ઉપનિષદ

વેદાંતનો ઉદ્દેશ – સ્વામી વિવેકાનંદ









Categories: ઉપનિષદ, ભાષણો / પ્રવચનો / વ્યાખ્યાનો, શ્રી રામકૃષ્ણ મીશન, સાહિત્ય, સ્વામી વિવેકાનંદ, Swami Vivekananda | Tags: , , | Leave a comment

સ્કન્દોપનિષદ્

સ્કન્દોપનિષદ્

કૃષ્ણ યજુર્વેદ સાથે સંબદ્ધ આ ઉપનિષદમાં માત્ર 15 મંત્ર છે. એમાં વિષ્ણુ અને શિવ તથા શિવ અને જીવમાં, અભેદ દર્શાવવામાં આવેલ છે. શરીરને શિવ મંદિર કહીને, એની ઉપેક્ષા ન કરતાં, મંદિરની જેમ સ્વચ્છ-સુંદર રાખવાનો સંકેત કરવામાં આવેલ છે. ભેદરહિત દ્રષ્ટિને ‘જ્ઞાન’, મનનું નિર્વિષય થવું ‘ધ્યાન’, મનનો મેલ દુર કરવો ‘સ્નાન’ અને ઇન્દ્રિય નિગ્રહ ‘શૌચ’ કહીને, ઋષિએ અધ્યાત્મ દર્શનને વ્યવહારિક બનાવવાની દિશા આપવામાં આવેલી છે. અંતમાં ઉપનિષદ્ની શિક્ષાને, આત્મસાત્ કરવાનું મહત્વ દર્શાવવામાં આવેલ છે.

શાંતિપાઠઃ
ૐ સહ નાવવતુ, સહ નૌ ભુનક્તુ, સહ વીર્યં કરવાવહૈ ,
તેજસ્વિનાવધીતમસ્તુ, મા વિદ્વિષાવહૈ
ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ

હે પરમાત્મન! આપ આપણા બંનેયની (ગુરૂ-શિષ્ય) એક સાથે રક્ષા કરો. આપણા બંન્નેનું એક સાથે પાલન કરો. આપણે બંનેય એક સાથે શક્તિ અર્જિત કરીએ. આપણા બંનેયની ભણેલી વિદ્યા તેજસ્વી (પ્રખર) બનો. આપણે બંનેય એકબીજા પ્રત્યે ક્યારેય ઇર્ષા-દ્વેષ ન કરીએ. હે શક્તિ-સંપન્ન! (અમારા) ત્રિવિધ (આધિભૌતિક, આધિદૈવિક, આધ્યાત્મિક) તાપોનું શમન થાવ, અક્ષય શાંતિની પ્રાપ્તિ થાવ.

અચ્યુતોSસ્મિ મહાદેવ તવ કારુણ્યલેશતઃ.
વિજ્ઞાનઘન એવાસ્મિ શિવોSસ્મિ કિમતઃ પરમ્ ..1..

હે મહાદેવ! આપની લેશમાત્ર કૃપા પ્રાપ્ત હોવાથી હું અચ્યુત (પતિત અથવા વિચલિત ન થનારો) વિશિષ્ટ જ્ઞાન-પુંજ અને શિવ (કલ્યાણકારી) સ્વરૂપ બની ગયેલ છું, એથી વધારે શું જોઇએ? ..1..

ન નિજં નિજવદ્ભાત્યન્તઃકરણજૃમ્ભણાત્
અન્તઃકરણનાશેન સંવિન્માત્રસ્થિતો હરિઃ..2..

જ્યારે સાધક પોતાના પાર્થિવ સ્વરૂપને ભૂલીને, પોતાના અતઃકરણને વિકાસ કરતાં, બધાને પોતાની જેમ પ્રકાશમાન માને છે, ત્યારે તેનું પોતાનું અતઃકરણ (મન,બુદ્ધિ, ચિત્ત, અહંકાર) સમાપ્ત થઇને, ત્યાં એકમાત્ર પરમેશ્વરનું જ અસ્તિત્વ રહે છે. ..2..

સંવિન્માત્રસ્થિતશ્ચાહમજોSસ્મિ કિમતઃ પરમ્
વ્યતિરિક્તં જડં સર્વં સ્વપ્નવચ્ચ વિનશ્યતિ..3..

એથી વધારે શું હોય કે હું આત્મરૂપમાં રહેલ છું અને અજન્મા અનુભવ કરૂ છું. એ સિવાય આ સંપૂર્ણ જડ-જગત્ સ્વપ્નવત્ નાશવાન છે…3..

ચિજ્જડાનાં તુ યો દ્રષ્ટા સોઽચ્યુતો જ્ઞાનવિગ્રહઃ
સ એવ હિ મહાદેવઃ સ એવ હિ મહાહરિઃ..4..

જે જડ-ચેતન (એમ) બધાનો દ્રષ્ટારૂપ છે, એજ અચ્યુત (અટલ) અને જ્ઞાન-સ્વરૂપ છે, એજ મહાદેવ અને એજ મહાહરિ (મહાન્ પાપહારક) છે…4..

સ એવ જ્યોતિષાં જ્યોતિઃ સ એવ પરમેશ્વરઃ
સ એવ હિ પરબ્રહ્મ તદ્બ્રહ્માહં ન સંશયઃ..5..

એજ બધી જ્યોતિઓની મૂળ જ્યોતિ છે, એજ પરમેશ્વર છે, પરબ્રહ્મ છે, હું પણ એજ છું, એમાં સંશય નથી…5..

જીવઃ શિવઃ શિવો જીવઃ સ જીવઃ કેવલઃ શિવઃ
તુષેણ બદ્ઘો વ્રિહિઃ સ્યાત્તુષાભાવેન તણ્ડુલઃ..6..

જીવજ શિવ છે અને શિવજ જીવ છે. જીવ વિશુદ્ધ શિવજ છે. (જીવ-શિવ) એવી રીતે છે, જેમ ધાનનું છોડું (છિલકુ) જોડાઇ રહેવાથી ડાંગર અને છોડું દૂર કરી દેવાથી – હટાવી દેવાથી એને ચોખા કહેવામાં આવે છે…6..

એવં બદ્ઘસ્તથા જીવઃ કર્મનાશે સદાશિવઃ
પાશબદ્ઘસ્તથા જીવઃ પાશમુક્તઃ સદાશિવઃ..7..

આ રીતે બંધનમાં બંધાએલ (ચૈતન્ય તત્વ) જીવ હોય છે અને એજ (પ્રારબ્ધ) કર્મોના નષ્ટ થયેથી સદાશિવ બની જાય છે અથવા બીજા શબ્દમાં, પાશમાં બંધાએલ જીવ ‘જીવ’ કહેવાય છે અને પાશમુક્ત થઇ ગયેથી, સદાશિવ બની જાય છે…7..

શિવાય વિષ્ણુરુપાય શિવરુપાય વિષ્ણવે
શિવસ્ય હ્રદયં વિષ્ણુર્વિષ્ણોશ્ચ હ્રદયં શિવઃ..8..

ભગવાન શિવજ ભગવાન વિષ્ણુરૂપ છે અને ભગવાન વિષ્ણુ ભગવાન શિવસ્વરૂપ છે. ભગવાન શિવના હ્રદયમાં ભગવાન વિષ્ણુનો નિવાસ છે અને ભગવાન વિષ્ણુના હ્રદયમાં ભગવાન શિવ વિરાજમાન છે…8..

યથા શિવમયો વિષ્ણુરેવં વિષ્ણુમયઃ શિવઃ
યથાન્તરં ન પશ્યામિ તથા મે સ્વતિરાયુષિ
યથાન્તરં ન ભેદાઃ સ્યુઃ શિવકેશવયોસ્તથા..9..

જે રીતે વિષ્ણુદેવ શિવમય છે, એવી રીતે દેવ શિવ વિષ્ણુમય છે. જ્યારે મને એમાં કોઇ અંતર જણાતું નથી તો હું આ શરીરમાંજ, કલ્યાણરૂપ બની જઉ છું. ‘શિવ’ અને ‘કેશવ’ માં પણ કોઇ ભેદ નથી…9..

દેહો દેવાલયઃ પ્રોક્તઃ સ જીવઃ કેવલઃ શિવઃ
ત્યજેદજ્ઞાનનિર્માલ્યં સોSહંભાવેન પૂજયેત્..10..

તત્વદર્શિયો દ્વારા આ દેહનેજ દેવાલય કહેવામાં આવેલ છે અને એમાં જીવ, માત્ર શિવરૂપ છે. જ્યારે મનુષ્ય અજ્ઞાનરૂપ કલ્મષનો પરિત્યાગ કરી દે, ત્યારે એ સોSહં ભાવથી એમનું (શિવનું) પૂજન કરે…10..

અભેદદર્શનં જ્ઞાનં ધ્યાનં નિર્વિષયં મનઃ
સ્નાનં મનોમલત્યાગઃ શૌચમિન્દ્રિયનિગ્રહઃ..11..

બધાં પ્રાણીઓમાં બ્રહ્મનું અભેદરૂપથી દર્શન કરવું યથાર્થ જ્ઞાન છે અને મનના વિષયોથી આસક્તિ રહિત હોવું- આ યથાર્થ ધ્યાન છે. મનના વિકારોનો ત્યાગ કરવો- એ યથાર્થ સ્નાન છે. આને ઇન્દ્રિયોને પોતાના વશમાં રાખવી- એ યથાર્થ શૌચ (પવિત્ર થવું) છે…11..

બ્રહ્મામૃતં પિબેદ્ભૈક્ષમાચરેદેહરક્ષણે
વસેદેકાન્તિકો ભૂત્વા ચૈકાન્તે દ્વૈતવર્જિતે
ઇત્યેવમાચરેદ્ભીમાન્ત્સ અવં મુક્તિમાપ્નુયાત્..12..

બ્રહ્મજ્ઞાનરૂપી અમૃતનું પાન કરો. માત્ર શરીર રક્ષા માટેજ ઉપાર્જન (ભોજન ગ્રહણ) કરો. એક પરમાત્મામાં લીન બનીને, દ્વૈતભાવ છોડી એકાંત ગ્રહણ કરો. જે ધીરપુરુષ આ રીતનું આચરણ કરે છે, એ મુક્તિને પ્રાપ્ત કરે છે…12..

श्रीपरमधाम्ने स्वस्ति चिरायुष्योन्नम इति।
विरिञ्चिनारायणशंकरात्मकं नृसिंह देवेश तव प्रसादतः।
अचिन्त्यमव्यक्तमनन्तमव्ययं वेदात्मकं ब्रह्म निजं विजानते।।13।।

શ્રીપરમધામવાળા (બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવદેવ) ને નમસ્કાર છે. (અમારૂ) કલ્યાણ થાવ. દીર્ઘાયુષ્યની પ્રાપ્તિ થાવ. હે વિરંચિ! નારાયણ અને શંકરરૂપ નૃસિંહ દેવ! આપની કૃપાથી એ અચિંત્ય, અવ્યક્ત, અનંત, અવિનાશી, વેદસ્વરૂપ બ્રહ્મને, અમો પોતાના આત્મ સ્વરૂપમાં જાણવા લાગ્યા છીએ…13..

તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદં સદા પશ્યન્તિ સૂરયઃ
દિવીવ ચક્ષુરાતતમ્..14..

આવા બ્રહ્મવેતા, એ ભગવાન વિષ્ણુના પરમપદને હંમેશાં (ધ્યાન મગ્ન થઇને) જોઇએ છીએ, પોતાના ચક્ષુઓમાં, એ દિવ્યતાને સમાવેલી રાખીએ છીએ…14..

तद्विप्रासो विपन्यवो जागृवांस समिन्धते।
विष्णोर्यत्परमं पदमित्येतन्निर्वाणानुशासनमिति वेदानुशासनमिति वेदानुशासनमित्युपनिषत्।।15।।

વિદ્વજ્જન બ્રહ્મજ્ઞાન પ્રાપ્ત કરીને જે ભગવાન વિષ્ણુનું પરમપદ છે, એમાં લીન થઇ જાય છે. આ નિર્વાણ સંબધી સંપૂર્ણ અનુશાસન છે, આ વેદનું અનુશાસન છે, આ રીતે આ ઉપનિષદ્ (રહસ્ય જ્ઞાન) છે…15..

શાંતિપાઠઃ
ૐ સહ નાવવતુ, સહ નૌ ભુનક્તુ , સહ વીર્યં કરવાવહૈ ,
તેજસ્વિનાવધીતમસ્તુ, મા વિદ્વિષાવહૈ
ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ

સ્કન્દોપનિષદ્ સમાપ્ત

Categories: ઉપનિષદ | Leave a comment

શ્રી કૃષ્ણયજુર્વેદીય કૈવલ્યોપનિષત


સહ નાવવતુ | સહ નૌ ભુનક્તુ | સહ વીર્યં કરવાવહૈ |
તેજસ્વિ નાવધીતમસ્તુ મા વિદ્વિષાવહૈ ||
ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ ||

ૐ અથાશ્વલાયનો ભગવન્તં પરમેષ્ઠિનં પરિસમેત્યોવાચ ||૧||

અધીહિ ભગવો બ્રહ્મવિદ્યાં વરિષ્ઠાં સદા સદ્ભિઃ સેવ્યમાનાં નિગૂઢાં |
યયાઅચિરાત સર્વપાપં વ્યપોહ્ય પરાત્પરં પુરુષં યાતિ વિદ્વાન || ૨ ||

તસ્મૈ સ હોવાચ પિતામહશ્ચ શ્રદ્ધાભક્તિધ્યાનયોગાદવેહિ || ૩ ||

ન કર્મણા ન પ્રજયા ન ધનેન ત્યાગેનૈકે અમૃતત્વમાનશુઃ || ૪ ||

પરેણ નાકં નિહિતં ગુહાયાં વિભ્રાજતે યદ્યતયો વિશન્તિ || ૫ ||

વેદાન્તવિજ્ઞાનસુનિશ્ચિતાર્થાઃ સંન્યાસયોગાદ્યતયઃ શુદ્ધસત્વાઃ |
તે બ્રહ્મલોકેષુ પરાન્ત્કાલે પરામૃતાત્પરિમુચ્યન્તિ સર્વે || ૬ ||

વિવિક્તદેશે ચ સુખાસનસ્થઃ શુદ્ધિઃ સમગ્રીવશિરઃશરીરઃ |
અત્યાશ્રમસ્થઃ સકલેન્દ્રિયાણિ નિરુધ્ય ભક્ત્યા સ્વગુરું પ્રણમ્ય || ૭ ||

હ્રત્પુણ્ડરીકં વિરજં વિશુદ્ધં વિચિન્ત્ય મધ્યે વિશદં વિશોકં |
અચિન્ત્યમવ્યક્તમનન્તરુપં શિવં પ્રશાન્તમમૃતં બ્રહ્મયોનિમ || ૮ ||

તમાદિમધ્યાન્તવિહીનમેકં વિભું ચિદાનન્દમરુપમદ્ભુતં |
ઉમાસહાયં પરમેશ્વરં પ્રભું ત્રિલોચનં નીલકણ્ઠં પ્રશાન્તં || ૯ ||

