Daily Archives: 05/06/2013

સત્યના પ્રયોગોની કુલ ૧૬૯ આહુતિઓ આપવા સુધી યજ્ઞકાર્ય ચલાવવાની ધારણા

મિત્રો,

આપ સહુ જાણો છો કે હાલ હું સત્યના પ્રયોગોની વાંચનયાત્રાએ નીકળ્યો છું. આ યાત્રાએ પ્રથમ વખત નીકળ્યો છું તેથી યાત્રા વધારે આનંદપ્રદ અને હવે શું થશે તે જાણવાની ઈંતેજારી સાથે આગળ ધપી રહી છે. પ્રસંગોપાત આપ પણ તેમાં જોડાઈ શકો છો.

સત્યના પ્રયોગો કુલ પાંચ ભાગમાં વહેંચાયેલી છે.

પ્રથમ ભાગ – ૨૫ પ્રકરણ
બીજો ભાગ – ૨૯ પ્રકરણ
ત્રીજો ભાગ – ૨૩ પ્રકરણ
ચોથો ભાગ – ૪૭ પ્રકરણ
પાંચમો ભાગ – ૪૩ પ્રકરણ

કુલ ૧૬૭ પ્રકરણ. તેમાં પ્રસ્તાવના અને પૂર્ણાહુતિ ઉમેરતા કુલ ૧૬૯ પ્રકરણ થશે.

આમેય મારે તો બ્લોગયાત્રા અને વાંચનયાત્રા સાથો સાથ ચાલશે. રોજ એક પોસ્ટ લખાશે અને કાલે શું લખું કે જેથી લોકો વાહ વાહ કરે કે અચંબિત થઈ જાય કે મોમાં આંગળા નાખી જાય કે Like પર આવીને ક્લિકનો વરસાદ કરી દે કે પ્રતિભાવોથી બ્લોગફળીયું છલકાવી દે તેવા વિચારવાયુથી મુક્ત રહી શકાશે.

આ પોસ્ટનું શિર્ષક જોયું. યજ્ઞકાર્ય અને આહુતિ? સત્યના પ્રયોગો તો આખે આખું વિકિસ્ત્રોત પર ઉપલબ્ધ છે જ્યારે અહીં તો ત્યાંથી તેનો થોડો ભાગ કોપી કરીને પેસ્ટ કરવામાં આવે છે. તેમાં વળી યજ્ઞ અને આહુતિ શેના?

તો કહેવાનું મન થાય કે યજ્ઞ કાર્ય અહીં લખવાનું નહીં પણ વાંચવાનું થઈ રહ્યું છે. આહુતિ કોઈ દેવતાને રીઝવવા માટે નહીં પણ મારા મસ્તિષ્કમાં સદવિચારોનું બીજારોપણ કરવારુપ આહુતિ અપાઈ રહી છે. ઉતાવળે અને અકરાંતીયાની જેમ વાંચેલું ઘણું બધું સાહિત્ય એટલું મદદરુપ નથી થતું જેટલું સમજીને વાંચ્યા પછી થોડુંયે પચાવવામાં આવ્યું હોય.

આ યાત્રામાં જોડાવા સહયાત્રીઓને આમંત્રણ છે. મોહનમાંથી મહાત્મા બનેલા માનવીની ભારોભાર સત્યકથા વાંચનારને કશુંક તો હકારાત્મક જરુર પ્રદાન કરશે.


