Monthly Archives: January 2011

ગરીબ કોણ? – આગંતુક

અમે નાના હતા ત્યારે રોજ રાત્રે સુતી વખતે હું અને મારી બહેન મારી બા ને કહેતાં બા – વાર્તા કહેને, બા વાર્તા કહેને. બા સવારમાં વહેલી ઉઠી હોય, રસોઈ કરીને પપ્પાને ઓફીસે લઈ જવા માટે ટિફીન બનાવે. અમને બહેન-ભાઈને ઉઠાડીને તૈયાર કરીને શાળાએ મોકલવાનું કાર્ય, પોતાને પણ શાળાએ ભણાવવા ચાલતાં ચાલતાં આંબાવાડી થી પરિમલ સુધી લગભગ ૨-૩ કીલોમીટર જવાનું. બપોરના ૧૨:૩૦ વાગ્યે ચાલતાં-ચાલતાં ઘરે પાછા આવવાનું. અમે બસમાં પાછા આવીએ તેની રાહ જોવાની. પછી અમે સાથે જમવા બેસીએ. જમ્યાં પછી ૧૫-૨૦ મીનીટ આરામ કરે ત્યાં ટ્યુશન માટે ભણવા વિદ્યાર્થિઓ આવે. તેમને ભણાવીને સાંજે પાંચ વાગ્યે પરવારે પછી કોફી પીવે. ફરી પાછી સાંજની રસોઈ. રાત્રે લગભગ ૭:૦૦ થી ૭:૩૦ વાગ્યે પપ્પા આવે તેમનું સ્વાગત કરવાનું, થોડી વારમાં જ ગરમા-ગરમ જમવા બેસાડી દેવાના. ખીચડી અને શાક તૈયાર હોય બે-ત્રણ ભાખરી બનાવી રાખી હોય અને બાકીની અમે જેમ જમતાં જઈએ તેમ બનાવતા જવાની. જો પ્રતિકુળ શાક ન હોય તો દૂધ સાથે પીઈએ નહીં તો ચટણી કે કચૂંબર કે તેવું કશુંક સલાડ લઈએ. રાત્રે અમને ભણાવવાના, ક્યારેક પેપર જોવાના, વળી પાછી પોતે પણ એમ.એ. નું ભણતી તેથી તેનું વાંચવાનું. ક્યારેક તો વાંચતા વાંચતા જ ઢળી પડે. વળી પાછી મહા પરાણે ઉભી થઈને પથારી કરે અને તેવે વખતે અમે કહીએ – બા વાર્તા કહેને.

ખૂબ જ ઉંઘ આવતી હોવા છતાં બા મને ખોળામાં બેસાડે અથવા તો બાજુમાં અમને ભાઈ-બહેનને સુવરાવીને મારા અને બહેનના વાંસે વારાફરતી હાથ ફેરવતી જાય અને વાર્તા કહેતી જાય. એવી જ એક વાર્તા આજે મને યાદ આવે છે.

કોઈ એક દેશમાં કાતીલ ઠંડી પડતી. ઘરમાં માતા એકલી અને તેને નાના નાના ૩ બાળકો. સાવ નાનું ઝુંપડી જેવું ઘર. મહા-મહેનતે જેમ તેમ લાકડાના પાટીયા / પૂંઠા વગેર ગોઠવીને બંધ કરેલા બાકોરાવાળું જર્જરીત ઘર. એવી એક શીયાળાની કાતીલ ઠંડીની રાત્રે મા અને તેના બાળકો ઠંડીથી ઠુંઠવાતા ઠુંઠવાતા પોતાની જાતને ટાઢથી રક્ષણ આપવા માટે એક-બીજાની સોડમાં ભરાયા છે. ટાઢ તો કહે મારું કામ, ઓઢવાનું કશું ઘરમાં ન મળે. અને માતા ભેગા કરેલા છાપાની પસ્તીમાં થી છાપાઓ લઈને પોતાના બાળકોને ઓઢાડે છે અને બાળકોને ઠંડીથી કશીક રાહત મળે છે. અને એવામાં એક બાળક તેની માતાને પૂછે છે – હે મા, જેમની પાસે આવા છાપાઓ પણ નહીં હોય તેમનું શું થતું હશે?