ધ્યાત્વા મુનિર્ગચ્છતિ ભૂતયોનિં સમસ્તસાક્ષિણં તમસઃ પરસ્તાત |
સ બ્રહ્મા સ શિવઃ સ ઈન્દ્રઃ સોઅક્ષરઃ પરમઃ સ્વરાટ || ૧૦ ||

સ એવ વિષ્ણુઃ સ પ્રાણઃ સ કાલાગ્નિઃ સ ચન્દ્રમાઃ |
સ એવ સર્વં યદ્ભૂતં યચ્ચ ભાવ્યં સનાતનં જ્ઞાત્વા તં મૃત્યુમત્યેતિ નાન્યઃ પન્થા વિમુક્તયે || ૧૧ ||

સર્વભૂતસ્થમાત્માનં સર્વભૂતાનિ ચાત્મનિ |
સમ્પશ્યન્બ્રહ્મ પરમં યાતિ નાન્યેન હેતુના || ૧૨ ||

આત્માનમરણિં કૃત્વા પ્રણવં ચોત્તરારણિં |
જ્ઞાનનિર્મથનાભ્યાસાત્પાશં દહતિ પણ્ડિતઃ || ૧૩ ||

સ એવ માયાપરિમોહિતાત્મા શરીરમાસ્થાય કરોતિ સર્વં |
સ્ત્રિયાન્નપાનાદિવિચિત્રભોગૈઃ સ એવ જાગ્રત્પરિતૃપ્તિમેતિ || ૧૪ ||

સ્વપ્ને સ જીવઃ સુખદુઃખભોક્તા સ્વમાયયા કલ્પિતવિશ્વલોકે |
સુષુપ્તિકાલે સકલે વિલીને તમો અભિભૂતઃ સુખરુપમેતિ || ૧૫ ||

પુનશ્ચ જન્માન્તરકર્મયોગાત્સ એવ જીવઃ સ્વપિતિ પ્રબુદ્ધઃ |
પુરત્રયે ક્રીડતિ યશ્ચ જીવસ્તતસ્તુ જાતમ સકલં વિચિત્રં || ૧૬ ||

આધારમાનન્દમખણ્ડબોધં યસ્મિન લયં યાતિ પુરત્રયં ચ || ૧૭ ||

એતસ્માજ્જાયતે પ્રાણો મનઃ સર્વેન્દ્રિયાણિ ચ |
ખં વાયુર્જ્યોતિરાપશ્ચ પૃથિવી વિશ્વસ્ય ધારિણી || ૧૮ ||

યત્પરં બ્રહ્મ સર્વાત્મા વિશ્વસ્યાયતનં મહત |
સૂક્ષ્માતસુક્ષ્મતરં નિત્યં તત્ત્વમેવ ત્વમેવ તત || ૧૯ ||

જાગ્રત્સ્વપ્નસુષુપ્ત્યાદિપ્રપંચં યત્પ્રકાશતે |
તદબ્રહ્માહમિતિ જ્ઞાત્વા સર્વબન્ધૈઃ પ્રમુચ્યતે || ૨૦ ||

ત્રિષુ ધામસુ યદ્ભોગ્યં ભોક્તા ભોગશ્ચ યદ્ભવેત |
તેભ્યો વિલક્ષણઃ સાક્ષી ચિન્માત્રોઅહં સદાશિવઃ || ૨૧ ||

મય્યેવ સકલં જાતં મયિ સર્વં પ્રતિષ્ઠિતં |
મયિ સર્વં લયં યાતિ તદબ્રહ્માદ્વયમસ્મ્યહં || ૨૨ ||

અણોરણીયાનહમેવ તદ્વન્મહાનહં વિશ્વમિદં વિચિત્રં |
પુરાતનોઅહં પુરુષોઅહમીશો હિરણ્મયોઅહં શિવરુપમસ્મિ || ૨૩ ||