નોંધ: મારા શારીરીક અને માનસીક સ્વાસ્થ્યને અનુલક્ષીને મેં બ્લોગ-જગતનું મારું વાંચન મર્યાદિત કર્યું છે. ક્યારેક અને મરજિયાતપણે થોડા લેખ વાંચું છું. કશુંક સારુ લાગે તો ગ્રહણ કરુ છું અને બાકીનું ફેંકી દઉ છું. આ વાંચનયાત્રા દરમ્યાન લીધેલ એક નીયમ તેવો છે કે કોઈનીયે પોસ્ટ પર Like ન કરવું કે કોઈનાયે બ્લોગ પર પ્રતિભાવ ન આપવા. જો કે કેટલાંક મિત્રોના પસંદગીના લેખ હું અચૂક વાંચું છું તે વાંચવાનો પુરતો પ્રયાસ કરવામાં આવશે 🙂


Categories: ઉદઘોષણા | Tags: , , , | Leave a comment

સત્યના પ્રયોગોની વાંચનયાત્રા (૧૮)

સત્યના પ્રયોગો અથવા આત્મકથા/ભાગ પહેલો:૧૭. ખોરાકના પ્રયોગો

આપણાં વિકિમિત્રોના ભગીરથ પુરુષાર્થને કારણે ’સત્યના પ્રયોગો’ હવે નેટ પર ઉપલબ્ધ છે. રોજ એકાદ પ્રકરણ વાંચવું અને તેમાંથી ગમેલ અથવા તો વિચાર કરતાં કરી મુકે તેવો થોડો ભાગ ટાંકવો કે જેનાથી જે તે પ્રકરણ પર વિશેષ ચિંતન કરવાની સ્ફુરણા થાય.

આ પ્રકરણના થોડા અંશો :

જેમ જેમ હું જીવનમાં ઊંડો ઉતરતો ગયો તેમ તેમ મને બહારના અને અંતરના આચારમાં ફેરફારો કરવાની જરૂર પડતી જણાઈ. અન્નાહાર વિષેના અંગ્રેજી પુસ્તકોમાં મેં જોયું કે લેખકોએ બહુ સૂક્ષ્મ વિચારો કરેલા.

અન્નાહારને તેઓએ ધાર્મિક , વૈજ્ઞાનિક, વ્યવહારિક, ને વૈદક દ્રષ્ટિથી તપાસ્યો હતો, નૈતિક દ્રષ્ટિએ તેઓએ વિચાર્યું કે મનુષ્યને પશુ પંખીની ઉપર સામ્રાજ્ય મળ્યું છે તે તેઓને મારી ખાવાને અર્થે નહીં, પણ તેઓની રક્ષા અર્થે; અથવા, કેમ મનુષ્ય એકબીજાનો ઉપયોગ કરે છે પણ એકબીજાને ખાતા નથી, તેમ પશુ-પંખી પણ તેવા ઉપયોગ અર્થે છે, ખાવાને અર્થે નહીં. ખાવું તે ભોગને અર્થે નહીં પણ જીવવાને અર્થે જ છે.

વિજ્ઞાનની દ્રષ્ટિએ ને મનુષ્યની શરીરરચના જોઈને કેટલાકે એવું અનુમાન કાઢ્યું કે, મનુષ્યને રાંધવાની આવશ્યકતા જ નથી; તે વનપક ફળો જ ખાવા સરજાયેલ છે. દૂધ પીએ તે કેવળ માતાનું જ; દાંત આવ્યાં પછી તેણે ચાવી શકાય એવો જ ખોરાક લેવો જોઈએ.

વૈદક દ્રષ્ટિએ તેઓએ મરીમસાલાનો ત્યાગ સૂચવ્યો.

વહેવારની અથવા આર્થિક દ્રષ્ટિએ તેઓએ બતાવ્યું કે ઓછામાં ઓછા ખર્ચવાળો ખોરાક અન્નાહાર જ હોઈ શકે.