હવે એક બીજી સત્ય-ઘટના વીશે વાત કરીએ. ભારતના એક પ્રતિષ્ઠિત અને સાચા ત્યાગ,વૈરાગ્ય,જ્ઞાન અને ભક્તિથી સભર સંન્યાસી યુરોપના પ્રવાસે ગયાં છે. તેમના અનેક શિષ્યો યુરોપ અને ખાસ કરીને ઈંગ્લેન્ડમાં વસે છે. તેમના એક અતીશય ધનાઢ્ય શિષ્યએ એક દિવસ હરખાતા હરખાતા સ્વામીજી પાસે આવીને કહ્યું – મહારાજ આજે તમારે મારી નવી નક્કોર કારમાં બેસવાનું છે. આ કાર આજે જ માર્કેટમાં આવી છે અને પહેલવહેલી મેં ખરીદી છે. વિશ્વની સહુથી મોંઘી આ કાર છે. બસ તમે આવીને તેમાં બેસો એટલે હું ધન્ય થઈ જઈશ – આજે હું બહુ જ આનંદમાં છું. મહારાજ કહે – મારું કામ તો લોકોને સન્માર્ગે વાળવાનું અને સત્ય તરફ લઈ જવાનું છે. મને તો કારમાં બેસવાનો કશો મોહ નથી પણ તમારી ઈચ્છા છે તો જરૂર આપણે એક આંટો મારી આવીએ. તેમની કારમાં આંટો મરાવીને પેલા શિષ્ય આનંદથી પોતાના ઘરે ગયા. બે -દિવસ પછી ફરી પાછા પેલા શિષ્ય સ્વામીજી પાસે આવ્યાં. તેમનો ચહેરો ઉદાસ હતો – ચહેરા પર કશો જ આનંદ ન હતો – ગમગીની તેના મુખ પર સ્પષ્ટ જણાતી હતી. સ્વામીજીએ પુછ્યું – કેમ ભાઈ મજામાં તો છો ને? તમારો ચહેરો કેમ ઉતરી ગયો હોય તેમ લાગે છે? શિષ્ય કહે એવું કશું નથી બસ આમ જ થોડું મન ઉદાસ છે. સ્વામીજી: પણ કઈક કારણ તો હશે ને? શિષ્ય: હા સ્વામીજી મારી બાજુમાં રહેતા મારા પાડોશીએ મારાથી પણ મોંઘી અને આજે જ માર્કેટમાં આવેલી નવી કાર લીધી છે – અને સાચું કહું તો હું ન ઈચ્છતો હોવા છતાં પણ મારું મન ઉદાસ થઈ ગયું છે.

બોલો હવે તમે જ કહો કે આમાં વધારે ગરીબ કોણ? પહેલો છાપાં ઓઢેલો ઠંડીમાં થરથરતો છોકરો કે લેટેસ્ટ મોંઘામાં મોંઘી કાર ધરાવતો ધનાઢ્ય શિષ્ય?

Categories: ચિંતન | Tags: , | 10 Comments

જીવનનું પરોઢ – પ્રભુદાસ છ. ગાંધી

મિત્રો,
આ પુસ્તકમાં શ્રી પ્રભુદાસ ગાંધીના બાપુ સાથેના સંસ્મરણો લેવામાં આવ્યા છે. જેમાં નાના નાના ૨૬ પ્રકરણ છે અને કુલ બાવન (૫૨) પાના છે. પુસ્તક્ની કિંમત ૧૦ રૂ. છે અને તેને ભાવનગરથી લોકમિલાપ ટ્રસ્ટ દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવેલ છે. આસ્થાને આ પુસ્તક તેણીની શાળામાં યોજાયેલ વર્ષાગીત ગાવાની સ્પર્ધામાં બીજો નંબર પ્રાપ્ત કરવા બદલ ભેટ આપવામાં આવેલ. અત્રે તેના પ્રથમ ૩ પ્રકરણો આપણે વાંચીશું.