અપાણિપાદોઅહમચિન્ત્યશક્તિઃ પશ્યામ્યચક્ષુઃ સ શૃણોમ્યકર્ણઃ |
અહં વિજાનામિ વિવિક્તરુપો ન ચાસ્તિ વેત્ત મમ ચિત્સદાહં || ૨૪ ||

વેદૈરનેકૈરહમેવ વેદ્યો વેદાન્તકૃદ્વેદવિદેવ ચાહં || ૨૫ ||

ન પુણ્યપાપે મમ નાસ્તિ નાશો ન જન્મદેહેન્દ્રિયબુદ્ધિરસ્તિ |
ન ભૂમિરાપો મમ વન્હિરસ્તિ ન ચાનિલોમેઅસ્તિ ન ચામ્બરં ચ || ૨૬ ||

એવં વિદિત્વા પરમાત્મરુપં ગુહાશયં નિષ્કલમદ્વિતીયં |
સમસ્તસાક્ષિં સદસદ્વિહીનં પ્રયાતિ શુદ્ધં પરમાત્મરુપં || ૨૭ ||

યઃ શતરુદ્રિયમધીતે સોઅગ્નિપૂતો ભવતિ સ વાયુપૂતો ભવતિ સુરાપાનાત્પૂતો ભવતિ બ્રહ્મહત્યાયાઃ પૂતો ભવતિ સુવર્ણસ્તેયાત્પૂતો ભવતિ કૃત્યાકૃત્યાત્પૂતો ભવતિ |
તસ્માદવિમુક્તમાશ્રિતો ભવત્યત્યાશ્રમી સર્વદા સકૃદ્વા જપેત |
અનેન જ્ઞાનમાપ્નોતિ સંસારાર્ણવનાશનં |
તસ્માદેવં વિદિત્વૈનં કૈવલ્યં ફલમશ્નુતે કૈવલ્યં ફલમશ્નુત ઈતિ || ૨૮ ||

ઈતિ શ્રીકૃષ્ણાયજુર્વેદીય કૈવલ્યોપનિષત્સમાપ્તા ||


સહ નાવવતુ | સહ નૌ ભુનક્તુ | સહ વીર્યં કરવાવહૈ |
તેજસ્વિ નાવધીતમસ્તુ મા વિદ્વિષાવહૈ ||
ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ ||

Categories: ઉપનિષદ | Leave a comment

ઈશોપનિષત્

ૐ પૂર્ણમદઃ પૂર્ણમિદં પૂર્ણાત્ પૂર્ણમુદચ્યતે |
પૂર્ણસ્ય પૂર્ણમાદાય પૂર્ણમેવાવશિષ્યતે ||
ૐ શાંતિઃ શાંતિઃ શાંતિઃ |

|| અથ ઈશોપનિષત્ ||

ૐ ઈશા વાસ્યમિદઁ સર્વં યત્કિઞ્ચ જગત્યાં જગત્ |
તેન ત્યક્તેન ભુઞ્જીથા મા ગૃધઃ કસ્યસ્વિદ્ધનમ્ || 1 ||

કુર્વન્નેવેહ કર્માણિ જિજીવિષેચ્છતઁ સમાઃ |
એવં ત્વયિ નાન્યથેતોઅસ્તિ ન કર્મ લિપ્યતે નરે || 2 ||

અસુર્યા નામ તે લોકા અન્ધેન તમસાઅવૃતાઃ |
તાઁસ્તે પ્રેત્યાભિગચ્છન્તિ યે કે ચાત્મહનો જનાઃ || 3 ||

અનેજદેકં મનસો જવીયો નૈનદ્દેવા આપ્નુવન્પૂર્વમર્ષત્ |
તદ્ધાવતોઅન્યાનત્યેતિ તિષ્ઠત્તસ્મિન્નપો માતરિશ્વા દધાતિ || 4 ||

તદેજતિ તન્નૈજતિ તદ્દૂરે તદ્વન્તિકે |
તદન્તરસ્ય સર્વસ્ય તદુ સર્વસ્યાસ્ય બાહ્યતઃ || 5 ||