સ્ટાર્ચ વિનાના ખોરાકનું સમર્થન કરનારે ઈંડાની ખૂબ સ્તુતિ કરી હતી, અને ઈંડાં માંસ નથી એમ પુરવાર કર્યું હતું. તે લેવામાં જીવતા જીવને દુઃખ નથી એ તો હતું જ. આ દલીલથી ભોળવાઈ મેં માને આપેલી પ્રતિજ્ઞા છતાં ઈંડા લીધાં. પણ મારી મૂર્છા ક્ષણિક હતી. પ્રતિજ્ઞાનો નવો અર્થ કરવાનો મને અધિકાર નહોતો. અર્થ તો પ્રતિજ્ઞા દેનારનો જ લેવાય. માંસ ન લેવાની પ્રતિજ્ઞા દેનારી માતાને ઈંડાંનો ખ્યાલ જ ન હોય એમ હું જાણતો હતો. તેથી મને પ્રતિજ્ઞાના રહસ્યનું ભાન આવતાં જ ઈંડાં છોડ્યાં ને તે અખતરો પણ છોડ્યો.

આ રહસ્ય સૂક્ષ્મ છે ને ધ્યાનમાં રાખવા યોગ્ય છે. વિલાયતમાં માંસની ત્રણ વ્યાખ્યા મેં વાંચેલી. એકમાં માંસ એટલે પશુપક્ષીનું માંસ. તેથી તે વ્યાખ્યાકારો તેનો ત્યાગ કરે, પણ માછલી ખાય ઈંડા તો ખાય જ. બીજી વ્યાખ્યા પ્રમાણે જેને સામાન્ય મનુષ્ય જીવ તરીકે જાણે છે તેનો ત્યાગ હોય. એટલે માછલી ત્યાજ્ય પણ ઈંડા ગ્રાહ્ય. ત્રીજી વ્યાખ્યામાં સામાન્ય પણે મનાતા જીવ માત્ર તેને તેમાંથી ઉત્પન્ન થતી વસ્તુઓનો ત્યાગ.

દુનિયામાં ઘણાં ઝઘડા કેવળ કરારના અર્થથી ઉત્પન્ન થાય છે. ગમે તેટલી સ્પષ્ટ ભાષામાં કરારનામું લખો તો પણ ભાષાશાસ્ત્રી કાગનો વાઘ કરી આપશે. સ્વાર્થ સહુને આંધળાભીંત કરી મૂકે છે. રાયથી માંડીને રંક કરારોના પોતાને ઠીક લાગે તેવા અર્થ કરીને દુનિયાને , પોતાને અનુકૂળ આવે એવા અર્થ પક્ષકારો કરે છે તેને ન્યાય શાસ્ત્ર દ્વીઅર્થી મધ્યમ પદ કહે છે. સુવર્ણન્યાય તો એ છે કે, જ્યાં બે અર્થ સંભવિત છે હોય ત્યાં નબળો પક્ષ જે અર્થ કરે તે ખરો માનવો જોઈએ.

જે નવો ધર્મ સ્વીકારે છે તેની તે ધર્મના પ્રચારને લાગતી ધગશ તે ધર્મમાં જન્મેલાંના કરતાં વધારે જોવામાં આવે છે.

જે લત્તામાં તે વેળા હું રહેતો હતો તે લત્તામાં અન્નાહારી મંડળની સ્થાપના કરવાનો ઠરાવ કર્યો. એ લત્તો બેઝવોટરનો હતો. તે લત્તામાં સર એડવિન આર્નલ્ડ રહેતા હતા. તેમને ઉપપ્રમુખ થવા નોતર્યા; તે થયા. દાક્તર ઓલ્ડફીલ્ડ પ્રમુખ થયા. હું મંત્રી બન્યો. થોડો વખત તો આ સંસ્થા કંઈક ચાલી; પણ કેટલાક માસ પછી તેનો અંત આવ્યો, કેમ કે મેં મારા દસ્તૂર મુજબ તે લત્તો અમુક મુદતે છોડ્યો. પણ આ નાનો અને ટૂંકી મુદતના અનુભવથી મને સંસ્થાઓ રચવાનો ને ચલાવવાનો કંઈક અનુભવ મળ્યો.

Categories: સત્યના પ્રયોગો | Tags: | Leave a comment

Blog at WordPress.com.