મદાલસા સ્તોત્ર (૯/૧૦)

ભુવિં યાનં યાનોસ્તિ શરીરં
તત્ર તિષ્ઠસિ ભવસ્વામી |
નાસ્તિ શરીરં ન મેSતિ ભુમિ:
ત્વં કુમતિ કથમનુગામી || ૯ ||

ભુવી યાનં – આ પૃથ્વી એક યાન અથવા તો વાહન છે. અદભુત સંકલ્પના છે. પૃથ્વી નીરંતર સ્વયમની ફરતે અને સુર્યની ફરતે ફરતી રહે છે. સ્વયમની ફરતે ફરવામાં તેને એક દિવસ અને સુર્યની ફરતે ફરવામાં ૩૬૫.૨૫ દિવસ લાગે છે. આપણે સહુ આ પૃથ્વી રુપી યાનમાં બેઠેલા સહયાત્રીઓ છીએ.

યાનોસ્તિ શરીરં – શરીર એક યાન અથવા તો વાહન છે. પૃથ્વીને યાન તરીકે સંકલ્પવામાં હજુ આપણને ખાસ તકલીફ નથી પડતી. જે શરીરમાં હું પણું કરી બેઠા છીએ તે શરીરને જ્યારે કોઈ યાન કે વાહન કહે ત્યારે જરાક વાર માટે ચોંકી જઈએ. ખરેખર શરીર એક યાન છે. જ્ઞાનેન્દ્રીયો અને કર્મેન્દ્રીયો રુપી બારી બારણા કહી શકાય. મન બારી બારણાં દ્વારા અંદર બહાર કુદાકુદ કરે છે. શરીર રુપી વાહનને પગ રુપી પૈડાથી ચલાવી શકાય છે. એક સ્થળેથી બીજા સ્થળે લઈ જઈ શકાય છે.

તત્ર તિષ્ઠસિ ભવસ્વામી – આ શરીરમાં ભવસ્વામી / સંસારસ્વામી રહે છે. શરીર પૃથ્વી રુપી યાનમાં રહે છે. પૃથ્વી રુપી યાન સુર્ય ફરતું ફર્યા કરે છે અને સંસારસ્વામી શરીરરુપી યાનમાં બેસીને ફર્યા કરે છે.

ન તે શરીરં – મોટર / સાયકલ / ઘોડા / ખટારા / સ્કુટર / બસ /રીક્ષા / ટ્રેન વગેરે દ્વારા મુસાફરી કરનાર પોતાને મોટર / સાયકલ / ઘોડો / ખટારો / સ્કુટર / બસ /રીક્ષા / ટ્રેન માનતો નથી તો પછી શરીરરુપી વાહનમાં મુસાફરી કરનાર પોતાને શરીર માને તે શું મુર્ખામી નથી?

ન મેSતિ ભુમિ: – ભુમી પરથી ઉપાર્જીત કરેલા પદાર્થોમાંથી બનેલાં ઘરમાં રહેવાથી અને પૃથ્વી પર દિર્ઘકાળથી (જન્મથી) રહેતા હોવાથી ઘણાં લોકોને ઘર અને પૃથ્વી સાથે તાદાત્મ્ય થઈ ગયું હોય છે. જેવી રીતે મોટર /સાયકલ / ટ્રક / રીક્ષા વગેરે વાહનના ધારક મોટર / સાયકલ / ટ્રક / રીક્ષા વગેર વાહન નથી તેવી રીતે ઘર ના ધારક ઘરના માલીક અથવા તો રહેવાસી છે અને પૃથ્વી પર રહેનાર પૃથ્વીવાસી છે પણ કાઈ પૃથ્વી નથી.

ત્વં કુમતિ કથમનુગામી – શરીર વાહન છે. પૃથ્વી વાહન છે. તેમાં બેસીને નીકળનાર શરીરધારી કે પૃથ્વીવાસી છે. મોટર / વિમાન / સાયકલ કે અન્ય કોઈ વાહનમાં બેસવાનો હેતુ શું હોય? એક સ્થળેથી બીજા સ્થળે જવું અથવા તો યાત્રા. જો શરીર અને પૃથ્વી વાહન હોય તો તેને ધારણ કરવાનો કે તેની પર વસવાનો હેતું શું?

શરીરં આદ્યં ખલું ધર્મ સાધનમ – શરીર ધર્મનું આચરણ કરવા માટેનું સાધન માત્ર છે.

શરીર દ્વારા યોગ્ય શુભકર્મો થાય તો તે ભવસ્વામીને ઉર્ધ્વલોકમાં લઈ જશે. જો અશુભ કર્મો શરીર દ્વારા થાય તો તે અધો યોની કે અધોલોકમાં લઈ જશે. શુભાશુભ મીશ્ર કર્મ થાય તો ફરી પાછા પૃથ્વી પર મનુષ્ય શરીરમાં લઈ આવશે. ( સંદર્ભ: ભગવદ ગીતા )

કોઈ કોઈ મહાનુભાવ શરીરરુપી વાહનનો યથાર્થ ઉપયોગ કરીને ભક્તિ / ધ્યાન / યોગ / જ્ઞાન વગેરે દ્વારા સ્વરુપનો આનંદ કે મુક્તિ પ્રાપ્ત કરે તો ત્યાર બાદ શરીરરુપી વાહનની આવશ્યકતા રહેતી નથી. તે સહજતાથી શરીર છુટ્યા પછી વિદેહમુક્તિ અને જીવન દરમ્યાન જીવનમુક્તિનો આનંદ માણે છે.

Categories: અધ્યાત્મ / યોગ | Tags: | Leave a comment

Post navigation

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: