ઓન-લાઈન ઉપલબ્ધ હોય છે. ખર્ચાળ હોઈ શકે, પરંતુ કોઈ આપત્તિ સમયે પોતાના સંજોગો મુજબ આવી સેવાનો લાભ પણ લઈ શકાય.

પ્રસિદ્ધ જીવંત સાઈકિક

આ પહેલાંના લેખોમાં અમુક સાઈકિક તથા આ પ્રકારની શક્તિ ધરાવનાર સંતનો ઉલ્લેખ થઈ ચુક્યો છે. ચર્ચા પૂર્ણ કરતાં પહેલાં એક અત્યંત પ્રસિદ્ધ (હાલમાં જીવંત) સાઈકિક નોરિન રેનિયર વિષે પણ થોડું જાણીએ. સાઈકિક ડિટેક્ટિવ તરીકે તેની મદદથી પોલીસે લગભગ 600 જેટલા ગુના ઉકેલ્યા છે. વર્ષ 2005માં એક ખોવાયેલ વ્યક્તિના કિસ્સામાં તે વ્યક્તિના ટૂથ બ્રશ અને બુટ પરથી તેણે વ્યક્તિનું મૃત્યુ અને મૃત શરીર ક્યાં પડ્યું છે તેની ચોક્કસ જગ્યા બતાવેલી જ્યાંથી જ મૃતદેહ મળ્યો. વાળની લટ પરથી વ્યક્તિના ચહેરા, ભૂત-વર્તમાન વિષે સચોટ માહિતી અને ભવિષ્ય માટે આગાહી કરવા માટે તે પ્રખ્યાત છે.

આ સાથે સાઈકોમેટ્રીની ચર્ચા પૂર્ણ કરીએ છીએ. સાઈકોમેટ્રી માટે એક બીજો શબ્દ છે: ‘ક્લેયરટેન્જન્સી’ (Cleirtangency), તે જાણ માટે. લેખ 6, 7. 8 અને આ લેખમાં પણ દરેક જગ્યાએ ઉચ્ચાર અને યાદ રાખવામાં સરળ પડે માટે વૈકલ્પિક શબ્દ સાઈકોમેટ્રી વાપર્યો છે.

Categories: ભજન / પદ / ગીત / કાવ્ય / ગઝલ, રસપ્રદ લેખો, વિજ્ઞાનની આંખે - અધ્યાત્મની પાંખે | Tags: , | Leave a comment

Blog at WordPress.com.