Daily Archives: 16/12/2011

મદાલસા સ્તોત્ર (૪/૧૦)

ભોગવશાચ વિપુલતા દેહે
ભવતિ સુકૃશતા તદભાવે |
નૈવ વિપુલતા નાસ્તિ સુકૃશતા
ત્વયિ પરાત્મનિ સદભાવે || ૪ ||

જેવો ભાવ તેવી અનુભૂતિ. મોટા ભાગના લોકો શરિર સાથે તાદાત્મ્ય સાધીને પોતાનો વ્યવહાર કરતા હોય છે.

જેમ કે :

હુ કાળો છું.
હું ગોરો છું.
હું જાડો છું.
હું પાતળો છું.
હું ઉંચો છું.
હું ઠીંગણો છું.
હું સાજો છું.
હું માંદો છું.
હું સુંદર છું.
હું કદરુપો છું.

અહી કાળો, ગોરો, જાડો, પાતળો, ઉંચો, ઠીંગણો, સાજો, માંદો, સુંદર કે કદરુપો શરિરમાં હું પણું કરવાથી ઉત્પન્ન થતા આરોપ છે. કોઈ વ્યક્તિ સાજો નરવો હોય તો તે પોતાને તંદુરસ્ત માને અને કોઈક માંદો પડી ગયો હોય તો પોતાને નબળો કે રોગી માને. વળી જેવું માને તેવો વ્યવહાર થાય. પરિણામે સાજો હોય તે સાજો રહે અને માંદો છું તેવું ચિંતન કરનાર વધું માંદો પડી જાય. સાજો / માંદો અને શરિર સાથેના તાદાત્મ્યથી ઉત્પન્ન થતી દરેક પ્રકારની લાગણી ભોગ સાથે સીધી સંકળાયેલી હોય છે. જ્યાં ભોગની અપેક્ષા છે ત્યાં શરિર સાથેના તાદાત્મ્યથી સર્જાતા આરોપોને આધારે પોતાને સમૃદ્ધ કે ગરીબડો માનવાનું ચાલુ રહેશે.

અહીં મદાલસા અધ્યાત્મની દૃષ્ટિએ વાત કરે છે અને આવી કલ્પિત માન્યતા પર સીધો જ પ્રહાર કરે છે અને કહે છે કે :

તારા સ્વરુપમાં નથી વિપુલતા કે નથી કશો અભાવ કે દુબળાપણું. કોઈ રોગી હોય – કેન્સર / એઈડસ કે એવા ભયંકર રોગથી પીડાતા હોય તેને માટે આ શ્લોક ઘણો બધો ઉપયોગી છે.

અહી મદાલસા કહે છે કે તારા આત્મ સ્વરુપમાં આવો કશો આરોપ નથી. જે આત્મા શરીર / ઈંદ્રિયો / અંત:કરણ / ચિદાભાસ સર્વને સત્તા આપનાર છે તેમાં દ્વૈત છે જ નહીં. તે સર્વત્ર છે. તેમાં કશી વધ ઘટ થઈ શકે તેમ નથી. તેમાં કશું પરિવર્તન આણી શકાય તેમ નથી. માત્ર દેહભાવને બદલે આત્મભાવનું ચિંતન કરવાથી એટલે કે આત્માના સદભાવથી પોતે વિશેષ છે તેવું અભિમાન કે પોતે કશું નથી તેવો હિન ભાવ તેમ બંન્ને પ્રકારના કુભાવથી મુક્ત થવાય છે.

Categories: અધ્યાત્મ / યોગ | Tags: | Leave a comment

Create a free website or blog at WordPress.com.