Categories: સાહિત્ય | Tags: , | Leave a comment

મારા પ્રતિભાવો (૮) – આગંતુક

શ્રી મીતાબહેનના તાજેતરના લેખ
નામસ્મરણ મહિમાનું મહત્વ કેટલું?
તેના પરનો મારો પ્રતિભાવ.

શ્રી મીતાબહેન,

પુરાણોની વાતો માત્ર દૃષ્ટાંત કથાઓ છે – તેમને પ્રમાણ તરીકે ન લઈ શકાય. અજામીલ વગેરે વાતો ન સમજાય તેવી છે.

ભગવદ ગીતા કહે છે કે
પાપીમાં પાપી હશે, કોઈ આ જગમાં
જ્ઞાન નાવમાં બેસતાં, તરી જશે જગમાં

અહીં જ્ઞાન નાવમાં બેસવાની વાત કરી છે નામ લેવા માત્રથી કોઈ તરી જાય તે વાત વધારે પડતી લાગે છે.

અલબત્ત ભગવદ ગીતામાં જ કહ્યું છે કે
યજ્ઞાનાં જપયજ્ઞોસ્મી |
એટલે કે જેટલા યે યજ્ઞો છે તેમાં જપ-યજ્ઞ માં ભગવાન વિશેષ રૂપે છે.

જપ તથા નામ સ્મરણનો મહિમા – મનના ચિંતનની ધારા કે જે વેર-વિખેર છે તેમાં એકાગ્રતા લાવવા માટે છે.

હા પસ્તાવો વિપુલ ઝરણું – સ્વર્ગથી ઉતર્યું છે
પાપી તેમાં ડૂબકી દઈને પૂણ્યશાળી બને છે

આ મુક્તક વિશે વિચાર કરીએ તો પસ્તાવો પોતે કરેલા દુષ્કર્મો બદલ પોતાને જ થયેલો ખેદ દર્શાવે છે – પણ તે પસ્તાવો તો જ કામ લાગે કે જો પાપી ફરી વખત તે દુરાચાર ન કરવાનો દૃઢ નીર્ણય લે.

વળી પાપ અને પુણ્ય વિશે પણ લોકોની માન્યતા અલગ અલગ હોય છે. અજામીલ ગણીકાની સાથે પડ્યો પાથર્યો રહેતો હતો તે સમાજ અને તેની પત્નિની દૃષ્ટિએ પાપાચાર હતો પરંતુ અજામીલ કે ગણીકાને તેમાં કશું ખોટું લાગતું ન હતું કારણ કે અજામીલ લોલુપ હતો અને ગણિકા વ્યવસાયીકા. પણ તેના આ કાર્યને લીધે અજામીલના કુટુંબને સૌથી વધુ સહન કરવું પડતું હતું.

બીજી વાત તેવી છે કે સ્ત્રી-પુરુષની દૃઢ મિત્રતા અથવા તો અત્યંતિક લાગણી અને તેમની વચ્ચેના પ્રગાઢ સંબધોને પણ લોકો પાપ ગણે છે – જ્યારે વાસ્તવમાં આવી દૃઢ મિત્રતા એકબીજાને હુંફ આપનારી અને જીવન પંથ પર આગળ ધપવામાં ઉપયોગી હોય છે વળી કોઈ બે વ્યક્તિ વચ્ચેની આવી મિત્રતા સમાજને કશી હાની પહોંચાડતી નથી કે સામાજીક મૂલ્યોનો હ્રાસ કરતી નથી કારણકે તે મૈત્રી એક બીજા પાસે કશું મેળવવા માટે કે લોલુપતાથી બંધાયેલી નથી હોતી પણ માત્ર ને માત્ર એકબીજાને સહાયક થવા બંધાયેલી હોય છે.

