Daily Archives: 28/05/2012

શ્રી વાક્યસુધા (૧૪/૪૩) – આદિ શંકરાચાર્ય

બ્રહ્મ આ જગતનું વાસ્તવિક ઉપાદાન કારણ નથી, પણ સત્તાસ્ફુર્તિ આપવા વડે તે આ જગતનું વિવર્તોપાદાનકારણ ગણાય છે તેમ કહે છે:

સૃષ્ટિર્નામ બ્રહ્મરુપે સચ્ચિદાનન્દવસ્તુનિ |
અમ્બુફેનાદિવત્સર્વ નામરુપપ્રસારણં || ૧૪ ||

શ્લોકાર્થ:
સૃષ્ટિ એટલે જલમાં ફીણાદિની પેઠે બ્રહ્મરૂપ સચ્ચિદાનંદ વસ્તુમાં સર્વ નામ રૂપનો વિસ્તાર છે.

ટીકા:
જલમાં જોવામાં આવતાં ફીણ તથા પરપોટા આદિ જલથી ભિન્ન નથી, કેમ કે જલવિના તેમના નિરૂપણ કરવા યોગ્ય સ્વરૂપનો અભાવ છે.

તે જલથી અભિન્ન પણ નથી, કેમ કે તેમની જલથી ભિન્ન પ્રતીતિ થાય છે.

તે જલથી ભિન્નાભિન્ન પણ નથી, કેમ કે ભિન્નનો ને અભિન્નનો પરસ્પર વિરોધ છે.

એવી રીતે જગત પણ સચ્ચિદાનંદરૂપ બ્રહ્મથી ભિન્ન નથી, કેમ કે ચૈતન્ય વિના આ જગતનું સ્વતંત્રપણે નિરુપણ થઈ શકતું નથી.

જગત ચૈતન્યથી અભિન્ન પણ નથી, કેમ કે તે પૃથક પ્રતીત થાય છે, ઈંદ્રિયો વડે અનુભવાય છે, જડ છે, સ્થૂલ છે ને અનેક પ્રકારનું છે.

ભિન્નાભિન્નનો વિરોધ હોવાથી તે બ્રહ્મથી ભિન્નાભિન્ન પણ નથી.

Categories: અધ્યાત્મ / યોગ, આર્ષદર્શન, શ્રીવાક્યસુધા | Tags: , | Leave a comment

Create a free website or blog at WordPress.com.