Daily Archives: 06/06/2012

આજનું ચિંતન – વ્યવહારીક સત્ય – આગંતુક

દેશ, કાળ અને પદાર્થ પારમાર્થિક સત્યને ઢાંકે છે. વ્યવહારીક સત્યો બધાને માટે જુદા જુદા હોય છે.

એક ઉદાહરણ લઈએ :

સત્યમ ૬ જૂન ૨૦૧૨ ના રોજ કહે છે કે ૭ જૂન ૨૦૧૨ ના રોજ તે ભાવનગરથી નીકળીને અમદાવાદ સારવાર માટે જશે.

હવે ૬ જૂને ખબર ન પડે કે આ વાક્ય સાચું છે કે ખોટું છે. કારણ કે ૭ જૂને અમદાવાદ જવા માટે તેને ઘણી બાબતો પર આધાર રાખવો પડે. જેમ કે:

* તે સમયસર ઉઠી શકે.
* તે જે વાહનમાં જવાનો છે તે વાહન ચાલુ સ્થિતિમાં હોય.
* રસ્તામાં તે વાહન અટકી ન પડે.
* રસ્તામાં તે વાહનને અકસ્માત ન થાય.
* કોઈ કારણસર તેનો વિચાર બદલાઈ જાય અથવા તો અન્ય બાબતોને લીધે તેનું સારવાર માટે જવાનું મુલતવી રહે.

સત્યમ જવા ઈચ્છે છે તે સત્ય છતાં તે જઈ શકશે કે નહીં તે નિશ્ચિત નથી. તેનું સત્ય સ્થળ પર આધારીત છે એટલે કે બે સ્થળ વચ્ચેનું વ્યવધાન જો તે કાપી શકે તો તે બાબત સત્ય બને નહીં તો અસત્ય.

તેનું સત્ય કાળ પર આધારિત છે. જો તે ૭ જૂન ૨૦૧૨ ના રોજ અમદાવાદ જઈ શકે તો તે સત્ય બને નહીં તો અસત્ય.

તેનું સત્ય પદાર્થ પર આધારીત છે. તેને વાહનોનું અવલંબન છે. રસ્તામાં આવતા ટ્રાફીક ઉપર પણ તેનો આધાર છે. વળી તે અમદાવાદ સારવાર લેવાને બદલે મામા કે સાઢુભાઈને મળીને ઘરે પાછો આવે તો યે તેનું સત્ય અસત્ય બની જાય છે.

આમ દરેક બાબતોમાં જોઈ શકીએ કે વ્યવહારીક સત્યને માટે દેશ, કાળ અને પદાર્થ ઘણાં અસરકર્તા પરીબળો છે.

પારમાર્થિક સત્ય તો એક છે અને તે શ્રી શંકરાચાર્યજી મહારાજ કહે છે તે – બ્રહ્મ સત્ય.

Categories: ચિંતન | Tags: , , , | 2 Comments

શ્રી વાક્યસુધા (૩૨/૪૩) – આદિ શંકરાચાર્ય

હવે જીવના સ્વરૂપનું નિરૂપણ કરે છે:

અવચ્છિન્નશ્ચિદાભાસસ્તૃતીય: સ્વપ્નકલ્પિત: |
વિજ્ઞેયસ્ત્રિવિધો જીવસ્તત્રાદ્ય: પારમાર્થિક: || ૩૨ ||

શ્લોકાર્થ:
અવચ્છિન્ન, ચિદાભાસ ને ત્રીજો સ્વપ્ન કલ્પિત તેમ ત્રણ પ્રકારનો જીવ જાણવો.

ટીકા:

સૂક્ષ્મ શરીરે રોકેલું ચેતન જે પ્રત્યગાત્મા કહેવાય છે તે અવચ્છિન્ન જીવ.

જેમ જલમાં સૂર્યનું પ્રતિબિંબ પડે તેમ અંત:કરણમાં ચેતનનું પ્રતિબિંબ પડે તે ચિદાભાસ નામનો જીવ.

હું શરીર છું, હું મનુષ્ય છું, તેમ સ્વપ્નના જેવા સ્થૂલ શરીરની સાથેના અભેદ વડે કલ્પિત જીવ ત્રીજા પ્રકારનો છે.

આ રીતે જીવ ત્રણ પ્રકારનો છે. તે ત્રણે જીવોમાં પહેલો અવચ્છિન્ન જીવ પારમાર્થિક જીવ છે.

Categories: અધ્યાત્મ / યોગ, આર્ષદર્શન, શ્રીવાક્યસુધા | Tags: , | Leave a comment

Create a free website or blog at WordPress.com.