આ વિષય પર વધુ સ્પષ્ટતા અને ચર્ચા કરવા સહુને આમંત્રણ છે.

નામ સ્મરણ મહિમાનું મહત્વ તો છે જ – નામથી નામી યાદ આવે છે. તેના વિશે ચિંતન શરુ થાય છે, તેને વિશે ચિંતા કે તેને મળવાની ઈચ્છા થાય છે. કોઈ પણ વ્યક્તિ કે પદાર્થનો મૂર્ત ખ્યાલ આવતા પહેલા તેને કશુંક નામ આપવુ જ પડે છે તો જ તેની સ્પષ્ટ પરિકલ્પના થઈ શકે છે.

Categories: વાર્તાલાપ તથા પ્રશ્નોત્તરી | Tags: , | 2 Comments

બુદ્ધિશાળી અને વિરાટ ‘કહેવાતા જાગરુક પ્રજાજન’?

મીત્રો,
કોઈ વ્યક્તિ સીનીયર સીટીઝન હોય, નિવૃત્ત હોય, સમય ક્યાં પસાર કરવો તે પ્રશ્ન હોય તો શું તેવી વ્યક્તિને અધિકાર મળી જાય છે કે તે દેશની અગ્રણી પાર્ટીઓના વ્યૂહબાજોને ડફોળ અને વામણા કહે? જે લોકોની ભાષા શિષ્ટ નથી હોતી, અભિવ્યક્તિમાં મર્યાદા નથી હોતી તેવા વડીલો પાસેથી આવનારી પેઢી શું આશા રાખી શકે?

મને રાજકારણમાં કશો રસ નથી તેમ જ કોઈ પણ પાર્ટી પ્રત્યે વિરોધી માનસ ધરાવતો નથી તેમ જ કોઈ પણ પાર્ટીનો પ્રશંસક પણ નથી. પણ જ્યારે મોટી ઉંમરની, વિચારશીલ, અનુભવી વ્યક્તિ બ્લોગ જેવા જાહેર માધ્યમોમાં આપણાં દેશના નેતાઓ વિરુદ્ધ બેફામ, ગંધાતી અને કોહવાઈ ગયેલી ભાષામાં લેખ લખે ત્યારે તે આવનારી પેઢીને શું સંદેશ આપવા માંગે છે?

અભીવ્યક્તીની સ્વંતત્રતા જેમ ફાવે તેમ લખવાની છૂટ હરગીઝ નથી આપતી. જેવી રીતે બોલતાં પહેલાં બે વખત વિચાર કરો તેવી રીતે લખતાં પહેલાં પાંચ વખત વિચાર કરો.

Categories: વિવાદ/પડકાર | Tags: , , , | 12 Comments

૧,૦૦,૦૦૦ થી પણ વધારે વખત “ભજનામૃત વાણી” ને મળેલી ક્લિક બદલ અતીથીઓનો આભાર

મિત્રો,

આજે “ભજનામૃત વાણી” એ ૧,૦૦,૦૦૦ થી પણ વધુ ક્લિક પ્રાપ્ત કરેલ છે. તે બદલ સર્વ અતીથીઓનો અંત:કરણ પૂર્વક આભાર માનુ છું.

આપનું આગમન.. એ જ મારો ઉત્સાહ…

ભલે પધાર્યા..

