Daily Archives: 20/05/2012

શ્રી વાક્યસુધા (૬/૪૩) – આદિ શંકરાચાર્ય

જાગ્રદાદિ અવસ્થાઓ અંત:કરણની છે, અસંગ ને અવિકારી આત્માની તે નથી તેમ પ્રતિપાદન કરે છે :

ચિચ્છાયાવેશતો બુદ્ધૌ ભાનં ધીસ્તુ દ્વિધા સ્થિતા |
એકાહંકૃતિરન્યા સ્યાદન્ત:કરણરુપિણી || ૬ ||

શ્લોકાર્થ: ચેતનના આભાસના પ્રવેશથી બુદ્ધિમાં આત્માનું ભાન થાય છે. તે બુદ્ધિ બે પ્રકારે સ્થિત છે, એક અહંકારરૂપ ને બીજી મનોરૂપ છે.

ટીકા:

પ્રત્યગાત્મસ્વરૂપના આભાસનો અંત:કરણમાં પ્રવેશ થાય છે, તેથી આત્માનું વિશેષ ભાન થાય છે.

ચિદાત્મા સ્વરૂપથી પ્રકાશકપણા વડે પોતે સર્વદા ભાસમાન છતાં પણ પોતાના નિર્વિશેષપણાથી વિશેષ ભાસમાન થતો નથી.

તે ચિદાત્મામાં કલ્પિત અનાદિ અનિર્વચનીય અજ્ઞાન જ્યારે કર્મથી ઉઠેલી વાસનાથી અંત:કરણને આકારે થાય છે ત્યારે તેમાં પ્રકાશકપણા વડે અનુગત ચિદાત્મા અંત:કરણને આકારે પ્રતીત થાય છે. આ વેળા અંત:કરણના ને આત્માના એકપણાની પ્રતીતિથી તે વિશેષ વડે આત્મા સવિશેષ ભાસે છે.

જે અંત:કરણમાં આત્માનું એવી રીતે ભાન થાય છે તે અંત:કરણ બે પ્રકારે સ્થિત છે, એક અહંકારરૂપે ને અન્ય મનોરૂપે.

Categories: અધ્યાત્મ / યોગ, આર્ષદર્શન, શ્રીવાક્યસુધા | Tags: , , | Leave a comment

Blog at WordPress.com.