યસ્તુ સર્વાણિ ભૂતાન્યાત્મન્યેવાનુપશ્યતિ |
સર્વભૂતેષુ ચાત્માનં તતો ન વિજુગુપ્સતે || 6 ||

યસ્મિન્સર્વાણિ ભૂતાન્યાત્મૈવાભૂદ્વિજાનતઃ |
તત્ર કો મોહઃ કઃ શોક એકત્વમનુપશ્યતઃ || 7 ||

સ પર્યગાચ્છુક્રમકાયમવ્રણ-મસ્નાવિરઁ શુદ્ધમપાપવિદ્ધમ્ |
કવિર્મનીષી પરિભૂઃ સ્વયમ્ભૂ-ર્યાથાતથ્યતોઅર્થાન્વ્યદધાચ્છાશ્વતીભ્યઃ સમાભ્યઃ || 8 ||

અન્ધં તમઃ પ્રવિશન્તિ યેઅવિદ્યામુપાસતે |
તતો ભૂય ઇવ તે તમો ય ઉ વિદ્યાયાઁ રતાઃ || 9 ||

અન્યદેવાહુર્વિદ્યયાઅન્યદાહુરવિદ્યયા |
ઇતિ શુશ્રુમ ધીરાણાં યે નસ્તદ્વિચચક્ષિરે || 10 ||

વિદ્યાં ચાવિદ્યાં ચ યસ્તદ્વેદોભયઁ સહ |
અવિદ્યયા મૃત્યું તીર્ત્વા વિદ્યયાઅમૃતમશ્નુતે || 11 ||

અન્ધં તમઃ પ્રવિશન્તિ યેઅસમ્ભૂતિમુપાસતે |
તતો ભૂય ઇવ તે તમો ય ઉ સમ્ભૂત્યાઁ રતાઃ || 12 ||

અન્યદેવાહુઃ સમ્ભવાદન્યદાહુરસમ્ભવાત્ |
ઇતિ શુશ્રુમ ધીરાણાં યે નસ્તદ્વિચચક્ષિરે || 13 ||

સમ્ભૂતિં ચ વિનાશં ચ યસ્તદ્વેદોભયઁ સહ |
વિનાશેન મૃત્યું તીર્ત્વા સમ્ભૂત્યાઅમૃતમશ્નુતે || 14 ||

હિરણ્મયેન પાત્રેણ સત્યસ્યાપિહિતં મુખમ્ |
તત્ત્વં પૂષન્નપાવૃણુ સત્યધર્માય દૃષ્ટયે || 15 ||

પૂષન્નેકર્ષે યમ સૂર્ય પ્રાજાપત્ય વ્યૂહ રશ્મીન્ સમૂહ તેજઃ |
યત્તે રૂપં કલ્યાણતમં તત્તે પશ્યામિયોઅસાવસૌ પુરુષઃ સોઅહમસ્મિ || 16 ||

વાયુરનિલમમૃતમથેદં ભસ્માંતઁ શરીરમ્ |
ૐ ક્રતો સ્મર કૃતઁ સ્મર ક્રતો સ્મર કૃતઁ સ્મર || 17 ||

અગ્ને નય સુપથા રાયે અસ્માન્ વિશ્વાનિ દેવ વયુનાનિ વિદ્વાન્ |
યુયોધ્યસ્મજ્જુહુરાણમેનો ભૂયિષ્ઠાં તે નમઉક્તિં વિધેમ || 18 ||

ઇતિ ઈશોપનિષત્ |

ૐ પૂર્ણમદઃ પૂર્ણમિદં પૂર્ણાત્ પૂર્ણમુદચ્યતે |
પૂર્ણસ્ય પૂર્ણમાદાય પૂર્ણમેવાવશિષ્યતે ||
ૐ શાંતિઃ શાંતિઃ શાંતિઃ |

Categories: ઉપનિષદ | 2 Comments

Blog at WordPress.com.