આપનો અતુલ

Categories: આનંદ, ઉદઘોષણા, ઊજવણી, સમાચાર | Tags: , | 2 Comments

ગુર ધોબી શિષ્ય કપડ઼ા – કબીર

ગુર ધોબી શિષ્ય કપડ઼ા, સાબૂ સિરજનહાર ।
સુરતી સિલા પર ધોઇએ, નિકસે જ્યોતિ અપાર ॥

Categories: કબીરવાણી | Tags: , , | 2 Comments

જાહેર પ્રવચન – આધુનિક માનવ શાંતિની શોધમાં


નોંધ: આ જ વિષય પર સ્વામી શ્રી નિખિલેશ્વરાનંદજીનું પુસ્તક વાંચવા નીચેની લિન્ક પર ક્લિક કરશો.

https://bhajanamrutwani.wordpress.com/amss/


Categories: ભાષણો / પ્રવચનો / વ્યાખ્યાનો, શ્રી રામકૃષ્ણ મીશન, સમાચાર | Tags: , , , , , | Leave a comment

વીણેલાં ફૂલ (૧૨/૨૧) – હરિશ્ચન્દ્ર



Categories: ટુંકી વાર્તા | Tags: , | 2 Comments

આજની મજાક

મિત્રો,
ક્યારેક ક્યારેક હું મજાકના મુડમાં પણ હોવુ છું. એક વખત એક પતિ-પત્નિએ લોકોને મુરખ બનાવવાનું નક્કી કર્યું. પતિએ કહ્યું કે હું થોડા દિવસ ગાયબ થઈ જાવ છું – તું આપણા કહેવાતા મિત્રોને એકઠા કરીને કહેજે કે તમારા ભાઈ કશુંયે કહ્યાં વગર ક્યાંક ચાલ્યા ગયા છે – હવે તેની શોધ-ખોળ કેમ કરશું?

બધાં મિત્રો વિચારમાં પડી ગયા કોઈક કહે કે તેની જ્યાં જ્યાં બેઠક હોય ત્યાં તપાસ કરાવો, કોક કહે કોઈ સગા-સંબધીને ત્યાં અચાનક કાઈક કામ આવ્યું હોય ને ગયાં હશે. કોઈક કહે ક્યાંક અકસ્માત તો નહીં થઈ ગયો હોયને? પે’લા બહેન બધું જોતા જાય અને મુંછ ન હોવા છતાં મુંછમાં હસતા જાય. કોઈને કાઈ ખબર પડી નહીં કે શું ઉકેલ કરવો.

તેમનો એક મિત્ર ભારે મજાકીયો હતો અને તે આ નાટકીયા દંપતીને સારી રીતે ઓળખતો હતો. તેથી તેણે બીજે દિવસે છાપામાં પે’લા ભાઈને શ્રદ્ધાંજલી આપતી જાહેર-ખબર છપાવી દીધી.

હે મિત્ર હજારોને હેરાન કરનાર તને અલવિદા
હે મિત્ર તારા જવાથી જાણે ઝાડ ગયું હોય ને જગ્યાં થઈ હોય તેવું લાગે છે
હે મિત્ર તું જ્યાં હો ત્યાં જ રહેજે અહીંયા તને કોઈ યાદ કરતું નથી
હે મિત્ર તારા વિયોગમાં આ એક છેલ્લું સત્કાર્ય તને શ્રદ્ધાંજલિ આપવાનું કરું છુ

અને કહેવાની જરૂર છે કે – તે મિત્ર તાબડતોબ હાજર થઈ ગયાં.


તા.ક. કોઈએ બંધબેસતી પાઘડી પહેરવી નહીં – આમેય હવે ડુંગળીની જેમ પાઘડી યે મોંઘી થઈ ગઈ છે.


મહેરબાની કરીને કોઈ કોમેન્ટમાં લખશો નહીં કે
અતુલભાઈ તમે પણ?
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
મજાક કરો છો?


Categories: હળવી પળો, હાસ્ય | Tags: | 2 Comments

વીણેલાં ફૂલ (૨૦/૧૨) – હરિશ્ચન્દ્ર



Categories: ટુંકી વાર્તા | Tags: , | 1 Comment

Create a free website or blog at WordPress.com.