શ્રી વાક્યસુધા (૪/૪૩) – આદિ શંકરાચાર્ય

હવે નેત્રાદિની પેઠે મન પણ અન્યનું દૃશ્ય છે તેમ જણાવે છે :-

કામ: સંકલ્પસંદેહૌ શ્રદ્ધાશ્રદ્ધે ધૃતીતરે |
હ્રીર્ધીર્ભીરિત્યેવમાદીન ભાસયત્યેકધા ચિત્તિ: || ૪ ||

શ્લોકાર્થ: ઈચ્છા, સંકલ્પ, સંશય, શ્રદ્ધા, અશ્રદ્ધા, ધીરજ, અધીરજ, લોકલજ્જા, નિશ્ચય ને ભય ઈત્યાદિને એક પ્રકારનું ચેતન પ્રકાશે છે.

ટીકા:
પ્રાણિપદાર્થની પ્રાપ્તિની ઈચ્છા,
પદાર્થોમાં રમણીયપણાની કલ્પના,
સંશય – બે વિરુદ્ધ કોટીને વિષય કરનારી અંત:કરણની વૃત્તિ,
શાસ્ત્રાદિમાં પ્રમાણપણાના નિશ્ચયવાળી વૃત્તિ,
શાસ્ત્રાદિમાં પ્રમાણપણાના નિશ્ચય વિનાની વૃત્તિ,
ધૈર્ય – બુદ્ધિને ક્ષોભરહિત રાખવાનું બલ, અધૈર્ય,
અયોગ્ય કર્મમાં લોકલજ્જા,
કોઈ પણ વિષયના નિશ્ચયવાળી વૃત્તિ,
ભય, ક્રોધ, લોભ, મોહ, મદાદિ
અનેક પ્રકારની વૃત્તિઓવાળા અંત:કરણને સર્વદા એકરૂપે રહેનારું અવસ્થાંતર વિનાનું ને ધર્માંતર વિનાનું ચેતન પ્રકાશે છે.

તે ચેતનને પ્રકાશનારો અન્ય કોઈ પદાર્થ નથી.

Categories: અધ્યાત્મ / યોગ, આર્ષદર્શન, શ્રીવાક્યસુધા | Tags: , | Leave a comment

Post navigation

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Create a free website or blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: